Dự án đầu tư mở rộng cao tốc Bắc-Nam phía Đông theo hình thức đối tác công-tư (PPP) có tổng chiều dài 966km, với tổng mức đầu tư hơn 150.400 tỷ đồng đang thu hút nhiều nhà đầu tư tham gia.
Đại diện cơ quan quản lý và doanh nghiệp cho rằng trong lĩnh vực giao thông, nếu huy động tốt nguồn lực tư nhân thì rõ ràng sẽ giảm áp lực rất lớn cho ngân sách Nhà nước.
Nhiều doanh nghiệp xin đầu tư
Là đơn vị được giao nghiên cứu lập chủ trương đầu tư mở rộng 15 dự án thành phần đã hoàn thành đầu tư công trên trục cao tốc Bắc-Nam phía Đông, ông Lê Thắng, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 cho biết tuyến mở rộng sẽ được thành 2 dự án thành phần lớn theo khu vực địa lý.
Dự án thành phần 1 là đoạn Mai Sơn-Cam Lộ, thuộc khu vực phía Bắc, có tổng chiều dài 415km. Tuyến này không bao gồm đoạn Diễn Châu-Bãi Vọt dài 50km đang trong giai đoạn khai thác, thu phí theo hợp đồng BOT. Dự án có tổng mức đầu tư 72.185 tỷ đồng, thời gian thu phí hoàn vốn 20 năm và dự kiến đưa vào khai thác năm 2030.
Dự án thành phần 2 là đoạn Quảng Ngãi-Dầu Giây, thuộc khu vực phía Nam, có chiều dài 551km, không bao gồm các đoạn Nha Trang-Cam Lâm và Cam Lâm-Vĩnh Hảo đang trong giai đoạn khai thác, thu phí theo hợp đồng BOT. Tổng mức đầu tư dự án là 78.224 tỷ đồng, thời gian thu phí hoàn vốn 15 năm và dự kiến đưa vào khai thác năm 2030.
Mới đây, Tập đoàn Đèo Cả đã có đề xuất Bộ Xây dựng cho phép nghiên cứu đầu tư mở rộng hơn 400km cao tốc Bắc-Nam phía Đông đoạn Mai Sơn-Cam Lộ theo phương thức PPP. Trường hợp được chấp thuận, Tập đoàn Đèo Cả cam kết bố trí đủ kinh phí để thực hiện công tác lập hồ sơ đề xuất dự án, trình cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt theo đúng quy định của pháp luật; đồng thời chịu mọi chi phí, rủi ro nếu hồ sơ đề xuất dự án không được chấp thuận.
Tương tự, doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường cũng đã có đề xuất đầu tư dự án thành phần 1 từ 4 làn xe lên 6 làn xe, đồng thời cam kết huy động nguồn lực tài chính, nhân sự, thiết bị triển khai theo đúng quy định, tiến độ hoàn thành theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền; phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng và ủy ban nhân dân các địa phương, cơ quan liên quan trong quá trình chuẩn bị đầu tư, triển khai dự án.
Với Dự án thành phần 2, liên danh nhà đầu tư gồm: Công ty cổ phần Đầu tư hạ tầng kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty cổ phần Xây dựng hạ tầng IMIC và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đối tác công tư CII đã có kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét, chấp thuận cho tham gia nghiên cứu đầu tư hoàn thiện tuyến cao tốc Bắc-Nam đoạn Quảng Ngãi-Nha Trang và Vĩnh Hảo-Dầu Giây theo phương thức PPP, không sử dụng vốn ngân sách Nhà nước.
Theo ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đèo Cả, hiện nay nhiều tuyến cao tốc đã khai thác một thời gian, cơ quan quản lý đã có dữ liệu tương đối đầy đủ về lưu lượng và doanh thu.
Vì vậy, ông Hoàng phân tích đoạn nào có lưu lượng, doanh thu tốt, có khả năng tự hoàn vốn nên huy động tối đa nguồn lực tư nhân, thậm chí không cần Nhà nước tham gia vốn. Đoạn nào lưu lượng thấp hơn thì Nhà nước cần tham gia một tỷ lệ phù hợp để tạo tính khả thi.
“Nghị định 349/2026/NĐ-CP của Chính phủ vừa được ban hành cũng đã có quy định cho phép chỉ định thầu đối với các gói cần thực hiện ngay để bảo đảm kết nối, đồng bộ giữa các công trình thuộc dự án, đáp ứng yêu cầu quản lý, khai thác và vận hành đồng bộ, liên tục,” ông Hoàng cho hay.
Khi triển khai mở rộng cao tốc Bắc-Nam, ông Hoàng cho rằng cần nghiên cứu vận dụng cơ chế này đối với những đoạn, những gói thực sự cần tính liên tục và đồng bộ, trên cơ sở lựa chọn nhà thầu đã chứng minh được năng lực, kiểm soát chặt giá thành, chất lượng và trách nhiệm, sẽ đẩy nhanh tiến độ, tránh chia cắt trách nhiệm giữa công trình cũ và phần mở rộng mới.
Phương án kết hợp đan xen có sức hấp dẫn
Ông Lê Thắng, Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 đánh giá việc phân chia các dự án thành phần quy mô lớn khi mở rộng tuyến cao tốc Bắc-Nam từ 4 lên 6 làn xe được thực hiện đồng bộ, hạn chế rủi ro khi chia thành quá nhiều dự án thành phần với nhiều nhà đầu tư tham gia, trong khi khả năng huy động nguồn lực và năng lực tổ chức triển khai có thể khác nhau.
Ngoài ra, phân chia các dự án thành phần gộp vào dự án lớn cũng nhằm bảo đảm thống nhất một đầu mối khi xử lý các vướng mắc hoặc làm việc với các địa phương có tuyến đi qua, qua đó tối ưu thời gian, hiệu quả giải quyết công việc và tạo đà đẩy nhanh tiến độ hoàn thành.
Mặt khác, theo ông Thắng, các tuyến cao tốc Bắc-Nam đầu tư mở rộng theo phương án kết hợp đan xen các dự án có lưu lượng phương tiện cao với những đoạn có lưu lượng chưa cao sẽ giúp phương án tài chính có sức hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư và các tổ chức tín dụng.
“Tuy nhiên, việc chia dự án thành phần quy mô lớn sẽ gặp phải một số thách thức như: nhà đầu tư phải huy động tổng vốn và vốn chủ sở hữu theo quy định lớn; huy động con người, vật liệu, máy móc thi công đồng loạt khối lượng công việc lớn cũng không đơn giản,” lãnh đạo Ban Quản lý dự án 2 thừa nhận.
Liên quan đến vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đề nghị các tổ chức tín dụng nghiên cứu, xây dựng các gói tín dụng trung và dài hạn phù hợp với đặc thù dự án PPP, tạo điều kiện để nhà đầu tư tiếp cận nguồn vốn ổn định, lâu dài. Các nhà đầu tư chủ động tiếp cận hồ sơ, khảo sát thực địa, nghiên cứu kỹ các điều kiện của dự án và đề xuất phương án đầu tư phù hợp, hiệu quả.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết sẽ khẩn trương rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thủ tục; triển khai hiệu quả cơ chế chia sẻ rủi ro doanh thu theo Luật PPP và đẩy mạnh phân cấp, gắn với tăng cường hậu kiểm.
“Bộ Xây dựng cam kết sẽ luôn giữ vai trò là cầu nối tin cậy, đồng hành từ khâu chuẩn bị dự án đến suốt quá trình vận hành, khai thác; phối hợp, hỗ trợ nhà đầu tư thực hiện theo 6 yêu cầu: ‘nhanh, đúng, trúng, chuẩn, hiệu quả và an toàn’ trong quá trình triển khai dự án,” Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh./.
(Vietnam+)