Phóng viên (PV): Lưu giữ và tìm hiểu tư liệu của cha, ông có dịp nhìn lại nhiều sáng tác của nhạc sĩ Huy Du qua các giai đoạn khác nhau. Việc này đã giúp ông khám phá thêm điều gì về sự nghiệp sáng tác cũng như con người của cha mình?
PGS, TS Huy Phương: Do tôi học tập ở nước ngoài từ năm 15 đến năm 29 tuổi mới về nước, nên thời gian ở cạnh bố không nhiều. Bố sinh tôi khi ông đã 49 tuổi. Khi còn nhỏ, tôi chưa đủ nhận thức để hiểu hết giá trị những sáng tác của Huy Du cũng như số lượng tác phẩm của ông.
Tìm lại những tư liệu, tôi nhận thấy ông sáng tác rất nhiều ở tất cả các giai đoạn. Không chỉ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, mà cả sau khi hòa bình lập lại, từ năm 1975 trở đi, số lượng tác phẩm cũng rất lớn, với chủ đề hết sức đa dạng, từ con người, Tổ quốc, vẻ đẹp thiên nhiên đến những người âm thầm đóng góp cho xã hội như người lao công, nữ y tá hay bác sĩ quân y… Rất nhiều tác phẩm của ông ở giai đoạn này chưa được công chúng biết đến. Gia đình cũng có kế hoạch từng bước đưa những tác phẩm đó đến với công chúng bằng cách phối khí, mời các ca sĩ thu âm và đưa lên trang fanpage Nhạc sĩ Huy Du mà chúng tôi vừa thành lập.
PV: Theo ông, đâu là những khía cạnh trong âm nhạc Huy Du chưa được công chúng biết đến đầy đủ?
PGS, TS Huy Phương: Có lẽ khi nói đến Huy Du, đại đa số công chúng nhớ đến ông qua những sáng tác mang đầy hào khí của cả một dân tộc, thể hiện khát vọng chiến thắng trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Những đóng góp của ông cũng được ghi nhận nhiều nhất ở giai đoạn này. Tuy nhiên, mọi người biết rất ít về một Huy Du hết sức trữ tình, nhân hậu và yêu con người; đặc biệt là những con người rất thầm lặng, đóng góp cho xã hội trong giai đoạn hòa bình lập lại. Hay một Huy Du rung cảm trước vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Nam. Ông đi rất nhiều, tham gia nhiều trại sáng tác ở các vùng miền, từ miền tây, miền nam đến miền bắc. Thường thì sau mỗi trại sáng tác, ông đều để lại một ca khúc hoặc một tác phẩm âm nhạc nào đó.
PV: Nếu muốn giúp công chúng hình dung cụ thể hơn về diện mạo ấy, anh có thể chia sẻ một vài ca khúc tiêu biểu?
PGS, TS Huy Phương: Ông phổ thơ rất nhiều trong giai đoạn này. Có những tác phẩm được hát và cũng khá nổi tiếng. Tôi có thể kể khoảng 10 ca khúc ông phổ thơ của nhà thơ Thế Hùng, trong đó có “Thi sĩ bên bờ sông Đuống”, “Người mù hát tình ca”, “Chiều không em”... Hay một số bài ông phổ thơ của chính những người cháu như nhà thơ Huy Kỷ, chẳng hạn tác phẩm “Khi mùa xuân đến”.
Đó là những tác phẩm đã được trình diễn. Còn nhiều tác phẩm khác mà giá trị của chúng sẽ dần được công chúng biết đến sau khi gia đình tổ chức phối khí, mời ca sĩ trình diễn. Chúng tôi dự định có thể từ năm sau, sẽ từng bước giới thiệu thêm một số tác phẩm khác đến công chúng.
PV: Qua quá trình trưởng thành và làm nghề, điều gì ở cách làm việc, cách sống của nhạc sĩ Huy Du mà anh càng trải nghiệm càng thấm thía?
PGS, TS Huy Phương: Công việc của tôi trong ngành âm nhạc hơi khác với bố. Bố tôi là nhạc sĩ sáng tác, còn tôi là nghệ sĩ biểu diễn, tập trung nhiều vào đào tạo và giảng dạy piano. Vì vậy, dù cùng làm trong một lĩnh vực nhưng định hướng của chúng tôi khác nhau. Tuy nhiên, điều tôi thừa hưởng và cảm nhận rất rõ, có lẽ cũng là điều tốt nhất bố truyền cho tôi, đó là sự đam mê với công việc mình làm. Ông làm gì cũng hết sức đam mê. Đối với âm nhạc, điều đó thể hiện qua khối lượng tác phẩm đồ sộ và những tác phẩm để đời.
Ông còn đam mê hội họa. Tất cả những bức tranh trong phòng khách nhà tôi đều do bố tôi vẽ. Ông bắt đầu cầm bút vẽ từ năm 70 tuổi. Khi có thời gian, ông muốn tìm hiểu thêm những lĩnh vực khác. Ông hỏi những người bạn là họa sĩ về cách pha màu, đọc sách về bố cục một bức tranh rồi tự mày mò vẽ.
Từ năm 70 tuổi trở đi, ông có gần 20 bức tranh sơn dầu, trong đó có những bức khá ấn tượng dưới góc độ của một người không chuyên. Ông cũng đam mê tự làm những đồ vật, đồ dùng nhỏ trong nhà. Chẳng hạn, ông từng đóng tủ, đóng ghế, hay những bộ bàn ghế bé xíu bằng gỗ cho con chơi. Tôi vẫn nhớ hồi còn bé, ông làm những chiếc thuyền bằng những miếng inox, uốn thành hình rồi cho chạy bằng dầu. Ông mày mò cả tuần để làm đồ chơi cho con trai.
PV: Cảm ơn những chia sẻ của PGS, TS Huy Phương!
PGS, TS Huy Phương: Trong chương trình 100 năm Huy Du năm nay (với chủ đề “Đường chúng ta đi” (diễn ra ngày 11 và 12/12, tại Phòng hòa nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam), phần lớn sẽ gồm những tác phẩm đã rất nổi tiếng của Huy Du. Ban tổ chức và giám đốc chương trình sản xuất đã bàn bạc với gia đình và mong muốn rằng, với những tác phẩm mang tính kinh điển của ông, chẳng hạn như âm nhạc thính phòng, khí nhạc không lời, thì phải giữ nguyên bản gốc, tác giả sáng tác như thế nào sẽ trình diễn như thế. Nhưng một số ca khúc có thể được phối mới để tạo âm hưởng thời đại hơn, không chỉ đóng khung trong những gì đã đọng lại trong trí nhớ từ trước đến nay. Thí dụ, với một số tác phẩm về Trường Sơn, chúng tôi dự định để ban nhạc rock Ngũ Cung tham gia lần này, tạo ra âm hưởng mạnh mẽ hơn cho tác phẩm và cũng có thể gần với giới trẻ hơn. Chắc chắn các bạn vẫn sẽ tiếp nhận di sản của quá khứ, nhưng được trình bày trong một khung mới. Đó cũng là mong muốn của ban tổ chức, của chương trình Huy Du 100 năm.
DUNG NGUYỄN (Thực hiện)