Trong Nghị quyết phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật ban hành ngày 18/9, Chính phủ giao Bộ Xây dựng quy định rõ nội dung trên trong dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).
Đồng thời, Chính phủ yêu cầu quy định cụ thể việc xử lý nhà chung cư hết thời hạn sử dụng, trong đó làm rõ các quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà chung cư, như quyền được tiếp tục sử dụng quyền sử dụng đất để xây dựng lại nhà chung cư, được đóng góp nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư khi hết thời hạn...
Bộ Xây dựng thiết kế tiêu chí khung dựa trên loại đô thị, mật độ dân số, tỷ lệ diện tích, làm căn cứ để các tỉnh thành quyết định cụ thể, hạn chế phân lô, bán nền. "Quy định biện pháp để ngăn ngừa tối đa hoạt động đầu cơ trục lợi chính sách", Nghị quyết nêu.
Đồng thời, Bộ Xây dựng hoàn thiện quy định về nhà ở cho thuê; quy định rõ các loại hình nhà ở cho thuê, nhà ở thương mại, nhà ở công vụ, nhà ở chính sách theo mô hình sở hữu, quản lý, vận hành.
Chung cư tại khu Đông TP HCM, tháng 8/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Chính phủ lưu ý dự luật phải có các cơ chế về tài chính như thuế, phí, tiền sử dụng đất, tín dụng để kiểm soát, quản lý được giá nhà ở cho thuê. Tiêu chí, đối tượng, phạm vi được hưởng ưu đãi với nhà ở cho thuê cũng cần làm rõ. Thủ tục đầu tư phát triển và tiếp cận nhà ở cho thuê cần đơn giản, nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở ổn định, lâu dài của người dân.
Nguyên tắc, tiêu chí, giới hạn đối với nghĩa vụ dành cho nhà ở cho thuê trong dự án nhà thương mại cũng được quy định, nhằm đảm bảo cơ sở pháp lý để tỉnh thành quyết định.
Theo Nghị quyết, dự luật cần quy định biện pháp ngăn ngừa tối đa hoạt động đầu cơ, trục lợi chính sách nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và chế tài xử lý tương ứng. Chính phủ sẽ báo cáo Quốc hội đề xuất thí điểm cơ chế Nhà nước mua lại dự án nhà ở thương mại của chủ đầu tư không còn khả năng thực hiện hoặc không thể chuyển nhượng.
Trước đó, Nghị quyết 21 của Trung ương xác định chung cư xây mới có thời hạn sử dụng theo niên hạn công trình, quyền tài sản của chủ sở hữu phải được đảm bảo. Khi tòa nhà hết thời hạn sử dụng, chủ căn hộ được thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng lại theo quy định.
Tại dự thảo Luật Nhà ở được thảo luận tại Quốc hội hồi tháng 8, Bộ Xây dựng nêu định nghĩa "chung cư có thời hạn" là chung cư được xác định thời hạn sử dụng theo quy định pháp luật về xây dựng.
Tuy nhiên, nhiều đại biểu cho rằng "chung cư có thời hạn" dễ khiến người dân hiểu rằng sau 50 hoặc 70 năm sẽ mất quyền sở hữu căn hộ. Khái niệm trên có thể khiến người dân nhầm thời hạn sử dụng của tòa nhà với sở hữu căn hộ.
Sau đó, Bộ Xây dựng bỏ khái niệm "chung cư có thời hạn" trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) mới nhất, nhằm tránh hiểu lầm quyền sở hữu căn hộ của người dân.
Tại dự thảo mới, Bộ Xây dựng cũng sửa đổi, hoàn thiện nội dung về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư. Cơ quan này đề xuất xác định thời hạn sử dụng theo hồ sơ thiết kế công trình, thay vì phương án kết hợp giữa hồ sơ thiết kế và kiểm định thực tế như bản thảo hồi tháng 8.
Bộ cho biết chủ sở hữu có quyền tiếp tục sử dụng diện tích đất để tự xây dựng lại tòa nhà, nhưng việc cải tạo phải được triển khai theo dự án. Doanh nghiệp thực hiện dự án cải tạo, xây lại nhà chung cư có thể được hưởng thêm ưu đãi, như miễn thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê.
Vũ Tuân