Đại lý cũng phải ôm vé số ế: 'Chúng tôi chỉ biết kêu trời' - Thanh Niên

Một chủ đại lý vé số cấp 2 cho rằng không riêng gì người bán vé số dạo, các đại lý nhỏ cũng rất áp lực. Họ bỏ ra hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu mỗi ngày rồi thu về từng ngàn. Song rủi ro vé số ế, ôm vé rất cao, đặc biệt là những ngày mưa tầm tã.

Nhiều người bán vé số dạo ở TP.HCM cho biết họ không được trả lại vé ế. Nếu trả vé, những ngày sau đó, họ có nguy cơ không được giao vé để tiếp tục mưu sinh.

Nhưng phía sau những xấp vé tồn không chỉ có câu chuyện của người bán dạo. Các đại lý cấp 2, cấp 3 cũng chịu áp lực vốn, công nợ và nỗi lo bị giảm nguồn hàng nếu tiêu thụ không đạt yêu cầu. Trong chuỗi phân phối ấy, người ở khâu cuối cùng thường là những người khó xoay xở nhất.

Gánh hàng trăm triệu đồng, không dám giảm lượng vé

Tại một đại lý vé số trên đường Tân Sơn Nhì, TP.HCM, người phụ nữ 45 tuổi cho biết bà là đại lý cấp 2, lấy vé từ đại lý cấp 1 để phân phối cho khoảng 20 người bán dạo, số còn lại bán trực tiếp tại cửa hàng.

Mỗi ngày, bà lấy từ 70 - 100 triệu đồng tiền vé. Để có thêm thu nhập trang trải tiền mặt bằng và sinh hoạt, bà còn mở một sạp trái cây nhỏ bên cạnh. Thời gian gần đây, vé bán chậm khiến bà có ngày phải ôm lại 600 - 700 tờ, chưa kể số vé của những người bán dạo nghỉ ốm.

Mở tủ sắt kê ở góc phòng, bà cho biết thường lấy vé 3 ngày một lần. Nếu có tiền và vé bán chạy, bà có thể lấy lượng vé đủ bán cả tuần, thậm chí cả tháng. Nhưng vào mùa mưa, sức mua giảm, bà chỉ dám lấy trong khả năng để hạn chế vốn bị đọng.

Dù vậy, bà khó chủ động điều chỉnh lượng vé theo sức mua. Cho chúng tôi xem hai cuốn sổ ghi khoản vay tổng cộng 160 triệu đồng tại địa phương, bà cho biết nếu giảm lượng vé, đại lý cấp 1 có thể không tiếp tục giao hàng như trước.

"Họ không từ chối thẳng thừng, nhưng họ nói do mình không bán được nên họ đã bỏ cho người khác", bà kể.

Theo bà, dù không tuyên bố cắt nguồn hàng, cách ứng xử ấy khiến đại lý cấp dưới hiểu rằng muốn duy trì việc lấy vé thì phải cố gắng nhận đủ số lượng. Vì vậy, ngay cả khi người bán dạo nghỉ ốm hoặc trời mưa khiến sức mua giảm, bà vẫn phải tìm cách xoay xở với lượng vé đã nhận.

Người phụ nữ cho rằng đại lý ôm vé đã khó, nhưng người bán dạo còn vất vả hơn khi phải đi dưới nắng mưa mà mỗi tờ chỉ lãi 1.000 đồng, không có bảo hiểm hay chế độ hỗ trợ. "Có người bị ung thư phổi giai đoạn cuối rồi cũng không dám nghỉ, vì nghỉ thì lấy tiền đâu mua thuốc", bà chia sẻ.

Theo bà, người mua ve chai có thể nghỉ khi trời mưa hoặc đau ốm, còn người bán vé số dạo nghỉ ngày nào là mất nguồn thu ngày đó, trong khi tiền vé đã nhận vẫn phải thanh toán. "Nghỉ ngày nào khổ ngày đó, có người mệt quá cũng chỉ dám nghỉ một ngày", bà nói.

Bản thân đang gánh nợ và phải ôm vé tồn, bà vẫn mong các đại lý cấp 1 thấu hiểu khó khăn của người bán dạo, nhất là vào mùa mưa. Theo bà, nếu được trả lại vé không bán hết, người bán dạo sẽ bớt áp lực, còn đại lý cấp dưới cũng giảm nguy cơ phải ôm lượng vé vượt sức tiêu thụ.

"Nhiều khi vé ế quá, tôi chỉ biết kêu trời"

Tại một đại lý khác trên đường Cách Mạng Tháng Tám, quận Tân Bình cũ, TP.HCM, người đàn ông chủ cơ sở cho biết mình cũng là đại lý cấp 2, cấp 3. Theo ông, việc không trả lại vé số ế không hẳn xuất phát từ lệnh cấm trực tiếp, mà chủ yếu do áp lực duy trì nguồn hàng.

"Về mặt nguyên tắc, không có bất kỳ quy định nào buộc đại lý hoặc người bán vé số dạo phải ôm vé không bán được. Tuy nhiên, nếu hôm nay chúng tôi lấy 2.000 tờ mà trả lại 300 - 500 tờ, thì ngày mai ở trên có thể chỉ giao cho chúng tôi 1.500 tờ thôi", ông nói.

Theo người này, dù không ai trực tiếp tuyên bố cấm trả vé, các đại lý và người bán dạo đều lo việc trả lại vé sẽ ảnh hưởng đến lượng vé được giao những ngày tiếp theo. Vì vậy, nhiều người cố bán cho hết; nếu không được thì chấp nhận ôm vé.

"Không riêng gì người bán vé số dạo, chúng tôi là đại lý cũng rất áp lực. Chúng tôi bỏ ra hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu mỗi ngày rồi thu về từng ngàn một. Song rủi ro vé ế, ôm vé rất cao, đặc biệt là những ngày mưa tầm tã. Có ngày tôi ôm 500 - 700 vé mà không trúng một tờ nào, chỉ biết kêu trời", ông kể.

Theo ông, một vài đại lý cấp 1 cho trả vé ế của ngày thứ bảy, là vé thuộc đài TP.HCM, Bình Thuận nhưng những ngày còn lại thường khó trả. Vì thương người bán dạo, ông đôi lúc có nhận lại vé tồn, song cuối cùng vẫn phải tự ôm nếu đại lý cấp trên không chấp nhận.

"Chúng tôi thương tình những người bán vé số dạo mà lấy lại cho họ, nhưng do không trả được cho đại lý cấp 1 nên bản thân các đại lý cấp 2 như chúng tôi đây cũng phải ôm rất nhiều", ông nói.

Người đàn ông cho rằng đại lý cấp dưới rơi vào thế khó đó là nhận lại vé để chia sẻ gánh nặng với người bán dạo thì phải tự chịu rủi ro; không nhận lại thì người bán dạo phải gánh tiền vé tồn.

Ông nhận định việc không cho trả vé có thể xuất phát từ chính sách của đại lý cấp 1 chứ không phải công ty xổ số, bởi theo cách hiểu của ông, quy định của công ty vẫn cho phép trả vé. Tuy nhiên, nhận định này cần được đối chiếu với quy định chính thức và phản hồi của các đơn vị liên quan.

"Tôi không đòi hỏi gì, nhưng mong công ty xổ số hay các đại lý cấp 1 có cách nhìn toàn diện hơn, thấu hiểu nỗi khổ của những người bán vé số mà có cơ chế tốt với họ, bằng cách cho trả lại vé số nếu bán không được", ông bày tỏ.

Thị trường tăng trưởng, người bán dạo vẫn lo từng tờ vé tồn

Theo báo cáo của Hội đồng Xổ số kiến thiết khu vực miền Nam, trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh số phát hành xổ số truyền thống đạt 87.140 tỉ đồng, tăng 13,66% so với cùng kỳ năm 2025, hoàn thành 48,56% kế hoạch năm. Doanh thu tiêu thụ thực tế đạt 86.147 tỉ đồng, tăng 13,54%, hoàn thành 50,02% kế hoạch năm. Tỷ lệ tiêu thụ bình quân đạt 98,86%, giảm 0,11% so với cùng kỳ; chi phí trả thưởng là 42.126 tỉ đồng.

Các số liệu cho thấy sức tiêu thụ lớn của thị trường xổ số truyền thống khu vực phía nam. Tuy nhiên, tỷ lệ tiêu thụ bình quân toàn khu vực không đồng nghĩa mọi đại lý hay người bán dạo đều bán hết vé trong từng ngày.

Sức mua tại mỗi địa điểm còn phụ thuộc thời tiết, lượng khách và khả năng tiếp cận người mua; người không bán hết vé vẫn phải đối mặt với áp lực vốn và công nợ.

Câu chuyện từ các đại lý cấp dưới cho thấy vé tồn không chỉ là nỗi lo của người bán dạo. Đại lý cũng phải bỏ vốn lớn, duy trì lượng hàng và tìm cách thu hồi tiền bán vé. Nhưng nếu việc trả vé bị hạn chế trên thực tế, rủi ro có thể dồn xuống những người ít khả năng xoay xở nhất.

Vì vậy, điều cần làm rõ không chỉ là ai đang giữ những tờ vé chưa bán được, mà còn là cơ chế giao nhận, thanh toán và trả vé được thực hiện như thế nào trong toàn hệ thống. Một cơ chế minh bạch, cùng cách phân bổ rủi ro hợp lý hơn, sẽ giúp hạn chế tình trạng người bán dạo phải đơn độc gánh chịu thiệt thòi.

Với những người mỗi ngày đi bộ dưới nắng mưa để kiếm từng đồng hoa hồng, mong muốn vẫn rất giản dị: nếu đã cố gắng hết sức mà vẫn không bán được vé, họ có một lối xoay xở, thay vì tiếp tục ôm nợ để ngày mai lại phải bước ra đường.