Trái ngược với bầu không khí lạc quan trên thị trường tài chính, Giáo sư Tuomas Malinen - nhà kinh tế chuyên nghiên cứu về địa chính trị và khủng hoảng tài chính - vừa đưa ra góc nhìn thận trọng về bức tranh kinh tế Mỹ. Trong bài phân tích công bố trên Substack, ông nhận định nền kinh tế lớn nhất thế giới đang tiến rất gần một đợt suy giảm mới, bất chấp các chỉ số tăng trưởng bề mặt vẫn cho thấy gam màu sáng.
Dù chưa đưa ra mốc thời gian cụ thể, vị chuyên gia cảnh báo nền kinh tế Mỹ “về cơ bản có thể rơi xuống đáy bất cứ lúc nào”. Nhận định này được đưa ra sau khi ông phân tích 3 biến số quan trọng trên thị trường.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Một nhà kinh tế chuyên nghiên cứu các cuộc khủng hoảng tài chính cho rằng kinh tế Mỹ đang tiến gần một giai đoạn khó khăn (Ảnh: Seeking Alpha).
Số vụ phá sản tăng và tín hiệu từ đường cong lợi suất
Biến số đầu tiên được ông Malinen chỉ ra là sự gia tăng của làn sóng phá sản doanh nghiệp. Theo số liệu từ Văn phòng Tòa án Mỹ, trong vòng 12 tháng tính đến tháng 6, nước này đã ghi nhận hơn 600.000 hồ sơ phá sản mới (bao gồm cả cá nhân và doanh nghiệp), tăng 12% so với 12 tháng trước đó. Dù con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với thời kỳ hậu khủng hoảng tài chính 2008 hay cú sụp đổ dot-com, đây lại là mức phá sản cao nhất kể từ sau đại dịch Covid-19.
Cùng với đó, chênh lệch lợi suất trái phiếu doanh nghiệp cũng đang phát đi tín hiệu cảnh báo. Ông Malinen đặc biệt lưu ý đến đường cong lợi suất khu vực tư nhân - đo bằng mức chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu doanh nghiệp xếp hạng Baa kỳ hạn từ 20 năm trở lên và lãi suất prime (mức lãi suất các ngân hàng áp dụng cho khách hàng tổ chức có chất lượng tín dụng cao nhất).
Đường cong này hiện đang tiến gần trạng thái không đảo ngược (chuyển sang dương), tức lợi suất trái phiếu doanh nghiệp áp sát hoặc vượt lãi suất prime. Trạng thái này xuất hiện khi nhà đầu tư đòi hỏi mức lợi suất cao hơn do lo ngại rủi ro nợ doanh nghiệp, hoặc khi kỳ vọng mặt bằng lãi suất chung tăng lên, tạo sức ép cho các tài sản rủi ro. Đáng chú ý, đường cong lợi suất tư nhân từng chuyển sang dương trước các đợt suy thoái do dịch Covid-19, khủng hoảng tài chính toàn cầu, đầu thập niên 2000 và đầu những năm 1990.
Dấu hỏi từ tăng trưởng sản xuất và rủi ro bong bóng AI
Biến số duy nhất ghi nhận tín hiệu tích cực trong phân tích là chỉ số Đơn hàng mới ngành sản xuất của Viện Quản lý Cung ứng Mỹ (ISM), đạt 56,7 điểm trong tháng 7 - đánh dấu tháng thứ 7 liên tiếp mở rộng. Đà tăng này phần lớn đến từ các khoản đầu tư quy mô lớn vào hệ thống trung tâm dữ liệu.
Tuy nhiên, ngay ở điểm sáng này, ông Malinen vẫn nhìn thấy hai vấn đề đáng lo ngại. Thứ nhất, sự phục hồi và tăng trưởng chỉ diễn ra ở một phần rất nhỏ của nền kinh tế chứ không mang tính diện rộng. Thứ hai, khu vực tăng trưởng nóng này tiềm ẩn nguy cơ “đột ngột đổ vỡ” khi thị trường ngày càng xuất hiện mối lo ngại về bong bóng công nghệ.
“Nếu những điều trên đúng, kinh tế Mỹ đang rất gần thời điểm suy thoái và suy thoái có thể bắt đầu đột ngột nếu giao dịch dựa trên AI sụp đổ, tương tự những gì xảy ra sau khi bong bóng dot-com vỡ”, ông Malinen nhận định.
Góc nhìn trái chiều từ phố Wall
Dù liên tục đưa ra cảnh báo thận trọng, quan điểm của Giáo sư Malinen hiện thuộc về nhóm thiểu số. Phần lớn các chuyên gia tại phố Wall vẫn duy trì góc nhìn lạc quan rằng kinh tế Mỹ sẽ giữ vững đà tăng trưởng và làn sóng đầu tư vào AI sẽ tiếp tục tạo động lực trong vài năm tới.
Thậm chí, các nhà kinh tế tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh Atlanta ước tính GDP của Mỹ có thể tăng trưởng tới 4% trong quý III. Nếu dự báo này thành hiện thực, nền kinh tế số một thế giới vẫn còn cách khá xa một cuộc suy thoái kỹ thuật, cho thấy các cảnh báo hiện tại mang tính phản ánh rủi ro nhiều hơn là một kịch bản chắc chắn xảy ra.