Cô gái ‘da cam’ và vòng quay sinh kế - Thanh Niên

Bị ảnh hưởng chất độc da cam từ khi sinh ra, Đặng Thị Kim Oanh (sinh năm 1994) vẫn nỗ lực vươn lên, không chỉ học tập, khẳng định bản thân mà còn giúp những người cùng cảnh ngộ có sinh kế ổn định, tự tin hòa nhập cộng đồng.

Tuổi thơ từng muốn nghỉ học

Kim Oanh Victory là cái tên Đặng Thị Kim Oanh lựa chọn cho mình. Với Oanh, Victory có nghĩa là chiến thắng – lời nhắc nhở bản thân không đầu hàng nghịch cảnh, đồng thời cũng là điều chị muốn gửi đến những người khuyết tật còn mặc cảm, tự ti về số phận.

Oanh sinh ra ở xóm Thanh Thủy, xã Nam Đàn, tỉnh Nghệ An, trong một gia đình ở vùng quê thuần nông. Cha chị, ông Đặng Văn Thành, từng tham gia chiến tranh và di chứng từ chất độc da cam cũng ảnh hưởng đến con gái. Từ khi chào đời, Oanh đã có hình thể khác biệt, sức khỏe yếu hơn bạn bè cùng trang lứa. Đến nay, dù đã trưởng thành, chị chỉ cao hơn 1 m, chân tay co ngắn và việc đi lại phụ thuộc nhiều vào xe lăn.

Những khác biệt ấy từng khiến tuổi thơ Oanh không ít lần buồn tủi. Năm học lớp 3, khi nhận ra mình luôn đứng đầu hàng vì thấp bé hơn các bạn, cô bé không khỏi thắc mắc vì sao mọi người ngày càng cao lớn, còn mình cứ bé mãi. Có lúc, Oanh buồn đến mức muốn nghỉ học.

May mắn, Oanh tiếp thu kiến thức tốt và luôn nhận được sự động viên từ gia đình. Chị dần tìm thấy động lực trong việc học, quyết tâm học thật giỏi với hy vọng có thể thay đổi cuộc đời mình.

Sau khi tốt nghiệp phổ thông, Oanh trúng tuyển ngành công tác xã hội, Trường ĐH Lao động - Xã hội. Chị chọn ngành học này vì mong muốn sau khi ra trường có thể làm những công việc hỗ trợ người yếu thế, giúp họ tự tin hòa nhập cộng đồng. Trong thời gian học đại học, Oanh nhận được nhiều sự giúp đỡ từ thầy cô, bạn bè và vinh dự nhận học bổng Nick Vujicic năm 2013 dành cho sinh viên khuyết tật có nghị lực vươn lên.

Tốt nghiệp, Oanh thử sức với nhiều công việc, từ công chứng, dịch thuật đến dạy can thiệp cho trẻ chậm phát triển trí tuệ. Tuy nhiên, do điều kiện sức khỏe, đồng thời nhận thấy quê hương còn nhiều người khuyết tật cần được hỗ trợ, năm 2019, chị quyết định trở về Nam Đàn.

Vòng quay sinh kế từ chăn nuôi gia cầm

Trở về quê, Oanh nhận thấy điều kiện sống ở vùng thuần nông có thể mở ra cơ hội làm ăn cho người khuyết tật. Nhiều gia đình có vườn rộng, phù hợp với chăn nuôi quy mô nhỏ. Từ thực tế đó, chị cùng CLB Người khuyết tật Tự lực Nam Đàn triển khai dự án “Vòng quay sinh kế - Trao cần câu, trao sinh kế”, giúp hội viên có công việc phù hợp với sức khỏe và tạo thu nhập ổn định.

Với vai trò Phó chủ nhiệm CLB, Oanh cùng các thành viên khảo sát thực tế, tìm hiểu điều kiện từng hộ trước khi hỗ trợ. Với 31 hội viên khuyết tật, chị mong muốn giúp mọi người chủ động làm kinh tế trong khả năng của mình, thay vì chỉ trông chờ vào sự hỗ trợ.

Năm 2025, CLB triển khai mô hình chăn nuôi gia cầm an toàn sinh học theo nguyên tắc “Không trao một lần - tạo sinh kế quay vòng”. Ngoài con giống, thức ăn và thuốc thú y ban đầu, các hộ còn được hướng dẫn kỹ thuật, theo dõi quá trình chăn nuôi. CLB cũng phối hợp với chính quyền, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan để điều phối nguồn lực, giám sát và đánh giá hiệu quả mô hình.

Trong đợt đầu, 7 hộ được hỗ trợ con giống gồm gà, ngan, vịt cùng thức ăn, thuốc ban đầu và tài liệu hướng dẫn chăn nuôi an toàn sinh học.

Theo Oanh, điểm quan trọng của mô hình là người nhận hỗ trợ cũng có trách nhiệm duy trì nguồn lực. Sau quá trình chăn nuôi, các hộ cần tái đàn và đóng góp để tiếp tục luân chuyển nguồn hỗ trợ đến những gia đình khác. CLB đồng thời kết nối đầu ra qua mạng xã hội, nhà hàng và mạng lưới tiêu thụ trong cộng đồng, giúp các hộ có thêm cơ hội bán gà, vịt, trứng.

Với Oanh, giá trị của dự án không chỉ nằm ở thu nhập mà còn ở sự thay đổi trong tâm thế của người khuyết tật. Khi có công việc, tự tay làm ra sản phẩm và nhận thành quả từ sức lao động, họ có thêm niềm tin, chủ động hơn trong cuộc sống.

Đến nay, CLB đã triển khai 11 đợt mô hình chăn nuôi gia cầm an toàn sinh học, hỗ trợ 126 hộ với 184 suất sinh kế tại Nghệ An và Hà Tĩnh. Tổng nguồn lực huy động hơn 126 triệu đồng, gồm con giống, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, hỗ trợ kỹ thuật và theo dõi quá trình thực hiện.

Bên cạnh đó, Oanh vận hành Quỹ con giống Victory theo cơ chế vốn quay vòng. Sau 4 tháng, quỹ đã hỗ trợ 7 hộ, góp phần duy trì nguồn lực để tiếp tục mở rộng mô hình.

Anh Lê Xuân Hải, thành viên CLB Người khuyết tật Tự lực Nam Đàn, cho biết Oanh luôn tạo điều kiện để các thành viên phát triển, từ hỗ trợ công việc bán hàng trực tuyến đến đồng hành triển khai dự án. Theo anh, sự tận tâm và tinh thần sẻ chia của chị giúp mọi người có thêm động lực cải thiện đời sống, tự tin hơn trong công việc. Với các thành viên, Oanh không chỉ kết nối nguồn lực mà còn cùng họ tìm cách tháo gỡ khó khăn, phát huy khả năng của bản thân.

Khẳng định vai trò của phụ nữ khuyết tật

Oanh cho biết từ khi về quê, Oanh bén duyên với công việc viết nội dung về du lịch, thực phẩm, đồng thời có cơ hội thử sức ở lĩnh vực thời trang. Từng được mời trình diễn trên sân khấu, chị thêm tự tin, mạnh dạn thể hiện bản thân và khẳng định vai trò của phụ nữ khuyết tật trong đời sống xã hội.

Bên cạnh công việc cá nhân, Oanh tích cực tham gia các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật, phát triển thanh niên và thúc đẩy vai trò lãnh đạo của phụ nữ khuyết tật. Chị chủ động kết nối cá nhân, câu lạc bộ, chính quyền, doanh nghiệp và các tổ chức để triển khai những hoạt động thiết thực dành cho người yếu thế.

Oanh từng tham gia diễn thuyết tại chương trình “Tăng cường khả năng chống chịu và hòa nhập cho thanh niên: Kỹ năng cho Tương lai”, hỗ trợ triển khai triển lãm “Khai phóng tương lai xanh” và đồng hành cùng các hoạt động cộng đồng như “Niềm tin - Hồn nhiên - Nụ cười”, “Những viên đá Mường Lống”, “Mẹ đỡ đầu”…

Năm 2025, Oanh hoàn thành các khóa học về lãnh đạo nữ khuyết tật và lãnh đạo trẻ dành cho thanh niên khuyết tật. Chị cũng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý, báo cáo, xây dựng quy trình và truyền thông, góp phần nâng cao hiệu quả các hoạt động cộng đồng.

Oanh là một trong 26 thanh niên khuyết tật được vinh danh tại chương trình Tỏa sáng Nghị lực Việt 2026. Dự án Vòng quay sinh kế của chị cũng nằm trong 4 dự án khởi nghiệp tiêu biểu của thanh niên khuyết tật năm 2026 do Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam bình chọn.

Từ cô bé từng mặc cảm về hình thể, có lúc muốn bỏ học, Oanh trở thành người chủ động kết nối nguồn lực, tạo sinh kế cho những người cùng cảnh ngộ. Với Oanh, mỗi cơ hội được mở ra cho người khuyết tật cũng là một bước tiến để họ tự tin hơn vào khả năng của chính mình.

Mời tham gia cuộc thi Sống đẹp lần VI, với tổng giải thưởng 400 triệu đồng

Bước sang mùa thứ VI với chủ đề Hành trình không giới hạn, cuộc thi Sống đẹp do Báo Thanh Niên tổ chức tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm và tôn vinh những giá trị tốt đẹp trong đời sống hằng ngày. Cuộc thi bao gồm hạng mục Bài viết (ký sự, phóng sự, ghi chép) cùng hạng mục Ảnh với tổng giá trị giải thưởng là 400 triệu đồng.

Bài dự thi gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc gửi bằng đường bưu điện về Tòa soạn Báo Thanh Niên: 268 - 270 Nguyễn Đình Chiểu, P.Xuân Hòa, TP.HCM (ngoài bì thư ghi rõ: Bài viết tham dự cuộc thi SỐNG ĐẸP lần VI - 2026. Lưu ý chỉ áp dụng cho hạng mục dự thi Bài viết).

Thời hạn gửi tác phẩm dự thi: đến hết ngày 31.10.2026.

Xem chi tiết thể lệ cuộc thi tại thanhnien.vn