Đại biểu Quốc hội đề nghị luật điều chỉnh hoạt động giao hàng, vận chuyển giấy tờ của shipper

Sáng 17-10, sau phiên khai mạc, các đại biểu Quốc hội thảo luận tổ về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Shipper giao giấy tờ, tài liệu, ai chịu trách nhiệm khi xảy ra rủi ro?

Phát biểu về dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, nêu thực tế hiện nay cho thấy tội phạm đang lợi dụng lĩnh vực bưu chính để thực hiện hành vi phạm tội thông qua việc gửi hàng hóa, do còn những kẽ hở trong kiểm soát các loại vật phẩm, hàng hóa được gửi.

Vì vậy việc sửa đổi Luật Bưu chính lần này cần nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế thấp nhất rủi ro và tình trạng lợi dụng dịch vụ bưu chính để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. 

• Tăng trưởng cao nhưng chưa vững chắc, TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đồng Nai dự kiến không đạt

• Đề nghị tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong lĩnh vực đất đai, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

• Thủ tướng: Khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm

Ông Đức cho rằng nếu chỉ quy định vật phẩm, hàng hóa không được gửi qua mạng bưu chính mà không giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể thì sẽ phát sinh nhiều khó khăn.

Từ đó ông đề nghị rà soát, hoàn thiện quy định và bổ sung nhóm vật phẩm, hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính có điều kiện, trong đó có các điều kiện về quản lý nhà nước, an ninh, trật tự.

Đồng thời cần quy định rõ thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ trong việc ban hành danh mục hàng hóa bị cấm, hàng hóa kinh doanh có điều kiện; hướng dẫn, liệt kê các quy định pháp luật của những nước mà Việt Nam đã ký kết, tham gia các điều ước quốc tế song phương và đa phương có liên quan.

Đáng chú ý, đại biểu Minh Đức đề cập khoảng trống pháp lý liên quan đến hoạt động vận chuyển hàng hóa, giấy tờ, tài liệu của các dịch vụ công nghệ, chẳng hạn các nền tảng giao hàng và đội ngũ shipper công nghệ, shipper tự do.

Theo đại biểu, hiện nay các dịch vụ này không chỉ vận chuyển hàng hóa thông thường mà còn nhận chuyển các loại vật phẩm, ấn phẩm, tài liệu và giấy tờ. Đối với doanh nghiệp đăng ký hoạt động vận chuyển theo quy định, việc điều chỉnh được thực hiện theo các luật có liên quan. Tuy nhiên có những doanh nghiệp không đăng ký dịch vụ bưu chính nhưng vẫn vận chuyển giấy tờ, tài liệu dưới hình thức đơn hàng hoặc bưu gửi.

“Trong trường hợp này, cơ sở pháp lý để điều chỉnh trách nhiệm của các bên chưa thật rõ ràng”, đại biểu nêu.

Đặc biệt, ông Đức đặt vấn đề giấy tờ, tài liệu có thể chứa dữ liệu cá nhân, thông tin doanh nghiệp hoặc bí mật kinh doanh. Nếu người vận chuyển tự ý mở, xem, khai thác thông tin hoặc làm thất lạc tài liệu thì trách nhiệm pháp lý được xác định như thế nào?

Đại biểu cho rằng hoạt động vận chuyển hiện nay phần lớn dựa trên sự tin tưởng giữa người gửi và người nhận dịch vụ. Khi xảy ra rủi ro, việc xác định trách nhiệm và xử lý có thể gặp nhiều khó khăn, nhất là đối với shipper công nghệ và shipper tự do.

“Tôi cho rằng đây cũng là khoảng trống pháp lý cần được nghiên cứu. Đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát các văn bản pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này, xác định những nội dung còn thiếu để nghiên cứu bổ sung vào dự thảo Luật Bưu chính, nếu cần thiết”, ông Đức nói.

Chủ tịch Quốc hội: Bưu chính không còn chỉ là thư tín

Trao đổi tại tổ TP.HCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết sau 16 năm, trong bối cảnh thị trường đã thay đổi căn bản, Luật Bưu chính cần được sửa đổi cho phù hợp.

Theo Chủ tịch Quốc hội, sản lượng bưu chính năm 2025 đạt khoảng 4,1 tỉ bưu gửi, tăng 12 lần so với năm 2010; doanh thu đạt khoảng 87.000 tỉ đồng, tăng hơn 21 lần. Số doanh nghiệp từ 40 hiện đã tăng lên 760, và hơn 90% sản lượng là gói, kiện hàng hóa gắn với thương mại điện tử.

Chủ tịch Quốc hội đánh giá điểm đột phá lớn nhất của dự thảo là chuyển từ tiền kiểm cấp phép sang đăng ký, hậu kiểm dựa trên dữ liệu. Theo dự thảo, 14 thủ tục hành chính được giảm xuống còn một thủ tục là đăng ký điện tử.

Tuy nhiên hậu kiểm chỉ hiệu quả khi có dữ liệu thực và công cụ giám sát đủ mạnh. Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ nghĩa vụ chia sẻ dữ liệu tối thiểu, mã định danh bưu gửi thống nhất; quy định lộ trình chuyển đổi số bắt buộc đối với doanh nghiệp quy mô lớn, đồng thời hỗ trợ kỹ thuật cho doanh nghiệp nhỏ.

Một vấn đề khác được Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh là phải phân định rõ ranh giới giữa bưu chính, vận tải và logistics, tránh tình trạng chồng chéo kéo dài. Dự thảo cần bổ sung tiêu chí định lượng rõ ràng hơn, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các chủ thể trong chuỗi nhiều tầng của lĩnh vực bưu chính.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị định danh, truy vết bưu gửi và quản lý theo rủi ro; bảo đảm cân bằng giữa quyền riêng tư với chi phí tuân thủ. Cùng với đó cần có cơ chế tài chính minh bạch, bền vững cho dịch vụ bưu chính công ích, bảo đảm người dân ở vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo được tiếp cận dịch vụ với giá hợp lý.

“Nhìn chung, dự thảo luật lần này đã nắm bắt được thực tế là bưu chính không còn chỉ là thư tín nữa, mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu của kinh tế số, gắn với dòng chảy hàng hóa”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Bà Lê Thị Nga cho hay cử tri TP.HCM kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo có các giải pháp để bảo đảm việc cung ứng kịp thời, tránh tình trạng thiếu sách giáo khoa trong năm học 2026 - 2027.