Chuyên gia: “Nhiều cầu thủ nhập tịch có tư tưởng ngôi sao ở tuyển Việt Nam”

Đội tuyển Việt Nam thua Malaysia 0-1 trong trận tranh hạng ba FIFA ASEAN Cup 2026, diễn ra tối qua (5/10), trên sân Geolora Bung Karno (Jakarta, Indonesia). Đội tuyển Việt Nam thất bại dù đây là giải đấu mà chúng ta sở hữu rất đông cầu thủ nhập tịch.

Chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương (cựu HLV đội Đồng Tháp vô địch quốc gia năm 1996, thầy của Trần Công Minh, Huỳnh Quốc Cường, Trịnh Tấn Thành) và cựu danh thủ Lưu Ngọc Hùng (từng thi đấu cho các các CLB Cảng Sài Gòn, Ninh Bình, Bình Dương) đã trò chuyện với phóng viên Dân trí về câu chuyện nhập tịch này.

Cựu danh thủ Lưu Ngọc Hùng: “Chỉ nên nhập tịch cho cầu thủ có chất lượng khác biệt”

Anh đánh giá thế nào về sự thể hiện của đội tuyển Việt Nam tại FIFA ASEAN Cup 2026, đặc biệt là trình độ của nhóm các cầu thủ nhập tịch gốc ngoại và những cầu thủ Việt kiều?

- Tôi không bàn về chuyện cầu thủ nhập tịch gốc ngoại và cầu thủ Việt kiều ở giải đấu hay hoặc không hay, tôi muốn nhấn mạnh đến chi tiết khả năng hòa nhập của họ. Rất nhiều cầu thủ nhập tịch gốc ngoại và cầu thủ Việt kiều chưa hòa nhập tốt với đội tuyển Việt Nam.

Trong bóng đá, ngay cả với các ngôi sao sáng, ngay cả khi có trong tay 11 ngôi sao cũng chưa chắc tạo nên một tập thể mạnh, một đội bóng mạnh, nếu 11 cầu thủ đó không ăn ý với nhau.

Huống hồ, những cầu thủ nhập tịch mà chúng ta đang đề cập còn không phải là những gương mặt xuất sắc vượt trội so với các cầu thủ nội, so với mặt bằng bóng đá Việt Nam và bóng đá Đông Nam Á.

Mà nếu họ đã không xuất sắc vượt trội so với những cầu thủ được đào tạo ở trong nước, thì việc sử dụng cầu thủ được đào tạo ở trong nước sẽ có lợi hơn, tốt hơn cho lối chơi tổng thể của đội tuyển Việt Nam.

Ông có thể nói rõ hơn về điểm này?

- Cầu thủ được đào tạo ở trong nước được lớn lên trong cùng môi trường, được thi đấu chung một hệ thống từ nhỏ đến lớn. Họ quen thuộc hơn với lối chơi của nhau, quen thuộc với cách vận hành của đội tuyển Việt Nam.

Tôi lấy ví dụ như Hoàng Đức có thể gần như không cần nhìn cũng sẽ biết Trương Tiến Anh di chuyển như thế nào để chuyền bóng, cho dù đó là những đường chuyền xa trên 40m, vốn rất khó trong bóng đá đỉnh cao.

Nguyên nhân là vì Hoàng Đức và Tiến Anh gần như được thi đấu chung với nhau từ nhỏ, năm này qua năm khác. Họ chơi ăn ý với nhau. Giờ đây, chúng ta ráp một loạt cầu thủ nhập tịch mới vào đội tuyển quốc gia, thì còn đâu sự ăn ý nói trên.

Chưa kể, một số cầu thủ nhập tịch còn mang trong mình tư tưởng họ là ngôi sao, những cầu thủ xung quanh phải phục vụ họ. Ở FIFA ASEAN Cup, tôi nhận thấy một vài gương mặt cầu thủ nhập tịch thi đấu với tinh thần rất hời hợt, tranh chấp bóng kém. Họ không thể hiện được sự “máu lửa” khi khoác áo đội tuyển quốc gia.

Có nghĩa là đội tuyển Việt Nam phải tính toán lại vấn đề cầu thủ nhập tịch trong thời gian tới?

-  Nếu sử dụng cầu thủ nhập tịch, chúng ta chỉ nên sử dụng những cầu thủ có trình độ vượt trội so với cầu thủ được đào tạo ở trong nước, ở một ít vị trí thật sự cần thiết mà bóng đá Việt Nam hiện không tìm ra người nào hay hơn.

Ví dụ như vị trí trung phong, bóng đá Việt Nam rất khó tìm ra trung phong mạnh mẽ, nên trước đây nhập tịch cho Xuân Son là phù hợp.

Còn bàn về trình độ, các thủ môn Việt kiều như Lê Giang Patrik hay Nguyễn Filip có trình độ cao, từng được kiểm chứng ở các giải chuyên nghiệp tại châu Âu như CH Séc, Slovakia, nên việc nhập tịch cho họ là phù hợp. Còn với nhiều cầu thủ khác, họ đâu ở trình độ giống như Lê Giang Patrik hay Nguyễn Filip.

Đội tuyển Việt Nam cũng cần lưu ý đến tuổi tác của những người được nhập tịch nữa. Ví dụ như Hoàng Hên hay Tài Lộc đã lớn tuổi, qua thời đỉnh cao. Năng lực tranh chấp, tốc độ của họ đâu còn hơn cầu thủ nội. Thế thì nên ưu tiên sử dụng cầu thủ được đào tạo ở trong nước, để khuyến khích cầu thủ nội phát triển.

Có nghĩa là nếu chúng ta sử dụng cầu thủ nhập tịch quá nhiều, sử dụng không đúng cách, có thể cho tác dụng ngược?

- Nếu đội tuyển Việt Nam sử dụng cầu thủ nhập tịch quá nhiều, các cầu thủ được đào tạo ở trong nước sẽ bị ảnh hưởng về mặt tâm lý, dễ sinh ra bất mãn. Từ đó, sẽ sinh ra nguy cơ những cầu thủ được đào tạo ở trong nước không còn mặn mà cống hiến cho bóng đá Việt Nam nữa.

Nguyên nhân là vì họ tập luyện thời gian dài, qua nhiều năm, khi trưởng thành lại mất chỗ về tay cầu thủ nhập tịch, cho dù cầu thủ nhập tịch có trình độ không hơn họ. Nếu điều đó xảy ra, công tác đào tạo trẻ của bóng đá Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ngoài ra, việc dễ dàng trao suất khoác áo đội tuyển quốc gia cho những cầu thủ nhập tịch và cầu thủ Việt kiều có trình độ không cao, dễ tạo ra tâm lý dễ dãi nơi chính những cầu thủ này.

Một số cầu thủ Việt kiều chỉ mới ở dạng nhân tố mới tại V-League, đã được trao ngay suất thi đấu ở đội tuyển quốc gia. Như thế thì việc có suất khoác áo đội tuyển Việt Nam quá đơn giản. Điều gì càng có được dễ dàng, người ta càng dễ mất đi sự nỗ lực.

Chuyên gia Đoàn Minh Xương: “Đào tạo trẻ là lộ trình dài hơi, nhập tịch cầu thủ chỉ giải quyết chuyện trước mắt”

Ông đánh giá thế nào về kết quả của đội tuyển Việt Nam tại FIFA ASEAN Cup 2026?

- Đầu tiên, phải nói rằng đội tuyển của chúng ta không may mắn tại giải đấu vừa kết thúc. Nhiều vị trí bị chấn thương trước khi giải khởi tranh và trong khi diễn ra. Chúng ta mất Thành Chung, Quang Hải vì chấn thương trước khi FIFA ASEAN Cup bắt đầu, chúng ta mất tiếp Xuân Son khi bóng đã lăn, cũng vì chấn thương.

Họ chấn thương như vậy là do họ quá tải, sau khi trải qua ASEAN Cup 2026, các cầu thủ phải đá thêm FIFA ASEAN Cup. Xen kẽ với hai giải nói trên, các cầu thủ phải thi đấu các trận đấu trong màu áo các CLB.

Còn về mặt chủ quan, việc sử dụng nhiều cầu thủ nhập tịch ở giải đấu vừa diễn ra xem như không thành công. Đội tuyển Việt Nam cố gắng gom càng nhiều cầu thủ nhập tịch càng tốt cho giải đấu này, để rồi kết quả là hệ thống chung, lối chơi chung của toàn đội trở nên rối bời.

Nguyên nhân vì đâu các cầu thủ nhập tịch không thể hiện thành công, thưa ông?

- Vấn đề nằm ở chất lượng. Hoàng Hên và Tài Lộc đã qua thời đỉnh cao. Giai đoạn mà họ chơi hay nhất trong sự nghiệp của họ đã qua. Ở chiều ngược lại, một số cầu thủ nhập tịch còn quá trẻ, chỉ mới ở dạng tiềm năng, chưa thể gánh vác trọng trách ở đội tuyển quốc gia.

Hơn nữa, chuyện sử dụng cầu thủ nhập tịch chỉ là giải pháp nhất thời. Phát triển bóng đá là phải từ hệ thống, phải thực hiện lâu dài và đồng bộ, phải đào tạo trẻ. Chứ để phát triển nền bóng đá, không thể dựa vào cầu thủ nhập tịch.

Chúng ta cứ nhìn các nền bóng đá Nhật Bản và Uzbekistan thì khắc thấy. Họ chỉ sử dụng lứa U21 để thi đấu Asiad 20, thi đấu với các đội U23 của nhiều nền bóng đá khác. Các đội U23 này lại bổ sung thêm 3 cầu thủ ngoài 23 tuổi mỗi đội, nhưng U21 Nhật Bản và U21 Uzbekistan vẫn khiến các đội kia khốn đốn.

Và bóng đá Nhật Bản và bóng đá Uzbekistan cũng không phải qua ngày một ngày hai mà đạt đến trình độ đó?

- Đúng vậy! Họ phải trải qua quá trình nhiều thập kỷ, lứa này kế tiếp, kế thừa lứa kia, mới tạo nên sức mạnh ngày hôm nay. Mô hình đào tạo của họ là mô hình kim tự tháp, ở dưới chân đế rất rộng, nhỏ dần khi lên cao và đạt trình độ rất cao khi đến đỉnh.

Như đã nói, bóng đá phải có tính kế thừa. Từng có lúc chúng ta tạo ra một đội tuyển có tính kế thừa rất cao, như tại ASEAN Cup 2018.

Khi đó, đội tuyển có sự kết hợp của những cầu thủ trưởng thành từ lứa U20 Việt Nam tham dự World Cup U20 năm 2017 do HLV Hoàng Anh Tuấn dẫn dắt. Lứa này có Quang Hải, Đoàn Văn Hậu, kết hợp với thế hệ nhiều kinh nghiệm của Anh Đức, Quế Ngọc Hải, rồi có thêm lứa ở giữa của Công Phượng, Văn Toàn, mới có thể thành công.

Chúng ta hãy xây dựng đội tuyển theo hướng đó, đào tạo cầu thủ một cách kiên trì và có lộ trình, tạo ra nền tảng. Muốn vươn tầm, phải đầu tư đồng bộ, chứ việc nhập tịch cầu thủ không giúp cho nền bóng đá mạnh lên! 

Xin cảm ơn các chuyên gia về cuộc trao đổi!