Tại hội nghị kinh tế thường niên do Ngân hàng Dự trữ Liên bang Kansas City tổ chức, tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh đã có bài phát biểu mang tính cương lĩnh đầu tiên sau 100 ngày nhậm chức.
Trước đông đảo giới hoạch định chính sách và tài chính quốc tế, người đứng đầu Fed đã trình bày toàn diện quan điểm về kinh tế Mỹ, định hình lại cách thức điều hành chính sách tiền tệ và gửi đi những thông điệp dứt khoát về cuộc chiến chống lạm phát.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Chủ tịch Fed Kevin Warsh (Ảnh: AFP)
Lạm phát vẫn dai dẳng, kiên định mục tiêu 2% không đổi
Mở đầu bài phát biểu, ông Kevin Warsh trực tiếp giải quyết mối bận tâm lớn nhất của giới đầu tư khi thẳng thắn nhận định lạm phát tại Mỹ chưa thực sự hạ nhiệt một cách thuyết phục. Dù một số chỉ số giá gần đây có phần tốt hơn dự báo, tân Chủ tịch Fed cho rằng những chuyển biến đó chưa đủ để khẳng định xu hướng lạm phát cơ bản đã cải thiện bền vững.
Người đứng đầu Fed nhấn mạnh: "Tiêu chuẩn của tôi là chúng tôi phải tin chắc rằng lạm phát cơ bản đang tiến về mục tiêu, một cách rõ ràng và với tốc độ đủ nhanh. Nếu không, chúng tôi còn việc phải làm. Đó là nhiệm vụ của chúng tôi".
Đi sâu vào các dữ liệu cụ thể, ông Warsh chỉ ra rằng chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) đo lường 12 tháng qua đang ở mức 3,7%, trong khi mức tăng tính theo 6 tháng lên tới 4,1%. Khi bóc tách 199 cấu phần của rổ hàng hóa PCE, có đến 54% mặt hàng ghi nhận mức tăng giá trên 3% trong năm qua - cao hơn đáng kể so với mức bình quân 32% trong hai thập kỷ trước đại dịch.
"Mục tiêu ổn định giá 2% của Fed là một mục tiêu cố định và chắc chắn. Ổn định giá không tự nhiên mà có, và lạm phát cũng không nhất thiết tự quay về mức trung bình. Mang lại giá cả ổn định chính là nhiệm vụ của Fed", ông Warsh khẳng định, đồng thời cho rằng trách nhiệm đối với giai đoạn lạm phát kéo dài vừa qua thuộc về ngân hàng trung ương.
Xóa bỏ "định hướng chính sách", phá vỡ hiệu ứng "căn phòng gương"
Một nội dung mang tính bước ngoặt trong bài phát biểu là việc ông Warsh tuyên bố thay đổi căn bản chiến lược truyền thông của Fed, đặc biệt là việc từ bỏ thông lệ đưa ra "định hướng chính sách tương lai" trong điều kiện kinh tế bình thường. Theo ông, công cụ này từng phát huy tác dụng trong khủng hoảng tài chính nhưng nếu lạm dụng sẽ gây hiểu lầm cho doanh nghiệp và các hộ gia đình.
Chủ tịch Fed cảnh báo về cạm bẫy "căn phòng gương" - trạng thái méo mó khi thị trường tài chính chỉ chăm chú dò đoán từng động thái của Fed, trong khi các nhà hoạch định chính sách lại quá phụ thuộc vào phản ứng của giá tài sản. Mối quan hệ luẩn quẩn này khiến cả hai bên dễ bị che mắt trước những biến động thực tế của nền kinh tế.
Ông Warsh giải thích: "Chia sẻ quá nhiều về quá trình thảo luận chính sách và cam kết quá mức với các quyết định tương lai có thể khiến thị trường, doanh nghiệp và hộ gia đình đi sai hướng. Khi các nhà hoạch định chính sách đưa ra những cam kết mang tính chất gần như chắc chắn về lãi suất, chúng ta tự hạn chế khả năng đưa ra quyết định đúng đắn khi thời điểm quyết định đến".
Tân Chủ tịch Fed nhấn mạnh ngân hàng trung ương sẽ hành động kỷ luật dựa trên dữ liệu thực tế và xu hướng vĩ mô thay vì bám vào các mô hình máy móc. Mượn câu nói của Tướng Chuck Yeager, ông nhấn mạnh: "Ở thời khắc quyết định, hoặc có lý do, hoặc có kết quả".
Cú hích từ làn sóng AI và điều kiện tài chính chưa hề thắt chặt
Đánh giá về bức tranh vĩ mô, ông Kevin Warsh bày tỏ sự ấn tượng trước sức chống chịu của nền kinh tế Mỹ. Thị trường lao động duy trì trạng thái ổn định với tỷ lệ thất nghiệp ở mức 4,1%, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp duy trì gần mức thấp kỷ lục nhiều thập kỷ và tiêu dùng thực tế của người dân vẫn tăng trưởng hơn 2% trong bốn quý qua.
Đặc biệt, ông Warsh dành nhiều thời gian phân tích bước ngoặt từ cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo (AI). Chi tiêu vốn doanh nghiệp đang tăng trưởng 9%, trong đó hơn một nửa đến từ hoạt động đầu tư vào hạ tầng AI. Để đón đầu xu thế này, Fed đã lập các nhóm chuyên trách nghiên cứu tác động của AI đến năng suất lao động, mô hình đo lường lạm phát và quy mô bảng cân đối kế toán 6.700 tỷ USD của ngân hàng trung ương.
Dù lãi suất điều hành đang ở mức 3,5% - 3,75%, ông Warsh cho rằng các điều kiện tài chính rộng hơn chưa thực sự mang tính thắt chặt. Lợi nhuận của các doanh nghiệp thuộc S&P 500 đã tăng hơn 20% trong năm qua, chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp ở mức thấp lịch sử và tiêu chuẩn tín dụng tại các ngân hàng vẫn tương đối thuận lợi.
Chủ tịch Fed tái khẳng định lãi suất ngắn hạn vẫn là công cụ chủ đạo để thực hiện nhiệm vụ kép, song ông từ chối đưa ra cam kết trước về quyết định cụ thể cho cuộc họp chính sách sắp tới.
Để ngỏ kịch bản điều chỉnh lãi suất
Thông điệp kiên quyết của ông Kevin Warsh ngay lập tức tác động mạnh đến thị trường tài chính quốc tế. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 2 năm bật tăng 9 điểm cơ bản lên 4,32%, phản ánh việc giới đầu tư nhanh chóng điều chỉnh lại kỳ vọng. Dựa trên dữ liệu hợp đồng tương lai, xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 9 đã vọt lên trên 50%, so với mức 36% trước bài phát biểu.
Chuyên gia Omair Sharif, Chủ tịch Công ty nghiên cứu Inflation Insights LLC, nhận định bài phát biểu đã cung cấp chi tiết quan điểm của lãnh đạo Fed về lạm phát mà không để lộ trước lộ trình hành động. Trong khi đó, cựu Phó Chủ tịch Fed Richard Clarida nhận định trên Bloomberg Television rằng mọi cuộc họp chính sách của Fed hiện nay đều là cuộc họp "mở", sẵn sàng cho mọi phương án nếu số liệu lạm phát không cho thấy sự cải thiện.
Diễn biến tiếp theo của chính sách tiền tệ Mỹ sẽ phụ thuộc lớn vào báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 công bố vào ngày 11/9 tới. Đây sẽ là căn cứ dữ liệu quan trọng hàng đầu để FOMC - Ủy ban Thị trường Mở Liên bang, cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ chủ chốt thuộc Fed - đưa ra quyết định tại phiên họp chính sách diễn ra ngày 15-16/9.