Con người sắp đi lại bằng ‘xe bay’

Ùn tắc đô thị ngày càng nghiêm trọng khiến viễn cảnh con người đi làm bằng những phương tiện rời mặt đất, bay thẳng tới điểm cần đến, trở nên đáng chú ý hơn. Dự án myCopter của Liên minh châu Âu đã dành 4,2 triệu Euro để nghiên cứu khả năng đưa “Phương tiện giao thông hàng không cá nhân”, gọi tắt là PVAs, vào các thành phố châu Âu. Nếu thành công, những chiếc “ô tô bay” có thể mở ra một cách đi lại mới, dù phía trước vẫn còn hàng loạt trở ngại kỹ thuật, pháp lý và xã hội. Tiến sĩ Heinrich Bülthoff thuộc Viện Điều khiển học sinh học Max Plank ở Tübingen, Đức, cho biết mục tiêu của nhóm không chỉ là chế tạo một phương tiện có thể bay. Dự án muốn phát triển công nghệ cho một hệ thống giao thông mới phục vụ lữ hành cá nhân, đồng thời tìm hiểu kỳ vọng của người sử dụng tiềm năng. Phản ứng, cách tương tác của người dân với hệ thống giao thông trên không cũng cần được xem xét nghiêm túc ngay từ giai đoạn nghiên cứu. Theo phác thảo của myCopter, PAVs cùng PATs, tức Hệ thống giao thông hàng không cá nhân, trước tiên sẽ hoạt động ở độ cao tương đối thấp. Mô hình này chủ yếu phục vụ giao thông nội địa, đặc biệt những chuyến đi hằng ngày giữa nhà ở và nơi làm việc. Các phương tiện dự kiến bay dưới 610 mét, nhờ đó tránh chen vào những đường hàng không đang được kiểm soát. Độ cao thấp có thể giúp hệ thống mới không chịu sự điều phối trực tiếp của giao thông hàng không hiện tại, đồng thời giảm ảnh hưởng tới các chuyến bay đang vận hành. Tuy nhiên, khoảng không trên thành phố không phải vùng trống muốn sử dụng thế nào cũng được, bởi mỗi chuyến bay đều liên quan đến an toàn cộng đồng. Luật hàng không, an ninh, quy hoạch điểm cất cánh, hạ cánh và khu vực đỗ phương tiện đều là những bài toán lớn cần giải quyết. Trong tương lai, tự động hóa được dự đoán giữ vai trò trung tâm, vì không phải hành khách nào cũng có kỹ năng điều khiển một phương tiện bay giữa đô thị đông đúc. Tiến sĩ Bülthoff nhấn mạnh an ninh là chủ đề đặc biệt quan trọng nếu dự án myCopter tiến tới triển khai trong thực tế. Hệ thống tự động có thể hỗ trợ điều hướng, kiểm soát phương tiện và ngăn người điều khiển đưa xe vào những khu vực nguy hiểm. Một phần giải pháp có thể là quy hoạch các vùng cấm bay, nơi PAVs không được phép tiến vào dưới bất kỳ tình huống thông thường nào. Công nghệ tự động ở phạm vi ngoại vi sẽ giúp phương tiện nhận biết ranh giới, từ chối đường bay không phù hợp và hạn chế nguy cơ xâm nhập khu vực nhạy cảm. Cách vận hành ấy đòi hỏi phần mềm, bản đồ, quy định quản lý và cơ chế giám sát phối hợp chính xác, thay vì chỉ dựa vào khả năng của từng chiếc xe. Sức hấp dẫn của myCopter không dừng ở việc giảm tắc đường, bởi các chuyến bay trực tiếp giữa điểm khởi hành và đích đến còn có thể góp phần giảm khí thải nhà kính. Theo thiết kế được phác họa, máy bay tương lai chủ yếu di chuyển quãng ngắn dưới 100km, mỗi chuyến chở khoảng 1 đến 2 hành khách. Với quy mô nhỏ và hành trình ngắn như vậy, các phương tiện hàng không cá nhân được định hướng sử dụng hoàn toàn năng lượng điện. Một số minh họa như mô hình máy bay eCO2Avia và EADS đã cho thấy ý tưởng máy bay lên thẳng chạy bằng điện có thể thực hiện về mặt kỹ thuật. Dù vậy, việc duy trì hoạt động liên tục vẫn cần giải pháp sạc pin phù hợp, thậm chí các mô hình hiện tại còn phải dùng máy phát chạy bằng dầu diesel. Trước mắt, myCopter dự định sử dụng phương tiện hàng không không người lái để trình diễn công nghệ tránh chướng ngại, lập sơ đồ đường bay và bay theo đội hình.