Năm 2011, bức ảnh chụp Huang Yibo (hiện 28 tuổi, ở Vũ Hán) mặc áo khoác xanh, đeo khăn quàng đỏ cùng chiếc huy hiệu 5 vạch trên tay áo lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội Trung Quốc. Thời điểm đó, nam sinh giữ chức Phó tổng đội trưởng Thiếu niên Tiền phong thành phố Vũ Hán, liên tiếp nhận nhiều giải thưởng cấp quốc gia.
Trong các bức ảnh lẫn video phỏng vấn, Huang Yibo luôn xuất hiện với phong thái tự tin, tác phong giống nhà quản lý.
Điểm nhấn của bức ảnh còn đến từ sự xuất hiện của Sun Tong - cậu học sinh ngồi phía sau Huang Yibo với biểu cảm bĩu môi thể hiện sự coi thường ra mặt. Chi tiết này tạo nên cơn sốt so sánh giữa hai đứa trẻ. Nếu Sun Tong đại diện cho nhóm học sinh hồn nhiên, thích chơi game, xem hoạt hình và có lực học trung bình, thì Huang Yibo lại được cha mẹ định hướng theo con đường chính trị từ sớm.
Sun Tong (trái) với biểu cảm bĩu môi thể hiện sự khó chịu với bạn học Huang Yibo (phải) tại trường trung học cơ sở Vũ Hán, năm 2011. Ảnh: iFeng
Sau 15 năm, con đường phát triển của hai thiếu niên rẽ sang hai hướng trái ngược.
Huang Yibo dành nhiều thời gian cho các hoạt động phong trào và công tác xã hội, khiến kết quả học tập giảm dần qua các cấp học. Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2016, cậu đạt 477 điểm, trượt Đại học Vũ Hán và trúng tuyển một trường tư thục.
Từ khi vào đại học, nam sinh rút khỏi truyền thông, không phát biểu công khai hay trả lời phỏng vấn. Đến năm 2026, ở tuổi 28, Huang Yibo làm việc tại một chi nhánh doanh nghiệp ở Vũ Hán, sống bình lặng như nhiều nhân viên công sở khác.
Ngược lại, Sun Tong tập trung học tập ở bậc trung học phổ thông, đạt điểm số cao trong kỳ thi đại học để trúng tuyển vào một trường thuộc Đề án 211 tại Trung Quốc, sau đó sang Mỹ học thạc sĩ tại Đại học Harvard.
Sự thay đổi của hai thiếu niên phản ánh rõ nét hiệu quả từ các phương pháp giáo dục gia đình.
Huang Yibo có bố mẹ là công chức. Họ áp dụng phương pháp giáo dục ép chín sớm, định hình sẵn con đường sự nghiệp cho con từ nhỏ. Tờ Wall Street Journal và nhiều cơ quan truyền thông thời điểm đó gọi nam sinh là "thần đồng chính trị". Cậu xem chương trình thời sự từ năm 2 tuổi, đọc báo chính trị từ năm 7 tuổi và sớm viết bình luận thời sự. Bố Huang Yibo từng xuất bản sách ghi lại quá trình trưởng thành cùng các thành tích của con.
Sự việc khi ấy tạo ra luồng ý kiến trái chiều trong dư luận: một bên khen ngợi tài năng, bên còn lại chỉ trích phụ huynh ép con trưởng thành sớm.
Trái ngược với gia đình Huang Yibo, cha mẹ Sun Tong lựa chọn phương pháp giáo dục tự nhiên. Họ không đặt áp lực thành tích, cho phép con phát triển đúng độ tuổi. Nhờ tâm lý thoải mái, Sun Tong có đà bứt phá vào giai đoạn quyết định.
Theo các chuyên gia, giáo dục đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân theo quy luật phát triển tự nhiên của trẻ. Việc ép chín sớm có thể đem lại kết quả ngắn hạn nhưng tạo ra áp lực tâm lý dài hạn cho con trẻ.
Sun Tong (trái) trúng tuyển Đại học Harvard, trong khi Huang Yibo (phải) chỉ học đại học tư thục ở Trung Quốc năm 2016. Ảnh: iFeng
Minh Phương (Theo iFeng, 163.com)