Đại tướng Lương Tam Quang giải trình vì sao đề xuất bỏ tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy

Sáng 27-10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi. Một nội dung đáng chú ý là dự thảo đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh, chỉ giữ lại hình phạt này ở 4 tội danh đặc biệt nghiêm trọng gồm tội phản bội Tổ quốc, tội giết người, tội sản xuất trái phép chất ma túy, tội khủng bố.

Đề nghị cân nhắc việc bỏ hình phạt tử hình ở 2 tội danh

Nêu ý kiến, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề nghị cân nhắc việc bỏ tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy.

Ông nói hiện nay tình hình mua bán trái phép chất ma túy có số lượng rất lớn. Do vậy với mua bán trái phép chất ma túy có số lượng lớn so với định lượng hiện nay cần giữ hình phạt tử hình. Với mua bán có số lượng nhỏ, tay chân của các trùm buôn, chủ mưu có thể áp dụng tội, hình phạt không tử hình.

• 

  Khoan hồng với người nhận tội nhưng không gây sức ép để họ chấp nhận hình phạtĐỌC NGAY

"Tại sao sản xuất ma túy còn giữ hình phạt tử hình, mua bán lại không giữ hình phạt nay? Do vậy đề nghị nên cân nhắc giữ lại và đến thời điểm chín muồi - tình hình ma túy của Việt Nam giảm hẳn, giảm nhiều sẽ đề xuất bỏ hình phạt tử hình cả ở tội sản xuất, mua bán ma túy.

Nếu cần thiết, có nhiều ý kiến khác nhau đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho lấy phiếu biểu quyết của đại biểu để đảm bảo công bằng, khách quan hơn", đại biểu Hòa nêu.

Đại biểu Nguyễn Thanh Sang (TP.HCM) nêu tình hình mua bán ma túy ở Việt Nam diễn biến hết sức phức tạp, tính chất đặc biệt nghiêm trọng.

Hành vi sản xuất trái phép chất ma túy thường ở nước ngoài, nhưng ma túy vào Việt Nam, muốn đến người nghiện phải thông qua hành vi mua bán trái phép chất ma túy.

"Ma túy đang hằng ngày, hằng giờ làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến mỗi gia đình và cộng đồng. Mua bán hàng trăm kg ma túy, thậm chí hàng ngàn kg ma túy mà không tử hình, tôi cho rằng không có sức răn đe", ông Sang nêu thêm.

Ông cũng lo lắng nếu bỏ tử hình với tội này thì Việt Nam có nguy cơ trở thành nơi trung chuyển, tiêu thụ ma túy.

Bỏ án tử hình với mua bán trái phép chất ma túy, theo đại biểu, sẽ ảnh hưởng rất lớn đến mục tiêu vào năm 2030 có ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không có ma túy.

Từ đó đề nghị không bỏ án tử hình nhưng để hạn chế án tử hình thì nâng định lượng chịu trách nhiệm hình sự với các khung trong tội này để chỉ những đối tượng chủ mưu, cầm đầu, mua bán số lượng quá lớn mới chịu trách nhiệm hình sự về hình phạt tử hình.

Ông đề nghị đến năm 2030, khi đã có đầy đủ cơ sở, nhất là cơ sở thực tiễn để trình Quốc hội bỏ hình phạt tử hình với tội mua bán trái phép chất ma túy sẽ không muộn và thuyết phục hơn.

Ông đề nghị giữ lại hình phạt tử hình đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi để răn đe, nghiêm trị tội phạm, bởi đây là hành vi đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm đến quyền trẻ em, gây lo lắng, bức xúc cho nhân dân...

Thu hẹp hình phạt tử hình phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự

Giải trình sau đó, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, cho biết các đại biểu Quốc hội đều cơ bản nhất trí với chủ trương thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong dự thảo bộ luật.

Tuy nhiên một số ý kiến đề nghị cân nhắc, đánh giá về thu hẹp áp dụng hình phạt tử hình ở một số tội danh cụ thể.

Bộ trưởng Lương Tam Quang nêu rõ việc tiếp tục thu hẹp áp dụng hình phạt tử hình nhằm thể chế hóa chủ trương nhất quán của Đảng về cải cách tư pháp, giảm hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt này trên thực tế.

Việc này phù hợp với xu hướng tiến bộ và hội nhập của pháp luật hình sự. Đây là chính sách được thực hiện có lộ trình qua nhiều lần sửa đổi Bộ luật Hình sự.

Từ năm 1985 đến nay đã giảm tử hình từ 44 tội danh xuống còn 10 tội danh tại bộ luật hiện hành.

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, Bộ trưởng nhấn mạnh mặc dù đây là loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm nhưng từ thực tiễn đấu tranh cho thấy nhiều đối tượng phạm tội chưa nhận thức đầy đủ pháp luật, bị lôi kéo, dụ dỗ, thậm chí lừa gạt, ép buộc.

Những đối tượng này vẫn có thể cảm hóa, giáo dục và lập công chuộc tội. Do vậy áp dụng hình phạt nghiêm khắc nhất là tử hình với họ là chưa thực sự phù hợp.

Thực tiễn nhiều đối tượng do nhận thức được hệ quả tất yếu là hình phạt tử hình nên chống đối đến cùng, sẵn sàng sử dụng vũ khí để tấn công lực lượng chức năng.

Do vậy, nếu chính sách giảm hình phạt tử hình với tội danh này được Quốc hội thông qua, đối tượng sẽ không chống đối, tìm kiếm cơ hội sống và tạo điều kiện thuận lợi cho đấu tranh với loại tội phạm này.

"Chúng ta không phải xử lý một đối tượng mà phải xử lý tận gốc rễ của vấn đề, phải xử lý đường dây, xử lý các đối tượng từ nơi xuất phát.

Do vậy, chúng tôi đề nghị thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy", Bộ trưởng nói thêm.

Về tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, Bộ trưởng cho hay đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm đến thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm của người dưới 16 tuổi, cần phải được xử lý nghiêm khắc.

Tuy nhiên xét trên tính tương quan của hình phạt đối với các tội khác còn hình phạt tử hình, đặc biệt là tội giết người, việc bỏ hình phạt tử hình ở tội này là phù hợp.

Thực tế nếu hành vi hiếp dâm người dưới 16 tuổi là nguyên nhân trực tiếp làm nạn nhân chết có thể sẽ bị xử tử hình về tội giết người nếu đủ yếu tố cấu thành.

Trong các trường hợp phạm tội cụ thể, việc áp dụng phạt tù chung thân, Bộ trưởng chỉ rõ vẫn bảo đảm tính nghiêm khắc, răn đe với loại tội phạm này.

Dự Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đề xuất không phải lập biên bản với vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, trong đó có camera, máy đo nồng độ cồn.