Để định hướng phát triển hệ thống cây xanh đồng bộ, Hà Nội đã ban hành danh mục 33 loại cây xanh được phép trồng trên đường phố và các khu vực công cộng. Danh mục này được chia thành nhiều nhóm nhằm đáp ứng các tiêu chí về bóng mát, khả năng chống chịu gió bão và giá trị thẩm mỹ.
Đối với nhóm cây bóng mát chủ đạo, Thành phố ưu tiên các loại cây thân gỗ lớn, có rễ cọc ăn sâu, tán rộng và chịu được thời tiết khắc nghiệt như: Sấu, Sao đen, Nhội, Long não, Lát hoa, Dầu rái, Sang lẻ...
Nhằm tạo điểm nhấn cảnh quan và màu sắc theo mùa cho đường phố, nhiều loại cây có hoa đẹp đẽ đã được đưa vào danh mục khuyến khích trồng như: Ban trắng, Ban tím, Bằng lăng, Phong linh, Chuông vàng, Kèn hồng, Muồng hoàng yến và Phượng vĩ. Thành phố cũng quan tâm đến không gian sinh thái bằng việc quy định các loại cây mang hương thơm dịu nhẹ như Ngọc lan, Hoàng lan, Giáng hương...
Hoa sữa trên đường phố Hà Nội
Ngoài ra, đối với các khu vực đầm lầy, ven hồ, Thành phố quy định danh mục 18 loài cây ngập nước và bán ngập như: Bụt mọc, Gáo trắng, Sanh, Si, Lộc vừng, Sen, Súng. Việc trồng các loại thực vật thủy sinh này không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn giúp cải thiện chất lượng nước và tăng cường đa dạng sinh học.
Đặc biệt, Hà Nội công bố danh mục 18 loại cây cấm trồng trên địa bàn do tiềm ẩn rủi ro cho sức khỏe con người và vệ sinh đường phố. Danh sách này bao gồm các loại cây chứa độc tố (trúc đào, thông thiên, bã đậu, bồ hòn, mã tiền, tỏi độc, ô đầu, cô ca cảnh), cây có nhiều gai sắc nhọn (bồ kết, me keo, xirô, sưng Nam bộ), và các loài cây có cành giòn dễ gãy đổ, quả rụng làm mất vệ sinh môi trường (trứng cá, dướng, dâu da, cao su, bông gòn, lòng mức).
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của quyết định là việc siết chặt các hành vi trực tiếp xâm hại hệ thống cây xanh đô thị. Cụ thể, nghiêm cấm mọi hành vi tự ý chặt hạ, dịch chuyển, đào gốc, đục khoét, đóng đinh, lột vỏ thân cây hoặc đổ chất độc hại vào gốc cây khi chưa được phép. Việc treo biển quảng cáo, biển hiệu hay giăng đèn trang trí làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cây cũng bị xử lý nghiêm.
Để đảm bảo chất lượng, cây trồng mới ở không gian công cộng phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật. Cây bóng mát đưa vào trồng phải có nguồn gốc rõ ràng, không sâu bệnh. Tiêu chuẩn kích thước cũng được quy định chi tiết: cây tiểu mộc phải đạt chiều cao tối thiểu 3m và đường kính 6cm; trong khi cây đại mộc cần cao ít nhất 5m với đường kính từ 10cm trở lên. Cây xanh phải được trồng cách xa các công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình ngầm, không làm che khuất biển báo giao thông hoặc ảnh hưởng đến tầm nhìn.
Đối với các dự án xây dựng, chủ đầu tư bắt buộc phải thiết lập hàng rào bảo vệ cây xanh hiện hữu tại công trường. Vùng an toàn của rễ cây được xác định với bán kính gấp 8 đến 10 lần đường kính thân cây, nhằm bảo vệ không gian sinh trưởng và ngăn ngừa tác động xấu từ máy móc thi công.
Danh mục 18 loại cây cấm trồng trên địa bàn Hà Nội:
