Tại lễ đính hôn của con trai, bà Hà trao tặng con trai cùng vợ tương lai (là anh Nam và chị Linh) các loại nữ trang gồm bông tai kim cương, lắc và dây chuyền vàng với tổng giá trị tài sản quy đổi ra tiền là hơn 171 triệu đồng. Khi đính hôn, gia đình hai bên chưa thống nhất ngày tổ chức lễ cưới.
Theo bà Hà, số trang sức này được bà tặng để các con bổ sung vốn làm ăn. Tuy nhiên, sau khi đính hôn, anh Nam và chị Linh thường xuyên xảy ra mâu thuẫn và ngày càng trở nên trầm trọng, dẫn đến việc hôn nhân tan vỡ.
Gần 2 năm sau ngày đính hôn, sau nhiều lần yêu cầu trả tài sản nhưng bất thành, bà Hà khởi kiện "con dâu hụt", yêu cầu tòa án tuyên buộc chị Linh trả lại cho mình toàn bộ số nữ trang đã được trao tặng với tổng giá trị quy đổi là hơn 171 triệu đồng.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Ảnh minh họa: AI.
Trình bày tại tòa án, chị Linh xác nhận có tổ chức lễ đính hôn với anh Nam dưới sự đồng ý của gia đình hai bên và đã nhận được số nữ trang theo trình bày của bà Hà, nhưng chị không biết rõ giá trị thực tế.
Sau lễ đính hôn, hai bên không thể tiến tới hôn nhân do anh Nam thiếu quan tâm, không tôn trọng mối quan hệ và tự ý hủy hôn, gây ảnh hưởng đến tinh thần, danh dự của chị cùng gia đình. Chị Linh sau đó đã nghỉ việc, rời khỏi địa phương và bán số nữ trang để trang trải chi phí trong thời gian này.
Quá trình làm việc tại tòa án, người phụ nữ nêu quan điểm không đồng ý với toàn bộ yêu cầu khởi kiện về việc đòi lại tài sản của bà Hà.
Về phía anh Nam, người đàn ông cũng xác nhận có việc tổ chức lễ đính hôn, có việc trao tặng số nữ trang nêu trên và có xảy ra mâu thuẫn dẫn đến không thể tổ chức lễ cưới. Số nữ trang được trao tặng được chị Linh cất giữ nên người này có cùng quan điểm về việc yêu cầu chị Linh trả lại tài sản cho "mẹ chồng hụt".
Tại phiên tòa xét xử sơ thẩm, Hội đồng xét xử (HĐXX) tuyên chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện, buộc chị Linh trả lại lắc và dây chuyền vàng, không chấp nhận yêu cầu đòi lại tài sản là bông tai kim cương của bà Hà.
Không chấp nhận bản án sơ thẩm, chị Linh kháng cáo và được tòa án cấp phúc thẩm giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. Tại đây, HĐXX nhận định việc gia đình bà Hà trao nữ trang cho chị Linh tại lễ đính hôn là phù hợp phong tục cưới hỏi tại địa phương, nhưng không có căn cứ xác định tồn tại một quy tắc xử sự có nội dung rõ ràng, được thừa nhận và áp dụng rộng rãi trong cộng đồng rằng nữ trang đã trao tại lễ đính hôn phải được hoàn trả nếu đôi nam nữ không tiến tới hôn nhân.
Do đó, xét dưới góc độ phong tục tập quán, không có cơ sở để xác định chị Linh có nghĩa vụ hoàn trả số nữ trang đã nhận.
Dưới góc độ pháp lý, tòa án cấp phúc thẩm xác định không có cơ sở pháp lý để cho rằng việc tặng cho nữ trang giữa bà Hà và chị Linh là loại giao dịch "tặng cho tài sản có điều kiện". Tức bà Hà tặng cho nữ trang với điều kiện chị Linh và anh Nam bắt buộc phải kết hôn và chị Linh có nghĩa vụ hoàn trả tài sản nếu việc kết hôn không diễn ra.
"Việc giao nhận nữ trang tại lễ đính hôn chỉ phản ánh hoàn cảnh và mục đích của việc tặng cho, không đủ căn cứ để mặc nhiên suy đoán việc kết hôn là điều kiện của giao dịch. Mặt khác, nếu cho rằng việc kết hôn là điều kiện của việc tặng cho thì điều kiện này cũng không phù hợp với nguyên tắc của Luật Hôn nhân và gia đình về việc kết hôn do nam, nữ tự nguyện quyết định, không bị ép buộc.
Vì vậy, việc anh Nam và chị Linh không tiến tới hôn nhân không thể được xem là việc chị Linh không thực hiện nghĩa vụ của bên được tặng cho theo khoản 3 Điều 462 Bộ luật Dân sự", bản án phúc thẩm nêu.
Từ đó, tòa án cấp phúc thẩm quyết định tuyên sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Hà về việc buộc chị Linh phải hoàn trả lại toàn bộ số nữ trang đã nhận tại lễ đính hôn.
* Tên nhân vật đã được thay đổi.