Hội thảo và triển lãm Smart Banking 2026 lần thứ 7 do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phối hợp với Tập đoàn IEC tổ chức, dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, với chủ đề về AI, niềm tin khách hàng và khả năng chống chịu số của ngành ngân hàng.
Phiên thảo luận thuộc chuyên đề 2 “Ngân hàng số đáng tin cậy: Thúc đẩy đổi mới thanh toán và tăng cường phòng chống gian lận” trong khuôn khổ sự kiện Smart Banking 2026
Phát biểu tại sự kiện, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh việc ứng dụng AI cần gắn với hiệu quả thực tiễn, quản trị rủi ro và bảo đảm an toàn. Trong khuôn khổ sự kiện, phiên thảo luận chuyên đề “Ngân hàng số đáng tin cậy: Thúc đẩy đổi mới thanh toán và tăng cường phòng chống gian lận”, với sự tham gia của đại diện FPT cùng các ngân hàng và doanh nghiệp công nghệ, tập trung vào bài toán cân bằng giữa trải nghiệm thanh toán liền mạch và yêu cầu bảo vệ giao dịch số.
Ông Nguyễn Xuân Việt - Tập đoàn FPT cập nhật và phân tích hai nhóm rủi ro nổi bật mà ngân hàng cần ưu tiên giải quyết: nguy cơ tấn công trực tiếp vào hệ thống công nghệ và gian lận nhắm vào khách hàng thông qua giả mạo, thao túng tâm lý. Theo ông, hai nhóm này ngày càng khó tách rời, bởi phần lớn các vụ xâm nhập hiện nay bắt đầu từ việc đánh lừa con người rồi mới đi vào hệ thống bằng thông tin đăng nhập hợp lệ.
Theo ông Nguyễn Xuân Việt, thứ nhất, AI đang khiến các cuộc tấn công mạng diễn ra nhanh hơn và phức tạp hơn. Trong khi ngân hàng ứng dụng AI để nâng cao trải nghiệm khách hàng, tối ưu quy trình và phát triển dịch vụ số, các đối tượng tấn công cũng có thể sử dụng công nghệ này để tự động hóa việc dò tìm lỗ hổng, đẩy nhanh quá trình xâm nhập và mở rộng quy mô tấn công. Điều này đòi hỏi ngân hàng chuyển từ cách tiếp cận phòng thủ thụ động sang giám sát liên tục, phát hiện sớm và chủ động ứng phó với sự cố. Phạm vi quản lý không còn giới hạn ở người dùng mà cần mở rộng sang máy móc, ứng dụng và các tác nhân AI (AI Agent) có khả năng tự thực hiện những nhiệm vụ được giao.
Thứ hai, gian lận bằng công nghệ AI tạo hoặc chỉnh sửa hình ảnh, video, giọng nói giả giống người thật (deepfake) và thao túng tâm lý đang tạo ra những rủi ro khó phát hiện bằng các cơ chế kiểm soát giao dịch thông thường. Các đối tượng có thể sử dụng hình ảnh, giọng nói giả mạo để đánh lừa khách hàng hoặc nhân viên ngân hàng, khiến nạn nhân chủ động chuyển tiền. Trong những trường hợp này, giao dịch vẫn có thể vượt qua các bước xác thực thông thường nếu ngân hàng chỉ kiểm tra thông tin đăng nhập hoặc danh tính mà chưa xem xét các dấu hiệu bất thường trong hành vi và hoàn cảnh phát sinh giao dịch. Do đó, ngân hàng cần kết hợp các lớp xác thực, phân tích hành vi giao dịch, khai thác thông tin cảnh báo và phối hợp với các tổ chức liên quan để nhận diện sớm những dấu hiệu lừa đảo.
Từ hai nhóm thách thức trên, đại diện FPT đề xuất ba hướng tiếp cận nhằm tăng cường năng lực bảo vệ ngân hàng số.
Một là, củng cố nền tảng bảo mật và quản lý danh tính. Ngân hàng cần nâng cấp năng lực bảo vệ hệ thống theo hướng không mặc nhiên tin cậy bất kỳ người dùng hay thiết bị nào (Zero Trust) mà phải kiểm tra mỗi yêu cầu truy cập dựa trên danh tính, quyền hạn và tình huống cụ thể. Zero Trust không chỉ áp dụng cho hạ tầng và nhân sự ngân hàng mà cần mở rộng sang chính khách hàng và từng giao dịch: liên kết tài khoản với thiết bị đã đăng ký; sử dụng phương thức xác thực không cần mật khẩu theo chuẩn FIDO2 ( tiêu chuẩn xác thực trực tuyến sử dụng công nghệ mã hóa để xác minh danh tính người dùng, cho phép đăng nhập bằng vân tay/ khuôn mặt/mã PIN trên thiết bị thay cho mật khẩu) để giảm nguy cơ lộ thông tin đăng nhập; đồng thời bảo đảm thông tin khách hàng xác nhận phải khớp với nội dung giao dịch thực tế. Cách làm này giúp hạn chế nguy cơ nội dung chuyển tiền bị thay đổi trái phép trong quá trình xác nhận.
Đối với nguy cơ giả mạo bằng AI, đại diện FPT đề xuất nghiên cứu bổ sung năng lực phát hiện tấn công tiêm dữ liệu sinh trắc học (IAD), bên cạnh khả năng phát hiện giả mạo trình diện (PAD) đã được quy định, nhằm tăng cường khả năng bảo vệ hệ thống xác thực trước các phương thức tấn công mới.
Hai là, kết nối các hệ thống an ninh mạng và chống gian lận của các tổ chức tài chính, ngân hàng để phát hiện rủi ro theo thời gian thực. Theo ông Việt, các ngân hàng hiện có thể vận hành nhiều hệ thống chuyên biệt như trung tâm điều hành an ninh mạng (SOC), có chức năng giám sát hệ thống công nghệ và phát hiện dấu hiệu xâm nhập; hệ thống phát hiện gian lận (Fraud Detection), giúp nhận diện các giao dịch hoặc hành vi giao dịch bất thường; và hệ thống phòng chống rửa tiền (AML), hỗ trợ phát hiện các giao dịch có dấu hiệu liên quan đến hoạt động rửa tiền.
Tuy nhiên, nếu các hệ thống này hoạt động tách biệt, mỗi hệ thống có thể chỉ ghi nhận một phần của sự việc, khiến ngân hàng bỏ lỡ mối liên hệ giữa dấu hiệu tấn công mạng, hành vi đăng nhập bất thường và giao dịch đáng ngờ. Việc kết nối các tín hiệu và dữ liệu từ những hệ thống này sẽ giúp ngân hàng hình thành bức tranh rủi ro toàn diện hơn, đối chiếu các dấu hiệu liên quan và ưu tiên xử lý những tình huống có nguy cơ cao. Thay vì đánh giá từng cảnh báo riêng lẻ, ngân hàng có thể phát hiện các chuỗi hành vi bất thường trong cùng một ngữ cảnh, từ dấu hiệu xâm nhập, đăng nhập bất thường đến giao dịch đáng ngờ, qua đó rút ngắn thời gian nhận diện và ứng phó với các cuộc tấn công, lừa đảo và gian lận.
Ba là, đưa AI vào hoạt động giám sát và ứng cứu an ninh mạng với cơ chế kiểm soát phù hợp. FPT đang phát triển định hướng SOC ứng dụng AI nhằm hỗ trợ phân tích cảnh báo, điều tra và xử lý sự cố. AI có thể tổng hợp lượng lớn dữ liệu, xác định những dấu hiệu đáng chú ý và đề xuất hướng xử lý để chuyên gia an ninh mạng đưa ra quyết định nhanh hơn. Theo định hướng này, AI không chỉ giúp tăng tốc các quy trình nghiệp vụ mà còn cần bảo đảm tính tin cậy trong quá trình phân tích và đưa ra khuyến nghị. Các hành động có mức độ ảnh hưởng cao cần được đặt trong cơ chế kiểm soát, với sự giám sát và phê duyệt của chuyên gia khi cần thiết.
Với 30 năm đồng hành cùng ngành Tài chính - Ngân hàng Việt Nam trong hành trình chuyển đổi số, FPT hiện hỗ trợ hơn 100 ngân hàng và tổ chức tài chính trong nước, quốc tế thông qua hệ sinh thái công nghệ toàn diện, bao gồm AI, Cloud, hạ tầng AI, an ninh mạng, tự động hóa thông minh và quản trị dữ liệu.
Đoàn lãnh đạo với sự dẫn đầu của Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng tham quan khu vực trình diễn công nghệ Made by FPT
Trong đó, các giải pháp Made by FPT đáp ứng nhiều nhu cầu nghiệp vụ của ngành ngân hàng, khẳng định chiến lược làm chủ công nghệ của FPT. AI-Powered SOC là nền tảng trung tâm điều hành an ninh mạng ứng dụng AI Agent, hỗ trợ giám sát an ninh và phát hiện mối đe dọa đối với hệ thống thông tin. Akabot cung cấp hệ sinh thái tự động hóa thông minh giúp tối ưu quy trình nghiệp vụ; TradeFlat hỗ trợ số hóa hoạt động tài trợ thương mại và tài trợ chuỗi cung ứng; trong khi các giải pháp Data Governance giúp ngân hàng quản trị, bảo vệ và khai thác hiệu quả giá trị dữ liệu.