Bước ngoặt lịch sử
Báo Nihon Keizai Shimbun trích dẫn dữ liệu về giao thông toàn cầu, đưa tin doanh số bán ô tô chạy xăng trên toàn thế giới đạt 20,25 triệu chiếc từ tháng 1 đến tháng 6, giảm 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Con số này không bao gồm các loại xe điện và xe hybrid.
Xe điện lần đầu tiên lập kỷ lục áp đảo thị phần xe xăng trên thị trường ô tô toàn cầu
ẢNH: REUTERS
Xe chạy xăng chiếm 49% tổng số xe mới bán ra, giảm 3 điểm phần trăm. Đây là lần đầu tiên kể từ khi ô tô được sử dụng rộng rãi vào những năm 1920, thị phần xe chạy xăng giảm xuống dưới 50% trong nửa năm. Đáng chú ý, tỷ lệ này đã giảm 24 điểm phần trăm trong 5 năm, từ 73% vào năm 2021.
Các nhà phân tích cho rằng, sự thay đổi này là do giá dầu quốc tế tăng cao trong bối cảnh bất ổn ở Trung Đông, dẫn đến chi phí vận hành xe chạy xăng tăng lên. Doanh số bán xe chạy xăng giảm 26% tại Trung Quốc và 13% tại châu Âu.
Trái ngược với sự chững lại của xe nhiên liệu truyền thống, thị trường xe điện (BEV) và các dòng xe điện hóa (PHEV, HEV) lại ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng. Riêng doanh số xe thuần điện toàn cầu trong nửa đầu năm đã tăng 12%, đạt khoảng 6,87 triệu chiếc. Nếu tính chung toàn bộ phân khúc xe điện hóa, con số này đang tiến gần hơn bao giờ hết đến việc chiếm lĩnh một nửa chiếc bánh thị phần ô tô toàn cầu.
Tỷ lệ xe điện trong tổng số xe mới tăng 3 điểm phần trăm lên 17%. Tại châu Âu, doanh số bán xe điện tăng vọt 32% lên 1,81 triệu chiếc và lần đầu tiên vượt qua doanh số bán xe chạy xăng tại 31 quốc gia lớn trong nửa năm đầu tiên. Khu vực Đông Nam Á ghi nhận 350.000 chiếc, tăng 81%, trong khi châu Đại Dương đạt 110.000 chiếc, tăng gấp 2,2 lần.
Sự đổi ngôi mang tính bước ngoặt này được nhận định là kết quả của một quá trình chuyển đổi mạnh mẽ được tác động bởi rất nhiều yếu tố.
Đầu tiên là biến động giá nhiên liệu và bài toán chi phí. Giá xăng dầu biến động bất ổn trên phạm vi toàn cầu đã khiến chi phí vận hành trở thành mối quan tâm hàng đầu của người tiêu dùng. Xe điện với ưu thế về chi phí năng lượng/km thấp hơn đáng kể cùng chi phí bảo dưỡng tối giản đã trở thành lựa chọn kinh tế dài hạn cho người sử dụng.
Cùng với đó, sự tăng trưởng như vũ bão của hạ tầng và công nghệ pin là yếu tố mang tính quyết định. Công nghệ pin thế hệ mới giúp gia tăng quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc, giảm thời gian sạc nhanh xuống dưới 20 phút, đồng thời chi phí sản xuất pin giảm dần đã giúp giá thành xe điện ngày càng tiệm cận xe xăng cùng phân khúc.
Xe điện ngày càng di chuyển được lâu hơn, quãng đường dài hơn, hạ tầng trạm sạc thì phủ khắp từ đại lộ vào ngõ hẻm, cộng thêm công nghệ sạc nhanh ngày càng được cải tiến, xóa bỏ hoàn toàn lo ngại của người tiêu dùng trước quyết định "xuống tiền" cho một phương tiện xanh.
Bổ trợ tích cực vào quá trình chuyển đổi là chính sách siết chặt khí thải đồng loạt được triển khai trên phạm vi toàn cầu. Các quy định nghiêm ngặt về tiêu chuẩn khí thải tại châu Âu, Trung Quốc và nhiều bang tại Mỹ đã buộc các hãng xe truyền thống phải cắt giảm sản lượng xe động cơ đốt trong để tập trung toàn lực cho dải sản phẩm xe xanh.
Việt Nam đi sau nhưng vượt lên dẫn trước
Sự sụt giảm thị phần của xe xăng trên thế giới cũng đang phản ánh thực tế tại thị trường Việt Nam. Là một trong những quốc gia có tốc độ chuyển đổi giao thông xanh nhanh nhất khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đang chứng kiến làn sóng điện hóa diễn ra vô cùng mạnh mẽ.
Với khoảng 291.000 xe bán ra trong 6 tháng, thị trường ô tô Việt Nam đạt mức tăng trưởng ấn tượng 31,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Con số này vượt xa tốc độ trung bình của toàn khu vực và bỏ xa các thị trường truyền thống như Indonesia hay Thái Lan vốn đang trải qua giai đoạn điều chỉnh. Tính trên phạm vi toàn khối, tổng doanh số ô tô tăng thêm khoảng 175.000 xe mà riêng Việt Nam đã đóng góp tới 69.000 xe, tương đương gần 40% quy mô tăng trưởng chung.
Hạ tầng hoàn thiện là một trong những yếu tố thúc đẩy mạnh mẽ người Việt chuyển sang xe điện
ẢNH: NHẬT THỊNH
Điểm tựa quan trọng nhất tạo nên đà bứt phá này không nằm ở các phân khúc ô tô chạy bằng động cơ đốt trong truyền thống, mà chính là sự trỗi dậy áp đảo của ô tô điện. Trong đó, thương hiệu xe điện quốc gia VinFast đóng vai trò là "động cơ chính" khi bàn giao khoảng 116.000 ô tô điện ra thị trường chỉ trong 6 tháng đầu năm, ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc 72% so với cùng kỳ.
Việc chuyển đổi 100% sang sản xuất xe điện cùng chiến lược phủ rộng hạ tầng trạm sạc toàn quốc đã tạo thói quen tiêu dùng mới cho người Việt. Doanh số các dòng xe điện quốc dân như VF 3, VF 5, VF e34 liên tục dẫn đầu các phân khúc thị trường.
Bên cạnh đó, thị trường xe điện Việt Nam năm nay ghi nhận thêm sự góp mặt đông đảo của các hãng xe điện ngoại, từ các thương hiệu Trung Quốc (BYD, AION, Wuling) đến các hãng xe truyền thống châu Âu và Nhật Bản (BMW, Mercedes-Benz, Hyundai) mở rộng dải sản phẩm EV và Hybrid.
Nhờ mạng lưới trạm sạc phủ khắp các tỉnh thành cùng các chính sách ưu đãi lệ phí trước bạ của Nhà nước, người tiêu dùng Việt Nam dần giải tỏa được "nỗi lo hết pin". Xe điện hiện không chỉ là lựa chọn của tệp khách hàng yêu công nghệ tại các đô thị lớn mà đã trở thành phương tiện di chuyển hàng ngày của đông đảo người dân và các đơn vị kinh doanh vận tải.
Có thể thấy, tại Việt Nam cũng như trên toàn thế giới, cuộc đua chuyển đổi sang xe xanh đã bước qua giai đoạn khởi động để tiến vào giai đoạn bứt tốc. Sự kiện xe xăng lần đầu tiên rơi xuống dưới 50% thị phần toàn cầu trong 6 tháng đầu năm không chỉ đánh dấu cột mốc thoái trào của kỷ nguyên động cơ đốt trong, mà còn gửi đi một tín hiệu phát triển rõ ràng đến các thị trường đang lên như Việt Nam: Những doanh nghiệp chậm chân trong lộ trình điện hóa sẽ phải đối mặt với nguy cơ mất dần vị thế trên thị trường ô tô tương lai.