Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) TP. Đà Nẵng vừa báo cáo UBND thành phố phương án tổng thể bảo vệ và khai quật tàu cổ tại khu vực ven biển phường Hội An Tây.
Phương án gồm hai giai đoạn: bảo vệ khẩn cấp di vật tại chỗ, sau đó khai quật khảo cổ, di dời nguyên khối và đưa về bảo quản.
Ở giai đoạn đầu, Sở đề xuất triển khai giải pháp bảo vệ di vật trước mùa mưa bão năm 2026, nhằm giữ ổn định hiện trạng, hạn chế tác động của sóng biển, dòng chảy và xói lở trong thời gian chờ khai quật.
Giải pháp kỹ thuật được đề xuất là sử dụng Geotube kết hợp vải địa kỹ thuật và cát phủ, tạo tuyến chắn giảm sóng, dòng chảy, hạn chế xói lở. Việc thi công được kiểm soát để không tác động trực tiếp đến di vật. Thời gian thực hiện dự kiến 15 - 30 ngày, kinh phí hơn 650 triệu đồng.
Giai đoạn hai dự kiến bắt đầu khoảng tháng 3/2027, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho thi công tại hiện trường. Với kinh phí gần 9,5 tỷ đồng, phương án tập trung khai quật khảo cổ, trục vớt và di dời nguyên khối con tàu đến khuôn viên Bảo tàng Hội An.
Tại đây, một bể bảo quản theo tiêu chuẩn sẽ được xây dựng để xử lý di vật qua hai bước: ngâm xả mặn và ngâm hóa chất chuyên dụng. Tổng thời gian bảo quản dự kiến khoảng hai năm.
Theo Sở VHTTDL Đà Nẵng, Bộ VHTTDL đã có văn bản thống nhất việc khai quật khảo cổ khẩn cấp, đồng thời đề nghị Sở báo cáo UBND thành phố cho chủ trương phối hợp với các cơ quan chuyên môn triển khai khai quật, di dời và bảo quản di vật.
Sở đã có các tờ trình xin chủ trương khai quật, di dời và bảo quản cấp thiết; UBND thành phố cũng đã ban hành các văn bản chỉ đạo liên quan. Tuy nhiên, đến thời điểm báo cáo, thành phố vẫn chưa có ý kiến thống nhất chủ trương theo đề nghị của Sở.
Do đó, Sở kiến nghị UBND TP. Đà Nẵng xem xét, thống nhất phương án tổng thể để có cơ sở chỉ đạo triển khai. Trong đó, giai đoạn hai cần xây dựng phương án chi tiết về khai quật khảo cổ, giải pháp kỹ thuật bảo vệ di vật trong quá trình khai quật, di dời, bảo quản và dự toán kinh phí, trình thành phố xem xét để triển khai đầu năm 2027.
Riêng giai đoạn bảo vệ khẩn cấp, Sở đề nghị thành phố cho phép sử dụng nguồn chi thường xuyên của ngân sách để sớm triển khai trước mùa mưa bão năm 2026.
Tàu cổ được phát hiện ngày 26/12/2023 tại khu vực ven biển khối Thịnh Mỹ, phường Cẩm An, TP. Hội An trước đây, nay thuộc phường Hội An Tây, TP. Đà Nẵng.
Từ khi phát hiện đến gần cuối năm 2025, di vật nhiều lần bị bồi lấp rồi xuất lộ với mức độ khác nhau do tác động của thủy triều và thời tiết. Đặc biệt, ngày 8/11/2025, bờ biển sạt lở nghiêm trọng khiến cấu trúc phần trên của con tàu gỗ lộ rõ, với chiều rộng khoảng 5m, chiều dài phần xuất lộ 17,4m và có thể còn kéo dài hơn.
Đến cuối tháng 10/2026, dù công tác khảo sát, lấy mẫu, tham vấn chuyên gia và xây dựng hồ sơ đã được thực hiện, việc khai quật, di dời và bảo quản cấp thiết vẫn chưa triển khai.
Khu vực này đang triển khai dự án kè chống xói lở bảo vệ bờ biển Hội An. Cơ quan chức năng đã khoanh vùng, đặt biển thông báo, hạn chế người không có nhiệm vụ tiếp cận khu vực di vật.