Ngày 7/11, ông Peña đã ra trình diện các công tố viên Paraguay và bị thẩm vấn khoảng ba giờ về mối liên hệ với Ueno Bank. Sau buổi làm việc, Thẩm phán Hernán Otazú cho biết, đã ra lệnh tạm giam cựu Tổng thống để phục vụ điều tra. Theo cáo trạng, ông Peña bị cáo buộc lạm dụng tín nhiệm và quản lý yếu kém nhằm trục lợi cá nhân. Các công tố viên đang điều tra những sai phạm liên quan việc giám sát hoạt động của Ueno Bank và sử dụng nguồn vốn từ các cơ quan nhà nước tại ngân hàng này.
Trước đó, ngày 5/11, ông Peña tuyên bố từ chức song các nghị sĩ không chấp nhận để ông rời nhiệm sở mà tiến hành thủ tục luận tội. Ngày 6/11, ông Peña bị Thượng viện phế truất với 44 phiếu thuận trong tổng số 45 thượng nghị sĩ. Chủ tịch Thượng viện Basilio Núñez tuyên bố, ông Peña bị kết tội không hoàn thành đúng trách nhiệm công vụ liên quan sự sụp đổ của Ueno Bank. Phó Tổng thống Pedro Alliana sau đó đã tuyên thệ nhậm chức và sẽ lãnh đạo Chính phủ Paraguay đến hết nhiệm kỳ vào năm 2028.
Theo Reuters, tâm điểm của cuộc điều tra là mối liên hệ giữa ông Peña với Ueno Bank. Cựu Tổng thống bị cáo buộc từng sở hữu cổ phần tại Ueno Holding, công ty mẹ kiểm soát ngân hàng này, trước khi bán số cổ phần vào năm 2025. Trong thời gian ông lãnh đạo đất nước, Ueno phát triển nhanh chóng và trở thành một trong những tổ chức cho vay lớn tại Paraguay, đồng thời tiếp nhận hàng trăm triệu USD từ các nguồn vốn công. Trong giai đoạn 2023-2026, Ueno Bank bị cáo buộc nhận tiền gửi và các khoản vay từ những cơ quan nhà nước, tổ chức hưu trí, sau đó cấp các khoản vay trái quy định cho những doanh nghiệp có liên hệ với tập đoàn sở hữu ngân hàng.
Thành lập năm 2021, Ueno hiện là thương hiệu quen thuộc với người dân Paraguay, đồng thời tài trợ cho những câu lạc bộ bóng đá nổi tiếng như Cerro Porteño, Olimpia và sân vận động Defensores del Chaco. Nhà sáng lập Miguel Vázquez từng đặt tham vọng đưa Ueno trở thành "kỳ lân công nghệ" đầu tiên của Paraguay và niêm yết cổ phiếu trên Sở Giao dịch chứng khoán New York. Tuy nhiên, đằng sau tốc độ tăng trưởng nhanh là những vấn đề nghiêm trọng về khả năng thanh toán. Ueno không đáp ứng yêu cầu dự trữ bắt buộc khoảng 70 triệu USD của Ngân hàng Trung ương Paraguay, trong khi tỷ lệ an toàn vốn lao dốc xuống dưới ngưỡng quy định.
Ngày 3/11, Ngân hàng Trung ương Paraguay quyết định tiếp quản Ueno và bắt đầu quá trình xử lý, chấm dứt hoạt động của tổ chức tín dụng này nhằm bảo vệ người gửi tiền và duy trì ổn định hệ thống tài chính. Các dịch vụ trên ứng dụng, thẻ thanh toán và hệ thống giao dịch bị đình chỉ, khiến gần 3 triệu khách hàng không thể tiếp cận tài khoản. Con số này tương đương gần một nửa dân số Paraguay.
Quyết định lập tức gây ra làn sóng phản ứng trong xã hội. Hàng trăm khách hàng tập trung tại trụ sở chính ở Asunción và khoảng 75 chi nhánh trên cả nước để tìm cách lấy lại tiền. Nhiều gia đình lo lắng không thể thanh toán những nhu cầu thiết yếu, trong khi các doanh nghiệp nhỏ vốn phụ thuộc vào hệ thống thanh toán của Ueno cũng gặp khó khăn.
Trước khủng hoảng, Paraguay được xem là một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng ổn định tại Nam Mỹ. Chính sách thuế thấp và nguồn năng lượng dồi dào với chi phí cạnh tranh giúp nước này thu hút đầu tư trong các lĩnh vực nông nghiệp, công nghệ và trung tâm dữ liệu. Năm 2025, Paraguay thu hút khoảng 1,15 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và đạt mức xếp hạng tín nhiệm đầu tư đầu tiên.
Ngân hàng Trung ương Paraguay khẳng định, sự sụp đổ của Ueno không đồng nghĩa toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia rơi vào khủng hoảng. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm cũng chưa có kế hoạch hạ bậc tín nhiệm nợ của nước này ngay lập tức. Dù vậy, ông Ramiro Blazquez Giomi - chiến lược gia tại Tập đoàn dịch vụ tài chính StoneX - dự báo cuộc khủng hoảng có thể khiến chi phí vay vốn của Paraguay tăng trong thời gian dài.
Việc Tổng thống Peña bị phế truất, truy tố cho thấy mức độ nghiêm trọng của vụ bê bối, đồng thời phơi bày những bất cập trong trách nhiệm điều hành ngân hàng và cơ chế kiểm soát dòng vốn công. Vụ việc đặt ra yêu cầu cấp thiết phải siết chặt giám sát ngân hàng, bảo đảm minh bạch trong quản lý vốn nhà nước. Đây cũng là những điều kiện quan trọng để Paraguay khôi phục niềm tin của người dân, củng cố uy tín quốc gia và duy trì sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.
GIAO LINH