Thanh Niên • 10/09/2026 08:00

Cùng con đi tiếp cuộc đời: Những ký ức không quên

Tháng 9.2021, khi những con phố tại TP.HCM vẫn còn chìm trong lặng lẽ bởi đại dịch Covid-19, tôi cùng đồng nghiệp bước vào một trong những hành trình đáng nhớ nhất cuộc đời làm nghề của mình. Đó không phải là chuyến đi tác nghiệp thông thường, mà là hành trình vào tâm dịch, xoa dịu nỗi đau của hàng ...

"Sốc nặng" khi vào vùng tâm dịch

Tôi vẫn nhớ như in những ngày tháng ấy. Khi nhận nhiệm vụ đến thăm các học sinh có người thân mất do Covid-19 để trao tiền hỗ trợ khẩn cấp, tôi phải nhờ người nhà mình cho mượn tiền chứ chưa chạy vô tòa soạn tạm ứng được. Có tiền, tôi trang bị khẩu trang, áo khoác… để phòng vệ tối đa rồi len lỏi qua từng con hẻm nhỏ ở khắp TP.HCM thăm các em nhỏ. Và tôi đã "thấm" nỗi đau do Covid-19 để lại.

Cùng con đi tiếp cuộc đời: Những ký ức không quên- Ảnh 1. — Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Tổng biên tập Báo Thanh Niên, thăm và trao quà động viên em Nguyễn Thuận Thiên và em trai Nguyễn Phát (P.Chánh Hưng, TP.HCM) dịp đầu năm học mới 2026 - 2027

Lần đầu tiên đối diện với đại dịch, tôi chưa hình dung được sự tàn khốc của nó. Vì thế, khi đến thăm gia đình em Trần Diệp Anh, đang học lớp 1 Trường tiểu học Hồng Đức, P.14, Q.8 (nay thuộc P.Bình Đông), TP.HCM, tôi đã sốc thật sự khi biết gia đình em có 3 người thân ra đi trong 9 ngày, đó là chú ruột (mất ngày 2.8.2021); ba (mất ngày 10.8) và bà nội (mất ngày 11.8). Câu nói của Diệp Anh "Con nhớ ba, bà nội và chú con lắm" vẫn còn ám ảnh tôi đến bây giờ.

Thế nhưng đó chưa phải là gia đình có nhiều người thân mất nhất trong đại dịch. Khi đến thăm vào trao tiền hỗ trợ khẩn cấp cho Hà Đông Quân và em gái là Hà Hoàng Yến (đường Nguyễn Duy, P.Bình Đông, TP.HCM), tôi sốc hơn khi biết có 4 thành viên trong gia đình Quân đã ra đi. Đó là bà cố ngoại, ông nội, chú và mẹ của Quân. Nhìn những di ảnh còn mới với nghi ngút khói nhang cùng tiếng khóc đau đớn của bà nội Quân, lòng tôi quặn thắt. Tôi bàng hoàng trước sự tàn khốc của dịch bệnh, hiện hữu trong ánh mắt thất thần của ba Quân khi kể về những người thân yêu nhất đã vĩnh viễn ra đi.

Cùng con đi tiếp cuộc đời: Những ký ức không quên- Ảnh 2. — Diệp Anh khoe bức tranh gia đình do em vẽ thật đẹp, thật hạnh phúc, vậy mà, ba em đã đi xa... (ảnh chụp năm 2021 khi chúng tôi đến thăm em)

Tôi tự hỏi, những đứa trẻ như Diệp Anh, như Quân hay Hoàng Yến tại sao phải đối diện với nỗi đau quá lớn như vậy? Liệu tương lai của các em sẽ thế nào khi có quá nhiều mất mát như thế ập đến cùng lúc? Vết thương lòng của các em và gia đình khi nào mới liền sẹo để bước tiếp vững vàng trong tương lai?

Nhìn các em lớn lên mỗi ngày

Sau khi Ban biên tập Báo Thanh Niên quyết định phát động chương trình Cùng con đi tiếp cuộc đời vào ngày 16.9.2021, từ cứu trợ khẩn cấp, tôi cùng các đồng nghiệp tiến hành thu thập thông tin của từng hoàn cảnh để thiết lập hồ sơ, nhằm thực hiện bảo trợ lâu dài cho các trẻ mồ côi có người thân mất trong đại dịch.

Trong 5 năm qua, tôi có cơ hội tiếp xúc, gần gũi với rất nhiều trẻ và gia đình, nắm rõ hoàn cảnh từng em nhỏ và đặc biệt là nhìn các em lớn lên, trưởng thành mỗi ngày. Nếu ngày đầu gặp nhau, các em còn rụt rè, ít nói thì bây giờ gặp lại, các em nói chuyện, tâm sự với tôi thoải mái, thân mật như với người thân trong gia đình. Và diễn biến tâm lý ấy cũng chính là diễn biến của hành trình các em đối diện với nỗi đau mất người thân, vượt lên nỗi đau ấy và dần dần tươi tắn hơn sau những đau thương.

Cùng con đi tiếp cuộc đời: Những ký ức không quên- Ảnh 3. — Đến nay, các em thuộc chương trình đã có những nụ cười tươi vui hơn

Không chỉ chia sẻ về học tập, vui chơi, các em còn xem tôi và những người thực hiện chương trình là điểm tựa trong những thời điểm khó khăn nhất. Kẹt tiền đóng học phí, có nguy cơ bảo lưu kết quả do mẹ không thể chạy đủ tiền đóng học phí..., các em và gia đình không còn biết bám víu vào đâu thì liên hệ với chúng tôi để mong có một "phép màu" đến từ những nhà hảo tâm. Và rất may mắn, với những học sinh, sinh viên hiếu học, chịu khó vươn lên và gắn bó với chương trình, luôn có bàn tay các nhà bảo trợ sẵn sàng nâng đỡ các em, giúp các em không bị đứt quãng trong học tập khi chương trình nỗ lực kết nối. "Nghe con được nhà bảo trợ đóng học phí trực tiếp cho 3 năm học đại học còn lại sau khi Báo Thanh Niên kết nối, tôi chỉ biết khóc vì mừng quá. Tôi còn khóc nhiều hơn khi nghe con nói, mình nợ chương trình, nợ Báo Thanh Niên, nhà bảo trợ và nhiều người lắm mẹ, con sẽ ráng học để sau này thành công, không phụ lòng những tấm lòng mà mình đã nợ", chị Nguyễn Thị Thanh Kiều (P.Chánh Hưng, TP.HCM) chia sẻ như thế khi con trai chị là Nguyễn Thuận Thiên (Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP.HCM) được tài trợ học phí 3 năm sau khi chị không thể chạy đủ tiền đóng học phí, hai mẹ con bàn bạc suýt phải xin bảo lưu 1 năm để con đi làm kiếm tiền đóng học phí.

Cùng con đi tiếp cuộc đời: Những ký ức không quên- Ảnh 4. — Sự trưởng thành, tươi vui của trẻ trong chuyến tham quan hè năm 2026 vừa qua

Sự trưởng thành của các em trong chương trình không dừng lại ở kết quả học tập, rèn luyện mà còn trưởng thành hơn ở sự tử tế, lòng biết ơn. Sau mỗi lần được nhận học bổng, nhận tiền bảo trợ, quà… từ chương trình hay từ các nhà bảo trợ; những tin nhắn, dòng thư cảm ơn của các em và của gia đình liên tục gửi về, bày tỏ sự biết ơn về món quà đã nhận. Điều đó khiến chúng tôi và những cá nhân, đơn vị bảo trợ rất ấm lòng, là động lực để chúng tôi tiếp tục gắn bó, hỗ trợ các em trên hành trình vẫn còn dài phía trước.

Cùng con đi tiếp cuộc đời: Những ký ức không quên- Ảnh 5. — Nhà báo Thanh Đông thăm và trao quà cho Hà Đông Quân và em gái là Hà Hoàng Yến (đường Nguyễn Duy, P.Bình Đông, TP.HCM) vào tháng 9.2021

Là người đi với chương trình từ những ngày đầu, tôi còn thầm cảm ơn những nhà hảo tâm, các đơn vị bảo trợ, đồng nghiệp… đã cùng Báo Thanh Niên viết nên câu chuyện tử tế Cùng con đi tiếp cuộc đời trong 5 năm qua. Hành trình vẫn chưa dừng lại, những người làm chương trình và tôi sẽ tiếp tục đi cùng các em, giúp mỗi em luôn vững bước trên chặng đường đời đầy ý nghĩa phía trước.

Những ngày đầu đại dịch Covid-19, khi nhận nhiệm vụ đến thăm học sinh có người thân qua đời để trao tiền hỗ trợ khẩn cấp, người viết bài phải mượn tiền gia đình trước khi kịp tạm ứng từ tòa soạn. Có tiền trong tay, người viết tự chuẩn bị khẩu trang, áo khoác cùng các vật dụng phòng vệ, rồi len qua nhiều con hẻm nhỏ ở khắp TP.HCM để tìm đến những gia đình đang chìm trong mất mát. Chuyến đi giúp người viết thấm thía nỗi đau Covid-19 để lại, đồng thời nhận ra sự tàn khốc của đại dịch không nằm trên những con số בלבד mà hiện diện trong từng mái nhà, từng ánh mắt. Tại gia đình Trần Diệp Anh, học sinh lớp 1 Trường tiểu học Hồng Đức, người viết bàng hoàng khi biết em mất ba người thân chỉ trong chín ngày đau đớn của tháng 8.2021. Chú ruột của Diệp Anh qua đời ngày 2.8, ba em mất ngày 10.8, còn bà nội em ra đi ngày 11.8, để lại một đứa trẻ phải đối diện khoảng trống quá lớn. Câu nói Diệp Anh nhớ ba, bà nội và chú đến nay vẫn ám ảnh người viết, bởi phía sau lời kể ngắn ngủi ấy là nỗi buồn vượt quá sức chịu đựng của một em nhỏ. Tuy nhiên, gia đình Diệp Anh chưa phải nơi chịu nhiều mất mát nhất mà người viết từng chứng kiến trong những chuyến trao hỗ trợ khẩn cấp giữa tâm dịch. Khi đến thăm Hà Đông Quân và em gái Hà Hoàng Yến trên đường Nguyễn Duy, người viết càng sốc khi biết bốn thành viên gia đình Quân đã lần lượt qua đời. Những người ra đi gồm bà cố ngoại, ông nội, chú và mẹ của Quân, để lại những di ảnh còn mới, khói nhang nghi ngút cùng tiếng khóc đau đớn của bà nội em. Người viết cảm nhận sự mất mát ấy qua ánh mắt thất thần của ba Quân, khi ông kể về những người thân yêu nhất đã vĩnh viễn rời khỏi gia đình trong đại dịch. Nhìn các em nhỏ chịu đựng quá nhiều đau thương cùng lúc, người viết không ngừng tự hỏi tương lai của các em sẽ ra sao, khi những vết thương lòng chưa biết bao giờ liền sẹo. Những câu hỏi ấy cũng trở thành động lực để Báo Thanh Niên chuyển từ cứu trợ khẩn cấp sang đồng hành lâu dài, giúp trẻ mồ côi có cơ hội tiếp tục học tập và trưởng thành. Ngày 16.9.2021, Ban biên tập Báo Thanh Niên phát động chương trình Cùng con đi tiếp cuộc đời, mở ra hành trình thu thập thông tin, lập hồ sơ và kết nối bảo trợ lâu dài. Trong năm năm qua, người viết cùng đồng nghiệp có cơ hội gặp gỡ nhiều trẻ em và gia đình, nắm rõ từng hoàn cảnh, đồng thời chứng kiến các em lớn lên qua từng năm tháng. Nếu những ngày đầu còn rụt rè, ít nói, nhiều em nay đã trò chuyện cởi mở, tâm sự thân mật với người thực hiện chương trình như đang chia sẻ cùng một người thân trong nhà. Sự thay đổi trong cách các em giao tiếp phản ánh hành trình tâm lý đặc biệt, từ đối diện nỗi đau mất người thân đến từng bước vượt qua và tìm lại vẻ tươi tắn. Các em không chỉ chia sẻ chuyện học hành hay vui chơi, mà còn xem những người thực hiện chương trình như điểm tựa mỗi khi gia đình rơi vào thời điểm khó khăn. Khi không đủ tiền đóng học phí, đứng trước nguy cơ phải bảo lưu kết quả vì mẹ không thể xoay xở, các em cùng gia đình tìm đến chương trình như một nơi nương tựa. Nhiều học sinh, sinh viên hiếu học, chăm chỉ và gắn bó với chương trình đã nhận được sự nâng đỡ kịp thời từ các nhà bảo trợ thông qua kết nối của Báo Thanh Niên. Sự hỗ trợ ấy giúp các em không bị gián đoạn việc học, tiếp tục theo đuổi ước mơ trong hoàn cảnh vốn đã chịu quá nhiều thiệt thòi sau đại dịch. Một người mẹ từng bật khóc vì mừng khi con được nhà bảo trợ đóng trực tiếp học phí cho ba năm đại học còn lại, sau khi Báo Thanh Niên kết nối. Bà càng xúc động hơn khi nghe con nói sẽ cố gắng học tập, sau này thành công, để không phụ lòng chương trình, Báo Thanh Niên, nhà bảo trợ và nhiều người đã giúp đỡ. Câu chuyện cho thấy sự đồng hành không dừng ở khoản hỗ trợ trước mắt, mà còn tạo niềm tin để những đứa trẻ chịu mất mát tiếp tục đứng vững trên con đường học tập. Từ những con hẻm tâm dịch đến các cuộc gặp hôm nay, chương trình Cùng con đi tiếp cuộc đời đang lưu giữ một hành trình nhiều nước mắt, nhưng cũng đầy hy vọng và tình người.

Xem thêm tại Thanh Niên