Tiếp xúc khoảng 200 nhà đầu tư quốc tế đầu năm đến nay, ông Richard D. McClellan, Giám đốc điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM (VIFC-HCMC), cho biết đang quan tâm thị trường Việt Nam.
"Nhiều nhà đầu tư quốc tế có tiềm lực đang liên hệ tôi tìm hiểu. Sự nhiệt tình là hoàn toàn có sẵn", ông nói tại diễn đàn Cạnh tranh bằng định chuẩn trong thời kỳ xoay trục kinh tế, thuộc khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh Đổi mới Sáng tạo Việt Nam (VIS 2026), ngày 15/10.
Ông Michael Zinck Jensen, Giám đốc Nhà máy Pandora Việt Nam, cho biết trong chuỗi cung ứng không chỉ tìm kiếm nhà cung cấp dựa trên giá cả và chất lượng, mà cần chia sẻ chung các giá trị về tính tuân thủ và bền vững.
Tuy nhiên, vẫn còn khoảng cách giữa cơ hội sẵn có và khả năng tiếp nhận. Ông Lê Minh Trung, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Công nghiệp và Phát triển Bền vững (CSED), Sở Công Thương TP HCM, khẳng định vốn hay sự hỗ trợ quốc tế không thiếu. "Vấn đề nằm ở khả năng hấp thụ của nội tại", ông nói.
Ông Roger Leitner, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Phòng Thương mại ASEAN - Thụy Sĩ, chỉ ra doanh nghiệp có tiêu chuẩn vận hành càng cao thì quy mô nguồn vốn tiếp cận được càng lớn và chi phí vốn càng rẻ.
Do đó, chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp Việt tăng minh bạch tài chính bằng kiểm toán bởi Big4; thành lập hội đồng quản trị đa dạng với cơ chế giám sát độc lập để đối tác và nhà đầu tư quốc tế tự tin hợp tác lâu dài.
Theo ông Richard D. McClellan, đã xuất hiện một số doanh nghiệp vươn lên vận hành tiệm cận các chuẩn mực quốc tế nhưng nhìn chung số đông vẫn chưa đạt cấp độ này. "Yêu cầu cấp thiết là nâng cao năng lực toàn diện, đặc biệt ở hai trụ cột cốt lõi: đẩy mạnh tính minh bạch trong quản trị và chủ động giao tiếp bằng ngôn ngữ chuẩn mực của thị trường tài chính - thương mại toàn cầu", ông nói.
Để đồng bộ và rút ngắn thời gian chuẩn hóa, ông gợi ý doanh nghiệp kết hợp chuyển đổi sang IFRS (Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế) cùng lúc áp dụng các báo cáo bền vững, ESG chuẩn mực toàn cầu.
Ông Richard D. McClellan, CEO VIFC-HCMC thảo luận cùng các chuyên gia tại diễn đàn. Ảnh: VIS 2026
Bài toán dài hạn hơn để nâng cao năng lực cạnh tranh doanh nghiệp và nền kinh tế là chuyển tiếp từ đáp ứng tiêu chuẩn lên vai trò "định chuẩn", theo các chuyên gia. Với nền kinh tế đi lên từ xuất khẩu và tham gia vào chuỗi giá trị sau các thị trường đã trưởng thành như Việt Nam, việc tiếp nhận chuẩn mực quốc tế là bước khởi đầu để tiếp cận thị trường, thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Nhưng khi những chuẩn mực dần trở thành điều kiện phổ biến, lợi thế tiếp theo không còn nằm ở khả năng "làm đúng theo chuẩn" mà là chuyển hóa chúng thành năng lực nội tại, nâng chất lượng sản phẩm và từng bước dịch chuyển lên những nấc giá trị cao hơn.
Lộ trình này từng được đề cập trong khung phát triển chiến lược toàn cầu trong "World Development Report" của World Bank, qua 3 nấc thang cốt lõi: Adapt (Tiếp nhận và Thích ứng) - Align (Đồng bộ và Nội địa hóa) - Author (Kiến tạo và Dẫn dắt Chuẩn mực).
Theo ông Mohammad Mudasser, Phó tổng giám đốc PwC Việt Nam, lợi thế cạnh tranh dựa trên chi phí và gia công đang thu hẹp. "Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi khả năng làm chủ chất lượng, công nghệ, quản trị và từng bước tạo ra những giá trị có sức tham chiếu", ông nhận định.
Ở cấp độ này, đổi mới sáng tạo đóng vai trò lớn. Các chuyên gia tại VIS cho rằng, doanh nghiệp có thể đạt chứng nhận hoặc đáp ứng một tiêu chuẩn cụ thể (Adapt), nhưng năng lực cạnh tranh chỉ thực sự hình thành khi chất lượng ấy được duy trì nhất quán và tiếp tục tạo ra những cải tiến mới (Author).
Đã có chuyển biến tích cực nhờ môi trường chính sách ngày càng thuận lợi, từ Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đến các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo cấp độ địa phương như tại TP HCM.
"Hoạt động đổi mới sáng tạo tại TP HCM đã thoát khỏi lý thuyết, đi vào viện, trường và doanh nghiệp để giải quyết các bài toán thực tế như chuỗi cung ứng, logistics và AI", ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP HCM, nhận định.
Viễn Thông