Khách lên Sơn Trà thường xuyên cho khỉ ăn - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Mới đây, một vụ việc người dân đổ thức ăn xuống đất cho khỉ ăn, sau đó vứt luôn bao ni lông tại Sơn Trà lại làm nóng mạng xã hội.
Vô tư cho khỉ ăn nhưng tác động đến tập tính hoang dã
Đây là thực trạng được phản ánh nhiều lần, cho thấy tình trạng con người đưa thức ăn đến cho động vật hoang dã tại bán đảo Sơn Trà vẫn xảy ra dù cơ quan chức năng nhiều lần khuyến cáo.
Chị Thanh Trúc, một người thường xuyên lên Sơn Trà, nói ở ngay nơi có bảng cấm cho động vật hoang dã ăn, nhiều người vẫn thản nhiên ném thức ăn cho khỉ.
"Bây giờ khỉ ở đây như trẻ con chờ quà, cứ ban ngày là lũ khỉ ngồi ở đây chờ thức ăn" - chị Trúc nói.
Theo luật sư Phạm Văn Việt - Đoàn luật sư TP Đà Nẵng - pháp luật Việt Nam hiện đã có một số quy định xử lý các hành vi gây ảnh hưởng đến đời sống động vật hoang dã, bằng cả biện pháp xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự.
Trong lĩnh vực xử phạt hành chính có Nghị định 35/2019 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp, được sửa đổi, bổ sung một số điều tại Nghị định 07/2022; Nghị định 45/2022 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
Ngoài ra còn có các quy định xử lý những hành vi liên quan đến động vật hoang dã và môi trường.
Khỉ Sơn Trà giành thức ăn từ con người - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Về hình sự, Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, cũng quy định việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với một số hành vi vi phạm quy định quản lý khu bảo tồn thiên nhiên; săn bắt, giết, nuôi, nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ và những hành vi khác khi đạt mức độ, tính chất cấu thành tội phạm.
Tuy nhiên, theo luật sư Việt, đối với hành vi tự ý cho khỉ ăn đang xảy ra phổ biến tại bán đảo Sơn Trà, pháp luật hiện chưa có chế tài cụ thể để xử phạt hành chính hành vi này.
"Đây chính là khoảng trống đáng lưu ý trong quản lý động vật hoang dã tại những nơi con người và động vật thường xuyên tiếp xúc. Bởi việc cho ăn tưởng như chỉ là một hành động nhỏ của du khách hay người dân, nhưng khi diễn ra thường xuyên có thể làm thay đổi cách kiếm ăn tự nhiên của động vật.
Trong khi đó, Sơn Trà là khu vực có hệ sinh thái tự nhiên, nơi cần hạn chế những tác động không phù hợp của con người đối với động vật hoang dã" - luật sư Việt phân tích.
Vụ việc một "người chuối" tiếp cận khỉ trên núi Sơn Trà bị nhắc nhở trước đây - Ảnh cắt từ clip
Thế giới xử phạt, chúng ta cũng phải đến lúc có chế tài cụ thể
Theo luật sư Phạm Văn Việt, một số quốc gia trên thế giới đã có quy định về chế tài đối với hành vi cho động vật hoang dã ăn.
Tại bang California (Mỹ), pháp luật quy định về hành vi quấy rối động vật, trong đó bao gồm việc cố ý làm gián đoạn các mẫu hành vi bình thường của động vật như sinh sản, kiếm ăn hoặc trú ẩn.
Người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 100 - 1.000 USD, thậm chí phạt tù không quá 6 tháng hoặc áp dụng đồng thời cả hai hình thức. Trường hợp đã bị kết án mà tiếp tục vi phạm, mức phạt có thể tăng lên.
Tại Singapore, pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã quy định một người không được cố ý cho ăn bất kỳ động vật hoang dã nào, trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận bằng văn bản. Người vi phạm lần đầu có thể bị phạt tiền không quá 5.000 đô la Singapore; lần thứ hai hoặc các lần tiếp theo có thể bị phạt không quá 10.000 đô la Singapore.
Tại Ấn Độ, Đạo luật Bảo vệ động vật hoang dã cũng quy định không được trêu chọc, quấy rối, làm bị thương hoặc cho động vật ăn trong sở thú. Hành vi này có thể bị phạt tù hoặc phạt tiền; mức xử lý tăng đối với trường hợp tái phạm.
Từ những quy định này, luật sư Việt cho rằng các cơ quan quản lý nhà nước cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế để sớm có giải pháp phù hợp, thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền, nhắc nhở.
Theo ông, cần nghiên cứu bổ sung hành vi tự ý cho động vật hoang dã ăn vào nhóm hành vi bị xử phạt vi phạm hành chính.
Quy định cần làm rõ các hành vi bị cấm như cho ăn, dụ hoặc thu hút động vật hoang dã bằng thức ăn khi không được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Cùng với đó là quy định mức phạt cụ thể đối với cá nhân, tổ chức; mức phạt tăng nặng đối với trường hợp tái phạm, cố tình vi phạm hoặc thực hiện hành vi tại khu bảo tồn, rừng đặc dụng, khu vực tập trung động vật hoang dã.
Có chế tài kèm theo để răn đe
Luật sư Việt cũng đề xuất bổ sung biện pháp khắc phục hậu quả như buộc thu dọn thức ăn, chất thải phát sinh từ hành vi vi phạm.
Không chỉ chế tài, việc quản lý cũng cần được thực hiện đồng bộ hơn, như tổ chức kiểm tra, tuần tra thường xuyên; lập tổ kiểm tra liên ngành tại những điểm nóng có người thường xuyên cho khỉ ăn; lắp đặt biển báo, pa nô, bảng cấm cho khỉ ăn.
Đặc biệt, theo luật sư Việt, cần yêu cầu hướng dẫn viên du lịch cam kết không để khách cho khỉ ăn.
Giải tỏa kinh doanh trái phép, xử lý người cho khỉ ăn trên núi Sơn TràĐà Nẵng sẽ xử lý các hành vi xả rác, lấn chiếm các điểm tham quan tại Sơn Trà. Đồng thời giải tỏa các hộ kinh doanh trái phép, xử lý người cho khỉ ăn tại khu vực này.