Có một hiện tượng khiến chúng ta chú ý đó là nếu một con bò ăn nhầm phải một loài cỏ dại "cỏ lưỡi chó," nó có thể sẽ chết. Tuy nhiên, đối với loài cừu thì lại hoàn toàn bình an vô sự. Sở dĩ như vậy là vì dạ dày của loài cừu có một loại vi khuẩn tuyệt vời. Vi khuẩn này không những có thể tiêu hóa chấ...
Có một hiện tượng khiến chúng ta chú ý đó là nếu một con bò ăn nhầm phải một loài cỏ dại "cỏ lưỡi chó," nó có thể sẽ chết. Tuy nhiên, đối với loài cừu thì lại hoàn toàn bình an vô sự.
Sở dĩ như vậy là vì dạ dày của loài cừu có một loại vi khuẩn tuyệt vời. Vi khuẩn này không những có thể tiêu hóa chất cellulose, mà còn có thể phân giải độc tố, qua đó bảo đảm an toàn tính mạng.
Trên cơ sở phát hiện trên, ngay từ năm 2004 các nhà khoa học đứng đầu là Craig Murray, thuộc Đại học Oregon State (Mỹ) đã triển khai nghiên cứu vi khuẩn có thể tiêu hóa chất cellulose, qua đó giúp chuyển hóa nhanh chóng thuốc nổ TNT thành chất vô hại.
Ảnh minh họa.
Hơn nữa, vừa qua nhà khoa học Craig Murray phối hợp với các nhà khoa học thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ tiếp tục thực hiện thí nghiệm bằng cách cho cừu ăn lượng nhất định thuốc nổ TNT. Sau 3 tuần, các nhà khoa học phát hiện thuốc nổ TNT hoàn toàn được hóa giải, trong phân của cừu không thấy vết tích của thuốc nổ TNT hoặc bất kỳ chất liên quan nào.
Trên cơ sở kết quả thí nghiệm trên, các nhà khoa học có kế hoạch triển khai trồng cỏ trên nền đất nhiễm thuốc nổ TNT nhằm mục đích hấp thụ thuốc nổ rơi vãi. Sau đó thả đàn cừu để chúng ăn.
Và một loài vi khuẩn đặc biệt trong dạ dày loài cừu sẽ thực hiện tiêu hóa loại cỏ này. Các nhà khoa học tính toán một đàn cừu 20 con có thể "xử lý" diện tích cỏ lên tới khoảng 4.047 m2 trong thời gian 1 tháng.
Theo các nhà khoa học, không cần phải lo lắng cừu sau khi ăn cỏ trồng trên đất nhiễm thuốc nổ TNT, khi nướng thịt sẽ bị nổ như bom hoặc gây ra vấn đề sức khỏe.
Bởi thuốc nổ TNT mà loài cừu hấp thụ sớm đã bị phân giải thành các phân tử nhỏ bé, và hoàn toàn khác biệt so với chất vốn có trong thuốc nổ TNT.
Một hiện tượng đặc biệt trong tự nhiên cho thấy cùng một loại thực vật có thể gây chết bò nhưng lại không làm cừu gặp nguy hiểm, nhờ khác biệt trong hệ tiêu hóa. Loài cỏ dại được nhắc đến mang tên “cỏ lưỡi chó”, loại cây có thể khiến bò ăn nhầm bị ngộ độc nghiêm trọng, trong khi cừu vẫn bình an vô sự. Điểm khác biệt nằm ở dạ dày cừu, nơi cư trú của những vi khuẩn có khả năng xử lý cellulose đồng thời phân giải một số độc tố nguy hiểm. Các vi khuẩn này vốn hỗ trợ cừu tiêu hóa cellulose, thành phần khó phân hủy trong thực vật, nhưng khả năng phân giải độc tố mới khiến chúng thu hút sự chú ý khoa học.
Từ phát hiện đó, các nhà khoa học bắt đầu đặt câu hỏi liệu hệ vi sinh vật trong dạ dày cừu có thể xử lý những hợp chất nguy hiểm khác hay không. Ngay từ năm 2004, nhóm nghiên cứu do Craig Murray, thuộc Đại học Oregon State ở Mỹ, dẫn đầu đã khảo sát vi khuẩn có khả năng tiêu hóa cellulose. Mục tiêu của nhóm không chỉ dừng ở việc tìm hiểu tiêu hóa thực vật, mà còn hướng tới khả năng chuyển hóa nhanh thuốc nổ TNT thành chất vô hại. TNT, tên viết tắt của trinitrotoluene, có thể tồn dư trong đất sau các hoạt động liên quan đến thuốc nổ, tạo ra bài toán xử lý môi trường phức tạp.
Trong những thí nghiệm tiếp theo, Craig Murray phối hợp cùng các nhà khoa học thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ để kiểm tra khả năng xử lý TNT ở cừu. Nhóm nghiên cứu cho cừu ăn một lượng TNT nhất định, sau đó theo dõi tình trạng của chúng cùng những gì còn lại trong cơ thể và chất thải. Thí nghiệm kéo dài ba tuần, khoảng thời gian đủ để các nhà khoa học quan sát quá trình xử lý TNT trong hệ tiêu hóa của đàn cừu. Kết quả khiến họ chú ý, bởi sau ba tuần, trong phân cừu không phát hiện dấu vết TNT cũng như bất kỳ chất nào liên quan đến loại thuốc nổ này.
Phát hiện ấy gợi mở một hướng tiếp cận khác cho việc làm sạch đất nhiễm TNT, thay vì chỉ dựa vào những phương pháp xử lý cơ học hoặc hóa học. Theo kế hoạch được nêu, các nhà khoa học có thể trồng cỏ trên những khu đất nhiễm TNT để cây hấp thụ lượng thuốc nổ còn rơi vãi. Khi cỏ đã phát triển, đàn cừu sẽ được thả vào khu vực đó để ăn, biến hoạt động chăn thả thành một phần của quy trình xử lý đất. Trong quá trình tiêu hóa, những vi khuẩn đặc biệt sống trong dạ dày cừu được kỳ vọng phân giải các thành phần nguy hiểm mà cỏ đã hấp thụ.
Cách làm này kết hợp khả năng hấp thụ chất ô nhiễm của thực vật với năng lực xử lý độc tố của hệ vi sinh vật trong cơ thể cừu. Các nhà khoa học tính toán một đàn gồm 20 con cừu có thể xử lý lượng cỏ trên diện tích khoảng 4.047 mét vuông trong thời gian một tháng. Con số này cho thấy phương án chăn thả có thể tạo ra quy mô xử lý đáng kể, nếu được triển khai phù hợp tại những vùng đất nhiễm TNT. Tuy nhiên, ý tưởng cho cừu ăn cỏ nhiễm thuốc nổ chắc chắn dễ khiến nhiều người lo ngại về độ an toàn của vật nuôi và thực phẩm.
Các nhà khoa học cho rằng không cần sợ thịt cừu sau khi nướng sẽ phát nổ như bom, bởi TNT đã bị biến đổi trong quá trình tiêu hóa. Họ cũng cho rằng nguy cơ sức khỏe không xuất phát từ việc TNT nguyên dạng tích tụ trong thịt, vì hợp chất này đã được phân giải thành những phân tử nhỏ hơn. Những phân tử sau phân giải hoàn toàn khác với chất vốn có trong thuốc nổ TNT, nên không còn giữ nguyên đặc tính nguy hiểm ban đầu. Dù vậy, kết quả nghiên cứu chủ yếu mở ra hướng ứng dụng tiềm năng, còn việc triển khai thực tế vẫn cần những quy trình kiểm soát và đánh giá an toàn chặt chẽ.
Từ một khác biệt tưởng như nhỏ giữa bò và cừu, giới khoa học đã tìm thấy khả năng sử dụng vi khuẩn đường ruột để hỗ trợ xử lý ô nhiễm TNT. Câu chuyện cho thấy tự nhiên đôi khi sở hữu những cơ chế hóa giải độc tố đáng kinh ngạc, đồng thời gợi ý cách biến hoạt động sinh học thành công cụ môi trường.
