Trước mỗi kỳ công bố báo cáo việc làm vào thứ sáu, phố Wall thường nín thở theo dõi từng con số để dự đoán đường đi của chính sách tiền tệ. Tuy nhiên, tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh nhiều khả năng sẽ không để một vài biến động đơn lẻ làm lung lay định hướng điều hành.
Thông điệp này đã được ông thể hiện rõ nét ngay trong bài phát biểu đầu tiên trên cương vị người đứng đầu Fed tại hội nghị Jackson Hole. Khác với cách tiếp cận thông thường, ông chủ trương giảm thiểu các tuyên bố định hướng trực tiếp về việc tăng hay giảm lãi suất. Thay vào đó, ông cung cấp cho thị trường một bộ khung đánh giá chi tiết, buộc giới đầu tư phải tự phân tích dữ liệu kinh tế để định hình kỳ vọng.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Cổ phiếu tăng kể từ khi Kevin Warsh trở thành Chủ tịch Fed trong khi trái phiếu đã giảm xuống vùng lợi suất âm (Ảnh: Mexc).
Rời bỏ lối mòn: Khi một con số không còn quyết định tất cả
Trong bài phát biểu kéo dài tại Jackson Hole, Chủ tịch Kevin Warsh cho thấy quan điểm điều hành hiện tại vẫn có phần thiên về xu hướng thắt chặt. Thị trường lao động nhìn chung vẫn vững vàng, sức ép giá cả còn hiện hữu và các điều kiện tài chính chưa rơi vào trạng thái bị siết quá mức.
Điểm thay đổi căn bản nằm ở triết lý điều hành: ông muốn nói ít hơn về lộ trình lãi suất tương lai, thúc đẩy thị trường tự diễn giải dữ liệu, từ đó thị trường sẽ góp phần định hướng cho các bước đi tiếp theo của Fed.
Báo cáo việc làm tháng này là ví dụ điển hình cho cách tiếp cận mới. Ông Warsh chỉ ra rằng khi tốc độ gia tăng lực lượng lao động chậm lại, nền kinh tế không nhất thiết phải tạo thêm quá nhiều việc làm mới mỗi tháng để giữ tỷ lệ thất nghiệp ở mức cân bằng. Vì thế, một con số tăng trưởng việc làm thấp chưa chắc đã khiến Fed thay đổi quan điểm.
Để buộc cơ quan này phải cân nhắc lại, dữ liệu việc làm yếu cần phải đi kèm với đà tăng của tỷ lệ thất nghiệp và sự gia tăng liên tục của số đơn xin trợ cấp thất nghiệp. Đối với ông, mức trung bình 4 tuần của số đơn xin trợ cấp thất nghiệp mới là “một chỉ báo theo thời gian thực có độ tin cậy cao về mặt thực nghiệm”.
Trao đổi với Yahoo Finance, cựu Phó Chủ tịch Fed Alan Blinder nhận định bức tranh tổng thể mà ông Warsh vạch ra thực chất vẫn là một hình thức dẫn dắt thị trường: “Tôi sẽ gọi đó là định hướng chính sách tương lai”. Trong khi đó, ông Jim Bianco, Chủ tịch Bianco Research, cho rằng việc đưa ra khuôn khổ này chính là cách người đứng đầu Fed cung cấp “luật chơi” minh bạch, giúp giới đầu tư hiểu rõ cơ chế chuyển hóa dữ liệu kinh tế thành các quyết định lãi suất.
"Sảnh gương" và 5 lăng kính giải mã dữ liệu
Để theo sát tư duy của Fed, giới đầu tư không thể nhìn nhận thị trường một cách cơ học mà cần đánh giá qua 5 lăng kính chủ đạo, bao gồm:
Lạm phát: Thay vì chỉ nhìn vào một tháng hạ nhiệt của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hay chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), Fed tập trung vào độ lan rộng và xu hướng 6 tháng. Đáng chú ý, ông Warsh theo dõi sát có bao nhiêu trong tổng số 199 nhóm hàng hóa, dịch vụ cấu thành PCE còn tăng giá trên 3%.
Thị trường lao động: Trọng tâm không nằm ở số lượng việc làm tạo mới đơn lẻ, mà là tỷ lệ thất nghiệp và mức bình quân 4 tuần của số đơn xin trợ cấp thất nghiệp.
Nhu cầu tiêu dùng: Bỏ qua các biến động tổng thể của GDP, Fed hướng sự chú ý vào chi tiêu thực tế của người dân và hoạt động đầu tư của khối doanh nghiệp tư nhân.
Động lực doanh nghiệp: Đánh giá tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp đang tăng tốc hay chững lại thông qua xu hướng lợi nhuận và quy mô chi tiêu vốn.
Điều kiện tài chính: Quan sát phản ứng tổng hòa từ thị trường cổ phiếu, lợi suất trái phiếu, sức mạnh đồng USD, thị trường tín dụng và chỉ số đo lường biến động.
Đáng chú ý, cách nhìn nhận này gắn liền với khái niệm “sảnh gương” (hall of mirrors) từng được cựu Chủ tịch Fed Ben Bernanke đề cập hơn 20 năm trước. Trong vòng xoay này, thị trường biến động theo kỳ vọng về chính sách của Fed, nhưng chính những biến động giá đó lại làm điều kiện tài chính thắt chặt hoặc nới lỏng hơn.
Chẳng hạn, nếu một báo cáo việc làm yếu xuất hiện, nhà đầu tư vội vã kỳ vọng Fed hạ lãi suất, khiến lợi suất trái phiếu hạ nhiệt và chứng khoán tăng vọt. Sự hưng phấn này vô hình trung lại làm nới lỏng các điều kiện tài chính của nền kinh tế, qua đó gián tiếp làm giảm tính cấp bách của việc Fed phải can thiệp bằng chính sách nới lỏng tiền tệ.
Những tín hiệu thị trường cần lắng nghe
Để xác định chính xác các điều kiện tài chính đang thắt chặt hay nới lỏng, Chủ tịch Fed theo dõi đồng thời 6 nhóm tài sản then chốt.
Trên thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ, lợi suất kỳ hạn 3 tháng và 5 năm phản ánh trực tiếp kỳ vọng chính sách, trong khi kỳ hạn 10 năm và 30 năm thể hiện dự báo về tăng trưởng và lạm phát dài hạn. Với tỷ giá, sự mạnh lên của chỉ số USD góp phần siết chặt điều kiện tài chính và kiềm chế áp lực giá nhập khẩu.
Trên thị trường cổ phiếu, diễn biến phân hóa giữa nhóm vốn hóa lớn (SPY) so với rổ bình quân gia quyền (RSP) hay vốn hóa nhỏ (IWM) sẽ cho biết dòng tiền có đang lan tỏa rộng hay không. Cùng với đó, chỉ số biến động VIX tăng kéo dài cho thấy khẩu vị rủi ro suy yếu, trong khi sự suy giảm của trái phiếu lợi suất cao (HYG) so với nhóm xếp hạng đầu tư (LQD) là tín hiệu cảnh báo căng thẳng tín dụng tại các doanh nghiệp rủi ro. Ngoài ra, rổ hàng hóa chung cũng là thước đo trực tiếp về diễn biến giá cả.
Bên cạnh việc theo dõi dữ liệu, thị trường cần chú ý tới những thay đổi trong cách phát ngôn của Chủ tịch Fed. Việc ông còn sử dụng cụm từ "phù hợp với toàn dụng lao động" hay xem tiến triển lạm phát chỉ ở mức "khiêm tốn" cho thấy sự ưu tiên kiểm soát giá cả vẫn được đặt lên hàng đầu. Chỉ khi những đánh giá này chuyển hướng thừa nhận điều kiện tài chính đã "thắt chặt" hoặc tiến trình đưa lạm phát về 2% diễn ra "rõ ràng và đủ nhanh", cánh cửa thay đổi lãi suất mới thực sự mở ra.
Giới đầu tư giờ đây cần chuyển trọng tâm từ việc phỏng đoán hành động tại từng phiên họp sang việc thấu hiểu cách Fed chẩn đoán sức khỏe nền kinh tế. Đúng như tuyên bố của ông Kevin Warsh tại Jackson Hole: “Hôm nay, tôi đứng ở đây với cam kết về một nguyên tắc kỷ luật, chứ không phải cam kết về một quyết định”.