Mới đây, hãng tàu Maersk thông báo áp dụng phụ phí mùa cao điểm (PSS) 800 USD/container đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Tây Phi. Mức phụ thu có hiệu lực từ ngày 4/11, tác động trực tiếp đến chi phí vận tải biển và có thể làm gia tăng rủi ro chậm giao hàng.
Phụ phí phát sinh ngoài cước vận chuyển
Theo thông tin được Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cập nhật, mức phụ thu này áp dụng cho cả container 20 feet và 40 feet, gồm container khô và container lạnh.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Hàng hoá tại cảng Phước An, Đồng Nai (Ảnh: Phước Tuần).
Đây là khoản phí cộng thêm vào cước vận chuyển, được thu tại đầu xuất khẩu, chưa bao gồm phí địa phương và các chi phí phát sinh khác.
Như vậy, doanh nghiệp có hàng xuất khẩu thuộc diện áp dụng phải dự toán thêm 800 USD cho mỗi container. Khoản tiền này cần được tính đến ngay từ khâu lập phương án vận chuyển, báo giá và ký kết hợp đồng giao nhận.
Một vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý là PSS có thể chưa được thể hiện trong báo giá cước ban đầu. VASEP khuyến nghị doanh nghiệp làm rõ với hãng tàu hoặc đơn vị giao nhận liệu phụ phí đã được tính vào giá vận chuyển hay sẽ thu riêng.
Đối với những đơn hàng đã chốt giá bán, chi phí vận chuyển phát sinh có thể tạo thêm áp lực lên hiệu quả kinh doanh, nhất là khi hợp đồng không có điều khoản điều chỉnh giá tương ứng.
Ngoài khoản PSS, doanh nghiệp cũng cần xác nhận các chi phí tại cảng xuất khẩu, cảng đích và những phụ phí liên quan trước khi quyết định phương án vận chuyển. Đặc biệt, với hàng thủy sản sử dụng container lạnh 40 feet (40RF) đi Tây Phi, việc kiểm tra đầy đủ các khoản phải thanh toán sẽ giúp tránh tình trạng chỉ căn cứ vào cước biển mà chưa tính hết chi phí.
Cước vận tải biển biến động, lịch tàu tiềm ẩn rủi ro
Bên cạnh khoản phụ phí mới, doanh nghiệp xuất khẩu còn chịu tác động từ diễn biến chưa ổn định của thị trường vận tải biển quốc tế. Theo Bản tin Hàng hải và Logistics số 43 ngày 25/10/2026, chỉ số cước container thế giới Drewry (WCI) ngày 22/10 tăng 2%, lên 4.585 USD/container 40 feet (FEU).
Một số tuyến ghi nhận mức tăng như Thượng Hải - Los Angeles lên 8.007 USD/FEU, Thượng Hải - New York đạt 10.166 USD/FEU, Thượng Hải - Rotterdam lên 3.632 USD/FEU và Thượng Hải - Genoa đạt 4.152 USD/FEU. Tuy nhiên, chỉ số SCFI gần như đi ngang, trong khi CCFI giảm 2,4%, cho thấy giá cước chưa tăng đồng đều trên các tuyến.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Giá cước vận tải hàng hoá xuất khẩu bằng đường biển biến động (Ảnh: Phước Tuần).
Ở thị trường nội Á, chỉ số cước vận tải Drewry (IACI) ngày 22/10 đạt 1.459 USD/FEU, tăng khoảng 0,4% so với kỳ trước. Trong đó, cước tuyến Thượng Hải - Busan tăng 14%, còn chiều TPHCM - Thượng Hải giảm 6%.
Tại Việt Nam, một báo giá vận chuyển tuyến TPHCM - Laem Chabang công bố ngày 21/10 ghi nhận cước container lạnh 40 feet ở mức 14,55 triệu đồng. Tổng chi phí niêm yết gồm cước và một số phụ phí tại đầu xuất khẩu là 24,74 triệu đồng/container. Thời gian vận chuyển dự kiến 2 ngày, báo giá có hiệu lực đến hết ngày 31/10. Đây là mức tham khảo của một tuyến nội Á, chưa phản ánh đầy đủ chi phí trọn gói do còn phụ thuộc nhiệt độ cài đặt, điều kiện giao nhận và các khoản phí tại cảng đích.
Không chỉ giá cước, lịch khai thác tàu cũng là yếu tố doanh nghiệp cần theo dõi. Theo dữ liệu Drewry được VASEP dẫn lại, trong giai đoạn từ tuần 44 đến tuần 48/2026, các hãng tàu dự kiến hủy 56 trong tổng số 714 chuyến theo lịch, tương đương khoảng 8%.
Việc điều chỉnh số chuyến khai thác có thể ảnh hưởng đến khả năng đặt chỗ và kế hoạch giao hàng. Với thủy sản đông lạnh, lịch vận chuyển thay đổi còn có thể kéo theo chi phí duy trì điện cho container, lưu bãi và yêu cầu bảo quản hàng hóa trong thời gian chờ tàu.
VASEP khuyến nghị doanh nghiệp chủ động xác nhận nguồn cung container lạnh, chỗ trên tàu, cảng chuyển tải, nguồn điện tại cảng và thời gian miễn lưu container. Đồng thời, cần yêu cầu đơn vị vận chuyển làm rõ toàn bộ phụ phí để tính toán tổng chi phí logistics cho từng lô hàng, thay vì chỉ so sánh mức cước biển ban đầu.