Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) hôm 11/9 công bố hơn 100 trang bản tin tình báo hàng ngày từng được gửi cho cựu tổng thống Bill Clinton và George W. Bush, tập trung vào mối đe dọa từ tổ chức khủng bố al-Qaeda và thủ lĩnh Osama bin Laden trong những năm trước vụ tấn công ngày 11/9/2001.
Công bố tài liệu được xem là quyết định có ý nghĩa lịch sử và đáng chú ý, bởi CIA luôn bảo vệ nghiêm ngặt các bản tin tình báo gửi cho tổng thống, coi đây là một trong những loại tài liệu mật nhạy cảm nhất.
Các tài liệu cho thấy những cảnh báo liên tục xuất hiện trong nhiều năm rằng Osama bin Laden đang cân nhắc tiến hành cuộc tấn công trên lãnh thổ Mỹ hoặc nhằm vào các cơ sở của Mỹ ở nước ngoài.
Trùm khủng bố Osama bin Laden trong video do Lầu Năm Góc công bố hồi tháng 5/2011. Ảnh: Reuters
Những thông tin tình báo cho thấy ông ta muốn tấn công một trung tâm thương mại ở thủ đô Washington, thu thập vật liệu chế tạo bom hạt nhân, tiến hành các vụ tập kích bằng vũ khí hóa học hoặc bắt cóc người Mỹ.
Một cảnh báo được gửi tới ông Clinton nằm ở cuối báo cáo tình báo ngày 10/9/1998, trong đó nêu rõ một nhóm có liên hệ với thủ lĩnh al-Qaeda "có thể lái máy bay chở đầy chất nổ lao vào một thành phố Mỹ".
Cảnh báo đáng chú ý cuối cùng của CIA trước thảm kịch được đưa ra ngày 6/8/2001, với tiêu đề Bin Laden quyết tâm tấn công nước Mỹ. Báo cáo cho rằng các thành viên al-Qaeda đã cư trú hoặc di chuyển tới Mỹ trong nhiều năm, nhận định nhóm này "dường như duy trì mạng lưới hỗ trợ có thể giúp thực hiện các vụ tấn công".
Thông tin từ Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vào thời điểm đó cũng chỉ ra "các dấu hiệu hoạt động đáng nghi liên quan tới việc chuẩn bị cho các vụ cướp máy bay hoặc hình thức tấn công khác, trong đó có trinh sát các tòa nhà liên bang ở New York".
Báo cáo cho biết 70 cuộc điều tra thực địa toàn diện "liên quan đến bin Laden" đang được tiến hành tại Mỹ khi đó. Tuy nhiên, tài liệu thừa nhận "chúng tôi chưa thể xác minh" một số thông tin đe dọa nghiêm trọng nhất, trong đó có tin tình báo năm 1998 nói rằng bin Laden muốn cướp một máy bay Mỹ.
Vụ tấn công chấn động thế giới 20 năm trước
Ngày nước Mỹ bị tấn công. Video: USA Today
Tuy nhiên, những cảnh báo này đã không giúp thay đổi lịch sử. Ngày 11/9/2001, vụ khủng bố chấn động thế giới đã xảy ra.
4 máy bay bị không tặc kiểm soát, trong đó hai chiếc lao vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở New York, một chiếc đâm vào Lầu Năm Góc ở Washington và chiếc còn lại được cho là hướng tới Đồi Capitol nhưng đã rơi xuống cánh đồng ở Pennsylvania sau khi hành khách dũng cảm chống trả những kẻ khủng bố. Thảm kịch khiến gần 3.000 người thiệt mạng.
Báo cáo của Ủy ban Quốc gia về các vụ khủng bố nhằm vào Mỹ năm 2004 kết luận rằng cộng đồng tình báo đã cảnh báo liên tiếp về mối đe dọa từ al-Qaeda, nhưng họ không thể đánh giá và truyền đạt đầy đủ quy mô cũng như mức độ cấp bách của mối nguy hiểm.
Hệ thống tình báo hoạt động rời rạc cũng khiến các chuyên gia tại những cơ quan khác nhau không thể kết nối các mảnh ghép thông tin một cách hiệu quả.
Lửa và khói bốc lên từ tòa tháp phía bắc của Trung tâm Thương mại Thế giới sau vụ khủng bố. Ảnh: AP
Theo các nhà nghiên cứu thời kỳ đó, đây cũng là giai đoạn vô cùng bất ổn của CIA, khi cơ quan này chưa xác định rõ cách thức chuyển hướng hoạt động cũng như những vấn đề cần tập trung sau thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
"Ngay cả khi một bộ phận trong cơ quan đang gióng lên hồi chuông báo động về mối đe dọa, CIA vẫn là một tổ chức rất lớn", Jeffrey Rogg, nhà sử học về cộng đồng tình báo tại Đại học Texas ở Austin, nhận xét.
Thanh Tâm (Theo CNN, AFP)