Có nên hỏi "bác sĩ AI" để biết cách điều trị bệnh tim cho con hay không?

Tại Hội nghị Khoa học kỹ thuật Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM) lần thứ 33, diễn ra các ngày 4-5/9, BSCKII Trịnh Hữu Tùng, Giám đốc đơn vị cho biết, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) - đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn - đã tạo ra nhiều chatbot có khả năng trả lời câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên.

Khi "nhân viên AI" trả lời cha mẹ có con bệnh tim

Các công cụ như ChatGPT, Microsoft Copilot và Gemini ngày càng được nhiều người sử dụng để tìm kiếm thông tin, trong đó có kiến thức sức khỏe.

Để đánh giá chất lượng câu trả lời của các nền tảng AI đối với những bệnh lý phức tạp như tim bẩm sinh ở trẻ em, trong 2 tháng đầu năm, nhóm nghiên cứu Bệnh viện Nhi đồng 2 đã xây dựng 86 câu hỏi thực tế, được tổng hợp từ những thắc mắc thường gặp của phụ huynh có trẻ mắc căn bệnh nêu trên.

Trong tổng số câu hỏi, nhóm nội dung liên quan đến chăm sóc và phòng bệnh chiếm tỷ lệ cao nhất (hơn 52%), tiếp đến là nhóm điều trị và thuốc (chiếm 26,7%), trong khi nhóm câu hỏi về triệu chứng và diễn tiến bệnh chiếm gần 21%.

Các câu hỏi được thu thập từ thực tế lâm sàng, phân loại theo từng nhóm nội dung và được thẩm định bởi chuyên gia trước khi đưa vào ba nền tảng ChatGPT Go, Gemini Pro và Microsoft Copilot free. Nhóm nghiên cứu giữ nguyên văn phong, thuật ngữ mà người hỏi sử dụng để đánh giá khả năng hiểu ngôn ngữ đại chúng của AI.

Bác sĩ Tùng chia sẻ, mỗi câu hỏi được nhập vào một phiên trò chuyện hoàn toàn mới, không cung cấp ví dụ trước và không sử dụng từ ngữ định hướng câu trả lời.

Những thông tin có khả năng nhận diện cá nhân (như tên, ngày sinh, số hồ sơ...) đều được loại bỏ trước khi đưa dữ liệu vào hệ thống. Các câu trả lời sau đó được bác sĩ chuyên khoa tim mạch nhi chấm điểm độc lập. Tên của từng nền tảng được "làm mù" bằng mã số riêng để hạn chế tác động chủ quan khi đánh giá.

Mỗi câu trả lời được đánh giá theo thang điểm 1-5, dựa trên năm tiêu chí gồm: tính chính xác về chuyên môn, mức độ đầy đủ, khả năng diễn đạt dễ hiểu, sự phù hợp với thực hành y khoa và việc đưa ra khuyến cáo đến gặp bác sĩ khi cần thiết.

Kết quả cho thấy cả ba nền tảng đều đạt điểm trung bình trên 4/5. Khi áp dụng điểm cắt từ 4 trở lên, Gemini Pro có 100% câu trả lời đạt yêu cầu, ChatGPT Go đạt từ 96,5% đến 98,8%, còn Microsoft Copilot free đạt 91,9%. Dù điểm số có chênh lệch, nghiên cứu chưa ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa ba nền tảng.

Không thể thay thế tư vấn của bác sĩ 

Xét theo nhóm nội dung, nghiên cứu ghi nhận câu trả lời liên quan đến chăm sóc và phòng bệnh đạt tỷ lệ yêu cầu cao nhất (93-100%). Đối với nhóm câu hỏi về triệu chứng và điều trị, tỷ lệ đạt thấp hơn (trên 82%) nhưng vẫn được đánh giá ở mức cao.

Nhóm nghiên cứu nhận định, kết quả trên phản ánh thế mạnh của các mô hình ngôn ngữ lớn trong việc tổng hợp, trình bày những kiến thức giáo dục sức khỏe đã được phổ biến rộng rãi. Chatbot có thể giải thích kiến thức nền tảng, hướng dẫn chăm sóc thông thường và cung cấp thông tin tham khảo ban đầu một cách dễ hiểu.

Trong khi đó, những câu hỏi liên quan đến triệu chứng, chẩn đoán hoặc quyết định điều trị thường phụ thuộc vào tình trạng cụ thể của từng bệnh nhi. Để đưa ra hướng xử trí phù hợp, cần có sự thăm khám, khai thác bệnh sử, đánh giá kết quả xét nghiệm và theo dõi diễn tiến lâm sàng trực tiếp.

Đây là những yếu tố chatbot không thể tự thu thập hoặc đánh giá đầy đủ chỉ thông qua một câu hỏi.

Kết quả nghiên cứu cho thấy AI có thể được xem xét như công cụ hỗ trợ cung cấp kiến thức ban đầu cho phụ huynh, giúp nhân viên y tế dành thêm thời gian cho những trường hợp phức tạp, cần đánh giá chuyên sâu.

Tuy vậy, BSCKII Trịnh Hữu Tùng nhấn mạnh, các thông tin do chatbot cung cấp không thay thế việc tư vấn trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa. Phụ huynh không nên dựa hoàn toàn vào AI để tự chẩn đoán, tự điều chỉnh thuốc hoặc trì hoãn đưa con đến cơ sở y tế, đặc biệt khi trẻ xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Trong tương lai, Bệnh viện Nhi đồng 2 sẽ tiếp tục nghiên cứu để khai thác nguồn lực AI một cách thông minh, hiệu quả và an toàn.

Hội nghị Khoa học kỹ thuật Bệnh viện Nhi đồng 2 lần thứ 33 có các chương trình huấn luyện tiền hội nghị (diễn ra ngày 4/9) và chương trình chính thức gồm 21 phiên khoa học, 136 bài báo cáo, với sự tham dự của hơn 800 đại biểu đến từ nhiều bệnh viện, trường đại học, cơ sở đào tạo và các đơn vị y tế trong cả nước.

Nội dung hội nghị bao phủ hầu hết các lĩnh vực chuyên môn như Hồi sức - Cấp cứu, Tim mạch, Hô hấp, Tiêu hóa - Dinh dưỡng, Thần kinh, Sơ sinh, Nhiễm, Thận - Nội tiết, Huyết học - Ung bướu; các chuyên ngành Ngoại khoa, Gây mê hồi sức cùng với Dược, Xét nghiệm, Chẩn đoán hình ảnh, Kiểm soát nhiễm khuẩn và Điều dưỡng.

Bên cạnh các kết quả nghiên cứu, hội nghị cũng dành nhiều nội dung cho các kỹ thuật và công nghệ mới trong chẩn đoán, điều trị và chăm sóc bệnh nhi.