Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai - Ảnh: QUỐC HỘI
Sáng 20-9, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức phiên giải trình đối với Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn về một số nội dung, chính sách lớn ngành đang thực hiện.
Áp lực thi lớp 10 do thiếu trường THPT công lập
Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM, đặt vấn đề kỳ thi tuyển sinh lớp 10 hằng năm cực kỳ áp lực, cạnh tranh gay gắt hơn cả kỳ thi đại học. Việc này do một số đô thị lớn thiếu nghiêm trọng chỗ học cho học sinh THPT tại các trường công lập.
Bên cạnh giải pháp bảo đảm đủ chỗ học, bà Mai cho rằng ngành giáo dục cần thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các trường.
Bà lấy ví dụ ở TP.HCM, hằng năm đều công bố danh sách các trường top 1, top 3. Khi có sự phân loại giữa các trường chắc chắn sẽ có sự cạnh tranh.
Từ đó, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Mai đề xuất ngành giáo dục nghiên cứu theo hướng chỉ tổ chức thi tuyển đối với các trường chuyên cũng như những chương trình thực sự cần tuyển chọn năng khiếu, tài năng.
Cùng với đó, quy hoạch lại, phân bố hợp lý đội ngũ giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất ở các trường công lập để tránh sự phân hóa giữa các trường.
Đại biểu chỉ rõ việc xây mới trường THPT công lập là giải pháp dài hạn nhưng cần thời gian để triển khai.
Trong ngắn hạn, nữ đại biểu cho rằng Nhà nước nên ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất cho những trường THPT đang có chất lượng thấp hơn các trường khác.
Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM cũng nêu thực tế hiện nay nếu học sinh không vào được trường công sẽ vào trường tư. Vậy với hệ thống trường tư đã có sẵn, việc xây dựng trường THPT công lập khác liệu có lãng phí không?
"Nhà nước có thể đặt hàng hoặc mua các dịch vụ giáo dục hoặc hỗ trợ học phí cho học sinh học các trường tư.
Thay vì đặt mục tiêu mọi học sinh đều phải có chỗ học trong trường công, chính sách nên hướng tới rộng hơn là mọi học sinh có nhu cầu và phù hợp đều có cơ hội tiếp tục học tập trung học phổ thông với chi phí hợp lý", bà nói.
Bà Mai nhấn mạnh cách tiếp cận này phù hợp với định hướng huy động nguồn lực xã hội, đồng thời xác định giáo dục ngoài công lập là thành phần quan trọng trong hệ thống giáo dục.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn giải trình - Ảnh: QUỐC HỘI
Tăng số trường THPT, bảo đảm bình đẳng về chất lượng
Trong phần giải trình, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn không trả lời cụ thể nội dung này mà cho biết vừa qua việc sắp xếp lại trường lớp không đơn thuần nhằm giảm đầu mối một cách cơ học, mà hướng tới mô hình quản trị mới, ứng dụng công nghệ, sử dụng hiệu quả đội ngũ, nâng cao chất lượng dạy học.
Khi chất lượng giữa các trường được nâng lên tương đồng, việc điều động giáo viên giữa các trường sẽ thuận lợi hơn, đồng thời có thể giảm áp lực lựa chọn trường, lớp.
Khi trả lời về vấn đề phân luồng người học, bộ trưởng cũng đề cập việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước vừa qua đã có chỉ đạo rõ ràng và nhiều địa phương đã tăng chỉ tiêu tuyển sinh vào lớp 10, qua đó giảm rất nhiều áp lực thi cử.
Ông thông tin tỉ lệ năm nay, số học sinh lớp 9 vào lớp 10 tăng lên 80,2%, trong đó nhiều địa phương đạt tỉ lệ rất cao. Với các thành phố lớn như Hà Nội cũng đã có mở rộng chỉ tiêu, giảm áp lực thi cử.
Để thực hiện tốt phân luồng, ông nói không chỉ tăng chỉ tiêu vào lớp 10 mà phải làm tốt mô hình giáo dục trung học nghề và đã đưa vào luật. Hiện Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thiện các căn cứ, hành lang pháp lý để hướng dẫn các nơi.
Điều hành phiên giải trình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng một vấn đề quan trọng cần hướng tới là tăng số trường THPT lên và cố gắng bảo đảm bình đẳng về chất lượng giữa các trường.
Từ đó sẽ chọn trường theo khoảng cách chứ không phải chọn trường theo phân loại chất lượng. Khi ấy sẽ bớt áp lực thi cử.
Về khắc phục thiếu giáo viên, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho hay một giải pháp quan trọng là tăng quyền chủ động cho ngành giáo dục địa phương trong tuyển dụng và điều động giáo viên. Hiện nay, giám đốc sở giáo dục và đào tạo đã được giao quyền tuyển dụng, điều động, phân bổ giáo viên.
Thời gian qua, một số địa phương tuyển dụng tập trung giáo viên rất hiệu quả. Nhưng bên cạnh đó, có nơi cũng phân cấp tuyển dụng xuống cho xã, phường, có thể phát sinh nhiều đầu mối.
"Nếu một địa phương có 100 xã, phường thì có thể có tới 100 lần tuyển dụng. Nhu cầu thực tế nhiều nhưng chỉ tiêu có hạn, dễ gây căng thẳng", ông phân tích.
Vì vậy, theo ông, địa phương cần tổ chức tuyển dụng thống nhất, đồng thời chủ động điều chuyển giáo viên giữa các trường để khắc phục tình trạng nơi thừa, nơi thiếu.
Bộ trưởng khẳng định thực tế tình trạng thiếu giáo viên ở một số môn như tiếng Anh, âm nhạc và khó tuyển dụng liên quan đến chính sách thu hút giáo viên đến những địa bàn khó khăn hiện còn gặp nhiều trở ngại.
Vì vậy, bộ đang kết hợp nhiều giải pháp để giải quyết. Một trong số đó là tăng cường luân chuyển giáo viên. Bộ trưởng nêu giáo viên công tác ở vùng khó khăn khoảng 1- 2 năm có thể được xem xét điều chuyển, thay vì phải ở lại 5-10 năm mới có cơ hội trở về địa phương.
Phó chủ tịch Quốc hội: Cần dứt điểm việc thiếu sách giáo khoa, không để xảy ra nữaPhó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh cần nhìn thẳng vào thực tế để tìm lời giải dứt điểm, không bao giờ để xảy ra tình trạng thiếu sách giáo khoa.