Theo quy định mới, Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do Ngân hàng Nhà nước cấp không còn là điều kiện bắt buộc. Tuy vậy, điều này không có nghĩa thị trường trở nên "thả nổi". Doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ đầy đủ quy định về đăng ký kinh doanh, thuế, hóa đơn, phòng chống rửa tiền, chất lượng sản phẩm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Đáng chú ý, cùng lúc nới lỏng điều kiện gia nhập, Nghị định lại siết chặt hơn các yêu cầu về thanh toán không dùng tiền mặt, quản lý dữ liệu, chế độ báo cáo và kiểm soát chất lượng. Có thể hình dung đây là cách tiếp cận "mở cửa vào, nhưng giám sát kỹ bên trong", thủ tục ban đầu đơn giản hơn, còn quá trình vận hành phải minh bạch và có trách nhiệm hơn.
Với thị trường, điều này đồng nghĩa với cạnh tranh sẽ gay gắt hơn. Nhiều chủ thể mới có thể tham gia, nhưng chỉ những doanh nghiệp đáp ứng được chuẩn mực về minh bạch và chất lượng mới có thể đứng vững lâu dài.
Giá trị dịch chuyển từ "mua bán vàng" sang "làm ra trang sức"
Ở nhiều thị trường trang sức phát triển, phần giá trị lớn nhất không nằm ở bản thân kim loại quý, mà ở thiết kế, tay nghề chế tác, thương hiệu và trải nghiệm mà sản phẩm mang lại cho khách hàng. Khung pháp lý mới có thể là bước đệm để ngành kim hoàn Việt Nam đi theo hướng này, giảm sự phụ thuộc vào hoạt động mua bán vàng thuần túy.
Thiết kế và trải nghiệm trang sức góp phần gia tăng giá trị cho khách hàng
ẢNH: P.V
Nghị định cũng điều chỉnh một số quy định về xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu, trong đó có cơ chế xem xét cấp phép nhập khẩu nguyên liệu phục vụ hợp đồng gia công vàng trang sức, mỹ nghệ với đối tác nước ngoài, khi đáp ứng các điều kiện liên quan. Đây là cánh cửa đáng kể cho những doanh nghiệp có năng lực sản xuất và muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trang sức khu vực. Dù vậy, mở được cánh cửa này hay không còn tùy thuộc vào điều kiện cấp phép cụ thể, nguồn lực và chiến lược của từng doanh nghiệp.
PNJ và lợi thế nằm ở những thứ không thể có ngay
Trong một sân chơi thông thoáng hơn, những lợi thế dễ sao chép sẽ nhanh chóng mất giá. Điều tạo khác biệt là những năng lực cần nhiều năm để tích lũy: kinh nghiệm vận hành, hệ thống phân phối, đội ngũ thiết kế, nhà máy chế tác và một thương hiệu được người tiêu dùng nhận diện.
Đây cũng là nhóm năng lực mà PNJ đã xây dựng trong gần 40 năm hoạt động. Khi điều kiện gia nhập ngành không còn là rào cản, những nền tảng này có cơ hội phát huy rõ hơn, đặc biệt trong các khâu phát triển sản phẩm, kiểm soát chất lượng và chăm sóc khách hàng, vốn đang trở thành thước đo cạnh tranh chính của ngành.
Hoạt động kinh doanh bên trong một cửa hàng PNJ
ẢNH: P.V
Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận thẳng thắn rằng chính sách thuận lợi không tự động chuyển thành kết quả kinh doanh. Trong ngắn hạn, PNJ vẫn còn những bài toán phải giải: khôi phục niềm tin thị trường, đáp ứng nhu cầu thu đổi sản phẩm, đảm bảo sức khỏe tài chính và nâng cao hiệu quả vận hành. Vì thế, củng cố tài chính, nâng cao năng lực quản trị, tối ưu hoạt động và lấy lại niềm tin của khách hàng vẫn là những việc cần ưu tiên trong giai đoạn tái thiết.
Nghị định 390/2026/NĐ-CP là tín hiệu tích cực cho môi trường kinh doanh ngành kim hoàn, mở thêm không gian cho đổi mới mô hình kinh doanh và nâng cao giá trị sản phẩm. Nhưng chính sách chỉ tạo ra điều kiện; điều quyết định vẫn là năng lực thực thi, chất lượng sản phẩm, hiệu quả quản trị và niềm tin của khách hàng.
Với PNJ, môi trường pháp lý mới là một yếu tố thuận lợi cần được đặt trong bức tranh dài hạn, song song với những thách thức hiện hữu. Biến cơ hội ấy thành tăng trưởng bền vững sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp tiếp tục củng cố những nền tảng cốt lõi của mình, để giữ vững vị thế của một thương hiệu trang sức Việt trong giai đoạn phát triển mới.