Cựu Chủ tịch VNS Mai Văn Tinh bị đề nghị truy tố - Ảnh: T.L.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra bổ sung vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM) cùng các đơn vị liên quan, tiếp tục đề nghị truy tố 31 bị can.
Trong đó ông Mai Văn Tinh, cựu Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS), cùng nhiều cựu lãnh đạo doanh nghiệp này bị đề nghị truy tố về tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí.
Các bị can liên quan còn có ông Đậu Văn Hùng - nguyên Tổng giám đốc VNS; các cựu thành viên HĐQT gồm Đặng Thúc Kháng, Nguyễn Minh Xuân, Lê Phú Hưng và ông Nguyễn Trọng Khôi - nguyên Phó tổng giám đốc VNS.
Từ gói thầu gần 100 triệu USD đến hợp đồng 160 triệu USD
Theo kết luận, VTM là chủ đầu tư dự án Nhà máy gang thép Lào Cai tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng, công suất thiết kế 500.000 tấn/năm, tổng vốn đầu tư ban đầu hơn 2.430 tỉ đồng.
Doanh nghiệp được thành lập trên cơ sở hợp tác giữa VNS, Công ty Khoáng sản Lào Cai (LAMICO) và Công ty KISC của Trung Quốc.
Gói thầu EPC số 2 liên quan đến thiết kế, cung cấp thiết bị, vật tư, xây dựng và lắp đặt dây chuyền luyện gang, luyện thép. Ban đầu, gói thầu được tổ chức đấu thầu quốc tế với giá khoảng 98,7 triệu USD, kết luận nêu.
Tuy nhiên sau khi dự án phải điều chỉnh nhiều hạng mục kỹ thuật, trong đó có việc thay hai lò cao bằng một lò cao công suất lớn hơn, thay đổi dây chuyền thiêu kết và lò luyện thép, VTM thuê Công ty Infisco rà soát tổng mức đầu tư và tính toán lại giá gói thầu.
Cựu Tổng giám đốc Bùi Thanh Bình (hàng trên, bìa trái) và một số bị can trong vụ án - Ảnh: Bộ CA
Đầu năm 2009, VTM phê duyệt lại giá gói thầu khoảng 98,3 triệu USD và tiếp tục tổ chức đấu thầu.
Dù có hai nhà thầu tham dự, cuộc đấu thầu không thành bởi hồ sơ không đáp ứng yêu cầu, trong khi giá dự thầu cao gần gấp ba lần mức được phê duyệt.
Để đẩy nhanh tiến độ dự án, lãnh đạo VTM đề xuất hủy đấu thầu và chuyển sang chỉ định Công ty KISC thực hiện gói thầu EPC.
Đại diện ba cổ đông gồm VNS, KISC và LAMICO sau đó họp, thống nhất hủy thầu, đề xuất giao KISC thực hiện gói EPC, đồng thời yêu cầu các bên độc lập tính toán lại giá gói thầu trước khi báo cáo cấp có thẩm quyền.
Sau cuộc họp, VTM liên hệ nhiều nhà thầu Trung Quốc để lấy báo giá và thuê Infisco tiếp tục xác định lại tổng mức đầu tư.
Kết quả, các nhà thầu Trung Quốc chào giá từ 116 đến 140 triệu USD, trong khi đơn vị tư vấn SOFRECO của Pháp tính toán giá khoảng 164,5 triệu USD.
Trên cơ sở điều chỉnh các khoản chi phí, Infisco xác định giá gói thầu khoảng 157,6 triệu USD, bao gồm chi phí dự phòng.
Theo kết luận điều tra lần đầu, ngày 23-4-2009, ông Đậu Văn Hùng ký tờ trình đề nghị HĐQT VNS thông qua giá gói thầu EPC 128 triệu USD, chưa bao gồm dự phòng, làm cơ sở đàm phán với KISC.
Năm ngày sau, ông Mai Văn Tinh ký nghị quyết thông qua mức giá này.
Tuy nhiên đến giữa tháng 5-2009, KISC gửi báo giá gần 200 triệu USD, khiến các bên phải tiếp tục đàm phán.
Đến cuối tháng 6-2009, KISC giảm giá xuống khoảng 159,4 triệu USD. Cùng thời điểm, bốn nhà thầu Trung Quốc khác chào giá từ 126 đến 143,8 triệu USD.
Đáng chú ý, báo cáo của Tổng giám đốc VTM khi đó đánh giá mức giá hợp lý của gói thầu chỉ khoảng 130-135 triệu USD. Nếu KISC không chấp thuận, báo cáo đề nghị tổ chức đấu thầu lại hoặc lựa chọn đơn vị khác đáp ứng yêu cầu về giá.
Tuy nhiên quá trình đàm phán vẫn tiếp tục theo hướng lựa chọn KISC thực hiện gói thầu.
Theo kết luận điều tra, VNS đã thống nhất giao KISC thực hiện gói EPC với giá 160 triệu USD, dù có những nhà thầu khác đưa ra mức chào giá thấp hơn.
Theo cơ quan điều tra, mặc dù chưa hoàn tất việc lập, thẩm định và phê duyệt tổng mức đầu tư điều chỉnh của dự án, ông Mai Văn Tinh vẫn ký nghị quyết phê duyệt giá gói thầu 160 triệu USD.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, VTM đã thanh toán cho KISC hơn 168 triệu USD, tương đương hơn 3.540 tỉ đồng.
Căn cứ kết quả giám định, cơ quan điều tra xác định tổng thiệt hại của gói thầu EPC là hơn 532 tỉ đồng.
Xác định lại thiệt hại tài sản nhà nước hơn 241 tỉ đồng
Một nội dung đáng chú ý trong kết luận điều tra bổ sung là việc xác định lại thiệt hại tài sản nhà nước tại gói thầu EPC, trên cơ sở làm rõ cơ cấu vốn góp và thời điểm Nhà nước thoái vốn tại các doanh nghiệp tham gia VTM.
Theo kết luận, VTM ban đầu có ba thành viên góp vốn gồm KISC chiếm 45%, VNS chiếm 45% và LAMICO chiếm 10%.
Kết quả điều tra bổ sung xác định việc thoái vốn nhà nước tại VNS và LAMICO phải được xem xét theo từng thời điểm, gắn với hành vi vi phạm và thời điểm phát sinh thiệt hại.
Đối với hành vi vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí tại gói thầu EPC, kết luận xác định tổng thiệt hại là hơn 532,2 tỉ đồng.
Trong đó thiệt hại tương ứng với phần vốn đầu tư của VNS là 234,2 tỉ đồng, phần vốn đầu tư của LAMICO là 7,1 tỉ đồng. Tổng thiệt hại tài sản nhà nước được xác định là hơn 241 tỉ.
Như vậy, con số hơn 532 tỉ đồng phản ánh thiệt hại của toàn bộ gói thầu EPC, còn hơn 241 tỉ đồng là phần thiệt hại tài sản nhà nước được cơ quan điều tra xác định sau khi rà soát cơ cấu sở hữu vốn.
Kết luận điều tra bổ sung cũng phân định trách nhiệm của các bị can theo hành vi, thời điểm tham gia và phần thiệt hại tương ứng.
Trong đó Lê Xuân Tuấn, nguyên Giám đốc Công ty Khoáng sản Lào Cai, bị xác định đã tham gia đàm phán, thống nhất giao KISC thực hiện gói thầu EPC với giá 160 triệu USD trước khi VTM lập, thẩm định, phê duyệt tổng mức đầu tư dự án bổ sung, điều chỉnh.
Cơ quan điều tra xác định hành vi này là hành vi chính, xuyên suốt, có quan hệ nhân quả với thiệt hại tài sản nhà nước do các bị can gây ra.
Đối với nhóm cựu lãnh đạo VNS, cơ quan điều tra xác định trách nhiệm liên quan đến việc thông qua, phê duyệt giá gói thầu và các thủ tục đầu tư không đúng quy định.
Tiếp tục đề nghị truy tố các cựu lãnh đạo
Theo kết luận điều tra bổ sung, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an tiếp tục đề nghị truy tố các bị can thuộc nhóm sai phạm trong quản lý, sử dụng tài sản nhà nước tại dự án Nhà máy gang thép Lào Cai.
Trong đó có ông Mai Văn Tinh, Đậu Văn Hùng, Đặng Thúc Kháng, Nguyễn Minh Xuân, Lê Phú Hưng, Nguyễn Trọng Khôi và Lê Xuân Tuấn... bị cáo buộc gây thiệt hại tài sản nhà nước hơn 241 tỉ.
Ngoài sai phạm trong gói thầu EPC, cơ quan điều tra tiếp tục đề nghị truy tố các bị can liên quan hoạt động mua bán quặng sắt, mua than cốc, quản lý tài sản và các hành vi đưa, nhận hối lộ xảy ra tại VTM.
Trong đó Bùi Thanh Bình, nguyên Tổng giám đốc VTM, bị đề nghị truy tố về ba tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí hơn 434,7 tỉ đồng; thiếu trách nhiệm gây thiệt hại hơn 46,2 tỉ đồng. Tổng thiệt hại từ hai nhóm hành vi này hơn 481 tỉ đồng. Ông Bình còn bị cáo buộc nhận hối lộ 62,2 tỉ đồng.
Ngoài ra, cơ quan điều tra còn đề nghị truy tố hai cựu lãnh đạo tỉnh Lào Cai là ông Lê Ngọc Hưng, nguyên Phó chủ tịch UBND tỉnh, và ông Đỗ Trường Giang, nguyên Giám đốc Sở Công Thương, cùng về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Lợi dụng mối quan hệ với cựu bí thư tỉnh Lào Cai, cựu phó giám đốc hưởng lợi 6,1 tỉ đồngKết luận điều tra vụ án xảy ra tại Công ty Khoáng sản và luyện kim Việt Trung xác định Nguyễn Ngọc Khiêm đã lợi dụng ảnh hưởng từ mối quan hệ với cựu Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Nguyễn Văn Vịnh để tác động lãnh đạo tỉnh cấp hạn ngạch xuất khẩu quặng cho doanh nghiệp, hưởng lợi hơn 6,1 tỉ đồng.