Việc sử dụng thông tin đã được tích hợp trên Ứng dụng định danh quốc gia VNeID đã có cơ sở pháp lý quy định - Ảnh: QUANG ĐỊNH
Như Tuổi Trẻ đã thông tin, hiện nay dù nhiều người dân đã có định danh mức độ 2 trên VNeID, tuy nhiên khi thực hiện các thủ tục công chứng thì nhiều công chứng viên vẫn yêu cầu phải có căn cước bản cứng.
Trao đổi với phóng viên về vấn đề này, công chứng viên Nguyễn Văn Hòa - Chủ tịch Hội Công chứng viên TP.HCM, cho biết việc sử dụng thông tin đã được tích hợp trên Ứng dụng định danh quốc gia VNeID đã có cơ sở pháp lý quy định cụ thể.
Ngoài ra, Công văn số 12332/STP-BTTP ngày 23-9-2026 của Sở Tư pháp TP.HCM cũng đã có ý kiến rất cụ thể về điều trên.
Theo Luật Căn cước, hành vi yêu cầu công dân xuất trình giấy tờ đã được tích hợp vào căn cước điện tử, ứng dụng định danh quốc gia để giải quyết thủ tục hành chính thuộc trường hợp bị nghiêm cấm, trừ trường hợp thông tin công dân cung cấp không thống nhất với thông tin đã được tích hợp hoặc pháp luật có quy định khác.
Tuy nhiên, ông Hòa cho rằng cũng cần nhìn nhận vấn đề từ đặc thù của hoạt động công chứng.
Theo Chủ tịch Hội Công chứng viên TP.HCM, công chứng viên không chỉ tiếp nhận giấy tờ mà còn phải kiểm tra chủ thể, tính xác thực, tính hợp pháp của giao dịch và chịu trách nhiệm nghề nghiệp đối với văn bản công chứng.
Do đó, yêu cầu đặt ra là vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa phải bảo đảm an toàn pháp lý của giao dịch.
Về ý kiến cho rằng công chứng viên không sử dụng căn cước điện tử trong việc công chứng một số giao dịch như mua bán xe, mua bán nhà... vì e ngại công tác thanh tra, sợ phải giải trình, ông Hòa bày tỏ cần nhìn nhận khách quan về điều này.
Ông cho biết việc yêu cầu xuất trình bản chính để kiểm tra, đối chiếu đã trở thành một thói quen nghiệp vụ có cơ sở từ quy định của pháp luật về công chứng.
Điều 42 Luật Công chứng 2024 quy định về hồ sơ phải nộp khi yêu cầu công chứng và đồng thời quy định trách nhiệm của công chứng viên trong việc yêu cầu xuất trình bản chính các giấy tờ liên quan để đối chiếu trước khi ký lời chứng.
Sự thận trọng của công chứng viên còn gắn với trách nhiệm pháp lý khá cụ thể được quy định tại Nghị định 109/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi công chứng mà không kiểm tra, đối chiếu bản chính giấy tờ trong hồ sơ yêu cầu.
Dù vậy, quan điểm của Chủ tịch Hội Công chứng viên TP.HCM là pháp luật thay đổi thì phương thức thực hiện nghiệp vụ cũng phải linh hoạt theo.
Công chứng viên Nguyễn Văn Hòa - Chủ tịch Hội Công chứng viên TP.HCM
"Khi pháp luật đã thừa nhận căn cước điện tử và cho phép sử dụng dữ liệu điện tử để xác định nhân thân, công chứng viên cần chuyển dần từ thói quen kiểm tra giấy tờ vật lý sang phương thức kiểm tra, xác thực thông tin phù hợp với môi trường điện tử.
Vì vậy không nên đặt vấn đề thành sự lựa chọn giữa an toàn pháp lý và sử dụng VNeID.
Công chứng viên phải thực hiện cả hai: vừa kiểm tra, xác thực đầy đủ để bảo đảm an toàn giao dịch, vừa không đặt thêm yêu cầu về giấy tờ trái với quy định của pháp luật", ông Hòa nói.
Để công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng TP.HCM nhận rõ về điều này, Hội Công chứng viên TP.HCM sẽ thực hiện đúng yêu cầu tại công văn của Sở Tư pháp TP.HCM.
Bên cạnh đó, tăng cường tuyên truyền pháp luật cho hội viên về sử dụng căn cước điện tử đã được tích hợp trên VNeID trong hoạt động công chứng và lồng ghép nội dung này trong công tác bồi dưỡng nghiệp vụ.
Đồng thời giúp công chứng viên hiểu thống nhất rằng việc chấp nhận căn cước điện tử không đồng nghĩa với giảm trách nhiệm kiểm tra, xác thực nhân thân, điều thay đổi là phương thức thực hiện trách nhiệm trong điều kiện dữ liệu và định danh điện tử.
Theo ông Hòa, sự thay đổi thói quen này sẽ giúp công chứng và tổ chức hành nghề công chứng thích ứng với quy định ngày 1-1-2027, công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng bắt buộc phải thực hiện theo cơ chế pháp lý mới của Luật Công chứng sửa đổi 2026.
Vì vậy, ông Hòa nhận định đây là quá trình chuyển đổi cần thiết, các công chứng viên cần chuyển thói quen từ "kiểm tra giấy tờ" sang "kiểm tra và xác thực thông tin", nhưng mục tiêu cuối cùng không thay đổi: Xác định đúng người, đúng tài sản, đúng ý chí của các bên và bảo đảm an toàn pháp lý cho giao dịch.
Có VNeID mức độ 2, nhiều người vẫn phải dùng căn cước bản cứng khi đi công chứngDù đã định danh mức độ 2 nhưng nhiều người dân chưa thể sử dụng căn cước điện tử trên VNeID thay cho căn cước bản cứng khi thực hiện công chứng.