Con gái kể điều nhạc sĩ Phú Quang đau đáu trước khi qua đời

Nhạc sĩ Phú Quang (1949-2021) là một trong những tên tuổi nổi bật của âm nhạc Việt Nam, được biết đến qua những ca khúc giàu chất trữ tình, đặc biệt là các sáng tác về Hà Nội như như Em ơi Hà Nội phố, Hà Nội ngày trở về, Im lặng đêm Hà Nội, Chiều phủ Tây Hồ, Nỗi nhớ mùa đông, Đâu phải bởi mùa thu...

Gần 5 năm sau ngày nhạc sĩ Phú Quang qua đời, ba người con của ông là Trinh Hương, Giáng Hương, Phú Vương vẫn cùng nhau gìn giữ di sản âm nhạc của cha. Đồng thời, họ cũng cố gắng thực hiện di nguyện của ông như một cách để nhớ về cha.

Chị Trinh Hương, con gái cả, chia sẻ với phóng viên Dân trí những câu chuyện ít biết về người cha tài hoa.

Bố không yên lòng về em gái

Những ngày cuối đời của nhạc sĩ Phú Quang, chị có nhiều thời gian ở bên ông không?

- Trước khi bố bệnh nặng, thời gian tôi ở bên bố không nhiều. Bố con tôi vốn không gặp nhau thường xuyên khi tôi còn niên thiếu vì tôi đi học ở nước ngoài, chỉ được ở bên bố những khi về thăm. Nhưng sau này khi bố bị bệnh, tôi cố gắng ở bên ông nhiều hơn. 

Khi bố vẫn còn tỉnh táo, ăn uống được và chưa phải dùng ống xông, tôi gần như ngày nào cũng đến chăm ông từ sáng đến tối trong bệnh viện. Đến khi bệnh ông nặng hơn, phải dùng ống xông và thời điểm đó dịch Covid-19 khiến việc đi lại, thăm nom khó khăn, tôi đến khoảng 3-4 lần mỗi tuần. Những lúc ấy chủ yếu tôi ngồi nói chuyện với bố.

Có một điều tôi nhớ mãi. Trước khi bố mất một khoảng thời gian, bố nói rằng ông chỉ có một điều còn lo lắng đó là về Giáng Hương.

Lúc đó, Giáng Hương vừa chia tay chồng, một mình nuôi mấy người con, kinh tế cũng khó khăn và chưa tìm được hướng đi ổn định. Bố chỉ nói với tôi nỗi lo ấy, chứ không bảo rằng con phải chăm sóc em hay giao cho tôi một trách nhiệm cụ thể nào. Nhưng tôi hiểu.

Sau khi bố mất, tôi cố gắng quan tâm đến Giáng Hương nhiều hơn, trong khả năng của tôi. Tôi nghĩ đó là điều mình có thể làm để bố yên lòng.

Hai bố con chị vốn không có nhiều năm tháng sống cùng nhau. Mối quan hệ ấy có gì khác với hình dung thông thường về một người cha nổi tiếng và con gái?

- Có lẽ vì không sống cùng nhau từ nhỏ nên mối quan hệ của bố con tôi khá đặc biệt. Tôi không có kiểu ký ức như nhiều người con khác là ngày nào cũng ở cạnh bố, được bố dạy bảo  từng việc.

Bố con tôi giống hai người bạn nhiều hơn. Bố không bao giờ nói rằng “con phải làm cái này”, “con phải làm cái kia”. Bố thường nói quan điểm của mình, rồi hỏi tôi muốn gì, nghĩ gì. Giữa chúng tôi tình cảm cha con, nhưng đồng thời cũng có sự chia sẻ, trò chuyện như hai người bạn.

Di nguyện của Phú Quang

Sau khi nhạc sĩ Phú Quang qua đời, các con ông đã tiếp nhận việc gìn giữ di sản của cha như thế nào?

- Khoảng hai tháng trước, tòa án mới chính thức công nhận di chúc của bố. Theo di nguyện, chúng tôi là những người quản lý di sản văn hóa của ông.

Bố muốn các con tiếp tục phát triển âm nhạc của ông và từng mong có một không gian trưng bày những kỷ vật, tư liệu về mình. Nhưng hiện chúng tôi chưa có đủ hiện vật để làm một không gian hoàn chỉnh.

Tôi muốn khi mọi người đến đó không chỉ nhìn thấy đồ vật mà cảm nhận được Phú Quang là một con người như thế nào. Vì vậy, chúng tôi vẫn tiếp tục tìm kiếm, thu thập tư liệu trước khi mở cửa.

Ngoài không gian trưng bày, chị còn dự định viết sách về cha?

- Chúng tôi đang làm nhưng chưa hoàn thành. Tôi không muốn đó chỉ là một cuốn tiểu sử kể bố sinh ra ở đâu, làm gì, sáng tác những ca khúc nào. Tôi muốn cuốn sách là những ký ức, câu chuyện của bạn bè, đồng nghiệp và những người từng làm việc với bố - những người từng tiếp xúc với Phú Quang và có câu chuyện riêng về ông.

Những câu chuyện ấy có thể giúp người đọc hiểu thêm về Phú Quang mà âm nhạc hay một bản tiểu sử chưa chắc truyền tải được.

Phú Quang có sự chuẩn bị trước những gì ông sẽ để lại không?

- Bố rất yêu đời và lạc quan. Ông từng nghĩ mình sẽ sống qua tuổi 90 vì trước đây có lần thoát chết trong gang tấc. Vì thế, việc bố mất ở tuổi 72 nằm ngoài dự tính của cả ông và gia đình.

Chúng tôi gần như không chuẩn bị cho sự ra đi ấy. Sau khi ông mất, gia đình mới phát hiện nhiều tài liệu, giấy tờ bị thất lạc hoặc không đầy đủ, phải đi tìm và dựng lại từng phần. Có lẽ vì nghĩ mình còn nhiều thời gian nên bố cũng để lại nhiều việc chưa hoàn thành.

Ví như việc bố rất thích âm nhạc giao hưởng và từng muốn thực hiện một chương trình giao hưởng lớn, đã trao đổi ý tưởng với những đồng nghiệp thân thiết. Nhưng khi ấy sức khỏe đã yếu, bố lo nếu bắt đầu mà không đủ sức hoàn thành thì mọi thứ lại dang dở.

Vì vậy, chúng tôi cố gắng thực hiện những điều bố chưa kịp làm trong khả năng của mình. Những tác phẩm ông từng định phát triển theo hướng giao hưởng hoặc cần xử lý lại cho dàn nhạc sẽ được tiếp tục thực hiện. Các phần nhạc phim và tác phẩm giao hưởng cũng có thể được làm mới để phù hợp với thời điểm hiện tại và giới thiệu đến công chúng.

Những sáng tác chưa từng công bố

Liệu Phú Quang có còn những sáng tác chưa từng công bố?

- Có một số, nhưng không quá nhiều. Chúng tôi vẫn đang thu thập, phân loại và có kế hoạch công bố dần. Tuy nhiên, không phải có bài nào là đưa ra ngay bài đó. Mỗi tác phẩm cần được chuẩn bị một “bộ áo” tươm tất, từ phối khí, sản xuất đến cách giới thiệu phù hợp.

Một số ca khúc có thể được đưa vào các chương trình âm nhạc Phú Quang hằng năm, nhưng năm nay có thể chưa. Dịp 5 năm ngày bố mất, chúng tôi muốn chương trình “Phú Quang - Còn mãi một tình yêu” được tổ chức trang trọng, quy mô hơn. Ý tưởng lần này là một “căn phòng ký ức về Phú Quang”.

Việc quản lý bản quyền các tác phẩm của Phú Quang hiện được gia đình thực hiện như thế nào?

- Khi còn sống, bố đã ủy quyền cho Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) thu tiền bản quyền. Sau khi bố mất, gia đình vẫn tiếp tục theo cách đó.

Phần lớn việc thu bản quyền do đơn vị thực hiện. Theo tôi được biết, những chương trình không bán vé, chương trình từ thiện hay các chương trình cấp quốc gia thì được tự động miễn phí bản quyền và gia đình cũng đồng ý với cách xử lý này. Những trường hợp đặc biệt cần gia đình phối hợp hoặc hỗ trợ, phía đơn vị này sẽ trao đổi, nếu thấy hợp lý, chúng tôi sẽ hỗ trợ.

Ba người con phân chia công việc gìn giữ di sản của bố ra sao?

- Phú Vương phụ trách công nghệ, số hóa, scan, lưu trữ tư liệu, đồng thời hỗ trợ phần hình ảnh, thiết kế. Giáng Hương phụ trách biên tập, phát triển nội dung các tác phẩm và tổ chức sản xuất chương trình âm nhạc.

Tôi phụ trách các chương trình, thu thập tư liệu, kết nối với những người từng làm việc với bố, đồng thời theo đuổi việc làm sách và không gian trưng bày.

Tôi nghĩ mỗi người làm một phần để những gì bố để lại không bị mất đi. Chúng tôi muốn gìn giữ cả âm nhạc lẫn những câu chuyện đời thường, suy nghĩ, trăn trở và những dự định ông chưa kịp thực hiện.

Có lẽ đó cũng là cách để chúng tôi nhớ về bố: Tiếp tục những điều ông chưa kịp làm.

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, chị Giáng Hương - con gái thứ hai của nhạc sĩ Phú Quang cho biết, cha chị từng nói rằng ông không sợ chết, chỉ lo sau khi mình mất, Giáng Hương còn quá nhiều gánh nặng mà không biết ai sẽ chia sẻ.

Giáng Hương cho biết Phú Quang luôn quan niệm ba người con dù khác mẹ vẫn là chị em ruột thịt. “Dù như thế nào thì chị em cũng phải đùm bọc nhau. Mỗi người nhường nhau, nhịn nhau một chút, đấy mới gọi là gia đình”, Giáng Hương chia sẻ.

Sau khi cha qua đời, ba chị em vẫn nhớ lời cha dạy. Những vấn đề quan trọng đều được họ cùng bàn bạc, thống nhất; mỗi người có quan điểm riêng nhưng sẵn sàng lắng nghe và làm cầu nối thương thảo với nhau để thực hiện di nguyện của cha.

Cô nói về chị gái: “Chị Trinh Hương không phải người thường xuyên chiều em, nhưng luôn là người ủng hộ tôi đầu tiên khi gặp khó khăn. Có những việc vượt quá khả năng của tôi thì chị sẽ là người thay bố làm điều đó cho tôi”.