Dải băng tang trên cánh tay người chăm sóc 17 liệt sĩ 38 năm qua ở Đà Nẵng

Không phải họ hàng, không máu mủ nhưng từ lâu ông Thế cùng gia đình đã coi các liệt sĩ mà ông cất bốc, chôn chung năm 1988 là thân nhân.

Trong lễ truy điệu sáng 17-9, ông Thế mặc chiếc áo trắng, trên tay đeo băng tang.

"Tôi có chút buồn nhưng mừng cho các anh"

Nhiều ngày qua, ông Võ Đình Thế là tâm điểm của các cuộc trò chuyện, gặp gỡ tại chương trình cất bốc, truy điệu, an táng 17 liệt sĩ Sư đoàn 2 hy sinh tại chiến trường Hiệp Đức.

Nhiều thân nhân có liệt sĩ Sư đoàn 2 hy sinh năm 1970 cũng vượt đường xa tìm về. Khi gặp ông Thế, các gia đình không giấu được nước mắt, gửi lời cảm ơn bởi sự tận tụy của ông suốt 38 năm qua.

Sáng 17-9, khuôn viên Nghĩa trang liệt sĩ Tân Bình, xã Hiệp Đức chật kín người. Các cơ quan quân đội, chính quyền, thân nhân khắp nơi tập trung về chứng kiến giây phút tiễn đưa các anh linh liệt sĩ về lại lòng đất sau 38 năm hy sinh và chưa được công nhận liệt sĩ.

Trong suốt buổi lễ, hình ảnh người đàn ông mặc chiếc áo trắng, đeo dải băng tang, luôn đứng sát bên quách đựng hài cốt 17 liệt sĩ khiến nhiều người xúc động.

Dù không phải người nhà, không chiến đấu cùng thời kỳ, nhưng tại lễ truy điệu, ông Võ Đình Thế được bố trí vị trí đứng và các nghi thức tiễn đưa liệt sĩ trong cương vị của thân nhân.

"Gần như cả tuần qua tôi có mặt ở xã Hiệp Đức, Thu Bồn để làm các thủ tục, chứng kiến giây phút đội quy tập đưa các anh từ nơi chôn cất của gia tộc chúng tôi về nghĩa trang liệt sĩ.

38 năm qua, tôi nhận chăm sóc, lo hương khói cho các anh từ lúc mình còn là người thanh niên nghèo khó, tay trắng cho tới nay cuộc sống đã đầy đủ.

Giây phút đưa các anh về nghĩa trang liệt sĩ tôi ứa nước mắt, bật khóc vì buồn, tiếc phải chia tay nhưng cũng mừng vì thấy các anh được về với đồng đội. Tôi thấy nhẹ lòng, mãn nguyện" - ông Võ Đình Thế nói.

Dù các liệt sĩ đã về với đồng đội nhưng ông Thế nói vẫn giữ lại gian thờ được lập lâu nay trong ngôi nhà riêng của ông ở TP.HCM. Hằng năm lễ giỗ cũng sẽ được gia đình duy trì.

Những giọt nước mắt ngậm ngùi, mừng tủi

Ông Lê Quang Quỳnh, Bí thư Đảng ủy xã Hiệp Đức, cho biết dù điều kiện xã còn rất khó khăn nhưng khi có thông tin 17 liệt sĩ hy sinh ở Hiệp Đức năm 1970 và chôn cất lâu nay ở xã khác, địa phương đã tìm mọi cách thuyết phục để đưa được các liệt sĩ về xã chăm sóc.

Suốt những ngày qua, xúc động trước cảnh thân nhân các nơi tìm về mong ngóng tin các liệt sĩ, xã đứng ra hỗ trợ, tiếp đón, mời cơm, trò chuyện trong ân tình để tất cả mọi người đều cảm thấy được sự ấm áp.

Sáng 17-9, trong khoảnh khắc đầy thiêng liêng lúc chủ tịch xã Hiệp Đức đọc điếu văn, nhiều người ở dưới bật khóc vì thương các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ.

Nhưng như lời lãnh đạo xã, sự hy sinh đó cao quý hơn mọi điều, liệt sĩ đã dâng hiến tuổi đời của mình để Tổ quốc được hồi sinh, cho mỗi con đường, mỗi hàng cây hôm nay được hiện diện trong hòa bình.

Cất công đường xa, mất nhiều ngày về Hiệp Đức để ngóng tin liệt sĩ, nhiều thân nhân bày tỏ sự tiếc nuối, buồn tủi khi không thể biết được trong 17 bộ hài cốt vừa được tìm thấy kia có con em mình hay không.

Tuy nhiên, những cái tay siết chặt, những vòng tay ôm, những lời cảm ơn và an ủi đã xóa nhòa mọi lo lắng.

• Từ Nghệ An, Bắc Ninh, Hà Nội… về Đà Nẵng mang hy vọng tìm người thân trong 17 hài cốt mộ tập thể liệt sĩ

• Cất bốc mộ tập thể 17 liệt sĩ tại Đà Nẵng, đưa các anh về nằm yên bên đồng đội

• Hàng loạt di vật tìm thấy dưới mộ tập thể 17 liệt sĩ do người dân chôn cất ở Đà Nẵng

Nước mắt còn lại được dành cho sự tiếc thương vô hạn với tất cả những người con đã hòa chung một huyệt mộ, để mỗi người dù ở tỉnh thành nào cũng đều thuận lòng với nhau rằng dưới mộ tập thể có xương cốt người thân mình.

"Hai anh trai của chúng tôi đều đi bộ đội và nằm lại ở chiến trường. Anh đầu hy sinh ở Quảng Trị tới nay không biết vị trí mộ, anh hai là liệt sĩ Lê Ngọc Quỳnh hy sinh ở Hiệp Đức năm 1970.

Mấy hôm nay tôi cùng em gái từ Nghệ An đón xe vào để tìm anh.

Không biết 17 liệt sĩ mai táng lần này có xương cốt anh trai tôi hay không nhưng chúng tôi tin rằng anh mình đã được yên nghỉ với đồng đội" - bà Lê Thị Thi, quê ở Yên Thành (Nghệ An), đỏ hoe mắt, nói.

"Với tôi và mọi người trong nhà, 17 liệt sĩ từ lâu đã là thành viên, là người thân thiết ruột thịt rồi" - ông Thế chia sẻ.

Vì sao không lấy mẫu ADN liệt sĩ trong mộ tập thể?

Sau khi cất bốc tại nghĩa trang ở xã Thu Bồn, dù còn một số mẩu xương cốt nhưng lực lượng chức năng không lấy mẫu sinh phẩm các liệt sĩ để xét nghiệm ADN.

Theo đơn vị quy tập, với các mộ liệt sĩ tập thể như thế này không thể tiến hành lấy mẫu, nguyên do một phần là bởi xương cốt các anh đã trộn lẫn vào nhau trong thời gian dài.

17 liệt sĩ được tiếp tục mai táng trong mộ tập thể, ghi thông tin đơn vị chiến đấu thuộc Sư đoàn 2, hy sinh tại Hiệp Đức năm 1970.

Sau 56 năm kể từ ngày hy sinh trong trận chiến đấu tại khu vực Đồi Thị, 17 cán bộ, chiến sĩ thuộc các đơn vị trực thuộc Sư đoàn 2, Quân khu 5 được truy điệu, an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Tân Bình, xã Hiệp Đức, TP Đà Nẵng.