Chuyên gia pháp lý nói về vụ xô xát trước quán thịt dê ở Ninh Bình

Hành vi của nam thanh niên

Liên quan đến vụ việc xô xát giữa người đàn ông lớn tuổi (ông D.V.H., 64 tuổi) làm bảo vệ nhà hàng thịt dê ở Ninh Bình với thanh niên T.V.T. (36 tuổi) người địa phương, phóng viên Dân trí đã có trao đổi với Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn luật sư TP Hà Nội) về góc nhìn pháp lý liên quan đến vụ việc.

Luật sư Cường cho biết, nếu những nội dung về hành vi của nam thanh niên liên tục chửi bới, xúc phạm, khiêu khích người đàn ông lớn tuổi được phản ánh là đúng, thì đây không còn đơn thuần là một cuộc tranh cãi thông thường.

“Việc một người chủ động đến nơi làm việc của người khác, liên tục dùng những lời lẽ thô tục, miệt thị, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, đồng thời có hành vi chỉ tay, dí vào mặt, trêu tức, khiêu khích và livestream đưa những nội dung đó lên mạng xã hội, thì đây là hành vi vi phạm quy định của pháp luật”, luật sư Cường chia sẻ.

Luật sư viện dẫn, pháp luật bảo vệ danh dự, nhân phẩm của mỗi cá nhân. Nếu mức độ xúc phạm nghiêm trọng, hành vi có thể bị xem xét về tội làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự). Đáng chú ý, việc sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để thực hiện hành vi là một tình tiết định khung của tội danh này.

Trong trường hợp chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người có hành vi xúc phạm, gây mất trật tự vẫn có thể bị xử lý hành chính theo quy định về an ninh, trật tự. Nghị định 282/2025/NĐ-CP hiện quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội và đã có hiệu lực từ ngày 15/12/2025.

Vì vậy, không nên có suy nghĩ rằng “chửi người khác trên mạng thì không sao”, hoặc chỉ đến khi xảy ra đánh nhau mới phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Có hành vi gây rối trật tự công cộng?

Liên quan đến vụ việc này, nhiều ý kiến cho rằng, cả người bảo vệ lẫn nam thanh niên đều có hành vi gây rối trật tự công cộng. Theo luật sư Cường, điều này cần được cơ quan chức năng đánh giá dựa trên toàn bộ diễn biến thực tế.

Ông Cường cho rằng tội Gây rối trật tự công cộng theo Điều 318 Bộ luật Hình sự đòi hỏi hành vi phải gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc thuộc trường hợp luật định. Vì vậy, không phải cứ cãi nhau, chửi nhau ở nơi công cộng là mặc nhiên cấu thành tội Gây rối trật tự công cộng.

Chuyên gia pháp lý lý giải, cần xem xét địa điểm, mức độ, thời gian, số người tham gia, tác động đến hoạt động của nhà hàng và những người xung quanh, cũng như các hành vi cụ thể của người vi phạm. Nếu hành vi của người này vừa xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác, vừa gây mất an ninh, trật tự tại nơi công cộng thì có thể đặt ra việc xem xét nhiều dấu hiệu pháp lý khác nhau.

Việc xác định tội danh cuối cùng phải căn cứ vào chứng cứ và kết quả xác minh của cơ quan chức năng. Đây chính là vấn đề cần nhìn nhận rất thận trọng. Việc một người bị xúc phạm, bị khiêu khích trong thời gian dài là nguyên nhân có thể tác động mạnh đến tâm lý, nhưng không phải là giấy phép để người đó sử dụng bạo lực.

Nếu người đàn ông đã chủ động dùng điếu cày đánh người khác gây thương tích thì cơ quan chức năng vẫn phải xác định hành vi này có vi phạm pháp luật hay không, mức độ đến đâu và hậu quả như thế nào.

Tuy nhiên, cũng không thể chỉ nhìn vào hình ảnh cuối cùng là “một người bị đánh, một người gây thương tích” mà bỏ qua toàn bộ diễn biến trước đó. Phải làm rõ ai là người chủ động tìm đến; ai liên tục xúc phạm; ai có hành vi xâm phạm trước; hành vi khiêu khích kéo dài bao lâu; tại thời điểm bị đánh, hành vi xâm phạm còn đang diễn ra hay đã chấm dứt; người bị xúc phạm phản ứng trong trạng thái tâm lý như thế nào; mức độ thương tích ra sao và sau khi đánh một lần thì người bảo vệ có tiếp tục tấn công hay không.

Cần làm rõ toàn bộ “chuỗi hành vi”

Trong vụ việc này, ông bảo vệ nhà hàng thịt dê được cho là đã bị nam thanh niên kích động, xúc phạm nên đã dùng dậy đuổi đánh. Nhiều người cho rằng khi bị kích động mạnh dẫn đến có hành vi vi phạm thì không bị trách nhiệm hình sự. Luật sư Cường cho rằng, đây là vấn đề thường bị hiểu chưa chính xác.

Theo ông Cường, bị kích động về tinh thần không đồng nghĩa đương nhiên được miễn trách nhiệm hình sự. Bộ luật Hình sự có những quy định riêng về trường hợp phạm tội trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh. Điều 135 quy định tội Cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh.

Ông Cường cho rằng điều luật này đặt ra điều kiện quan trọng là trạng thái kích động mạnh phải xuất phát từ hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người phạm tội hoặc người thân thích của họ. Điều này có nghĩa là cơ quan tố tụng không chỉ hỏi “người đó có tức giận hay không”, mà phải đánh giá cả nguyên nhân, mức độ kích động, diễn biến tâm lý và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật của nạn nhân với hành vi gây thương tích, theo ông Cường.

Đồng thời, ông Cường cho rằng cần phân biệt “kích động mạnh” với “bị kích động” ở mức độ thông thường. Không phải cứ bị chửi vài câu, bị trêu tức hoặc bị xúc phạm là đương nhiên rơi vào trạng thái tinh thần bị kích động mạnh. Việc đánh giá phải dựa trên diễn biến khách quan của vụ việc, lời nói, hành động của các bên, thời gian xảy ra sự việc, mức độ và tính chất của hành vi trái pháp luật, đặc điểm hoàn cảnh cụ thể và những chứng cứ khác.

Đáng chú ý, theo vị luật sư, ngay cả khi chưa đủ điều kiện áp dụng Điều 135, việc phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra vẫn được Bộ luật Hình sự quy định là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự tại điểm e khoản 1 Điều 51.

Vì vậy, “kích động mạnh” có thể có ý nghĩa ở nhiều tầng khác nhau: Có thể liên quan đến việc xác định tội danh, khung hình phạt hoặc là tình tiết giảm nhẹ, tùy kết quả chứng minh cụ thể.

Như vậy, theo vị luật sư, trong vụ việc này có thể nói người bảo vệ “đúng thành sai” hay không? Có thể nói rằng đây là một tình huống rất điển hình cho việc một người có thể đồng thời là nạn nhân của một hành vi vi phạm nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm của chính mình. Nếu bị xúc phạm, người bảo vệ có quyền yêu cầu người vi phạm chấm dứt hành vi, yêu cầu chủ cơ sở can thiệp hoặc báo cơ quan công an. Nếu đang bị xâm phạm thì có quyền phòng vệ trong giới hạn cần thiết.

Nhưng nếu lựa chọn dùng bạo lực quá mức cần thiết thì hành vi đó vẫn phải được xem xét trách nhiệm pháp lý. Ngược lại, việc người bảo vệ có hành vi đánh người không làm cho hành vi xúc phạm, khiêu khích trước đó của nam thanh niên trở thành hợp pháp. Đây là hai hành vi cần được đánh giá độc lập.

Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường chia sẻ tiếp, cơ quan chức năng cần làm rõ toàn bộ “chuỗi hành vi”, không chỉ tập trung vào vài giây xảy ra xô xát.

Cần thu thập camera của nhà hàng và khu vực xung quanh, bản livestream, dữ liệu trên mạng xã hội, lời khai của những người chứng kiến, xác định chính xác lời nói và hành động của nam thanh niên trước khi xảy ra xô xát; đồng thời làm rõ quá trình người bảo vệ phản ứng, số lần đánh, công cụ sử dụng, vị trí tác động và hậu quả thương tích.

Đặc biệt, cần xác định tại thời điểm người bảo vệ đánh, hành vi xâm phạm của nam thanh niên còn đang diễn ra hay đã kết thúc. Đây là một dữ kiện có ý nghĩa quan trọng khi đánh giá phòng vệ chính đáng hay trả đũa. Cơ quan chức năng cũng cần giám định thương tích và xác định mối quan hệ giữa hành vi đánh và thương tích thực tế.

Từ đó mới có thể kết luận chính xác người nào vi phạm ở mức độ nào, có đủ căn cứ xử lý hành chính hay hình sự hay không.

Ông D.V.H. từng được nhiều người biết đến trên TikTok và Facebook nhờ những đoạn video ghi lại biểu cảm vui vẻ, nhiệt tình, thân thiện cùng điệu nhảy vẫy tay đón khách rất dẻo và hài hước trước quán C.D.