Nhu cầu về điện sạch, điện xanh ngày càng lớn
Chiều 20/10, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, việc sửa đổi Luật Điện lực là cần thiết, nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, nhất là về thủ tục đầu tư, cơ chế giá điện, mua bán điện trực tiếp và phát triển điện gió ngoài khơi.
Nêu việc Luật Điện lực số 61/2024/QH15 mới có hiệu lực từ ngày 1/2/2025, trong khi phạm vi sửa đổi dự kiến tương đối rộng, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cần cân nhắc kỹ để tránh ảnh hưởng đến tính ổn định của chính sách, làm tăng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp, thậm chí tạo ra khoảng trống pháp lý nếu các văn bản hướng dẫn thi hành chưa được ban hành kịp thời.
“Cần làm rõ mục tiêu là tháo gỡ những vướng mắc trước mắt hay xác lập các nguyên tắc vận hành mới”, Chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề, đề nghị cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra tiếp tục rà soát thật kỹ, ưu tiên giải quyết những điểm nghẽn cấp bách, nhất là về thủ tục đầu tư, cơ chế giá điện và mua bán điện trực tiếp; đồng thời đánh giá đầy đủ tác động tổng thể của những chính sách được đề xuất sửa đổi.
Theo Chủ tịch Quốc hội, khi đến Việt Nam tìm hiểu cơ hội đầu tư, các nhà đầu tư thường quan tâm đến 3 điều kiện quan trọng là: mặt bằng, đất đai, nguồn nhân lực và khả năng cung cấp đủ điện cho sản xuất, kinh doanh.
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển kinh tế xanh, thu hút đầu tư công nghệ cao, nhu cầu về điện sạch, điện xanh ngày càng lớn. Do đó, việc hoàn thiện pháp luật về điện lực phải vừa tháo gỡ các điểm nghẽn trước mắt, vừa tạo môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo.
Nghiên cứu cơ chế xây dựng, thẩm định khung giá điện bảo đảm tính độc lập, khách quan
Đề cập đến cơ chế giá điện và phân bổ rủi ro, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh đây là một trong những nội dung “nhạy cảm nhất” của dự án Luật, có tác động trực tiếp đến Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Theo Chủ tịch Quốc hội, nếu quy định giá hợp đồng mua bán điện phải bảo đảm thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, chi phí tài chính, vận hành, nhiên liệu và lợi nhuận hợp lý thì dễ dẫn đến cách hiểu Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện phải bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.
Vì vậy, cần làm rõ nguyên tắc hình thành giá điện trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường. “Không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, EVN hoặc người sử dụng điện”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng, chính sách phải bảo đảm lợi ích hợp lý để thu hút các nhà đầu tư tham gia phát triển nguồn điện và hệ thống truyền tải. Tuy nhiên, không thể thiết kế cơ chế theo hướng chuyển toàn bộ rủi ro kinh doanh sang Nhà nước và người sử dụng điện.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý yêu cầu bảo đảm tính chính xác, minh bạch của hệ thống đo đếm điện năng, để người dân có thể kiểm tra, giám sát lượng điện sử dụng và số tiền phải thanh toán. Cùng với đó, cần nghiên cứu cơ chế xây dựng, thẩm định khung giá điện bảo đảm tính độc lập, khách quan, tăng cường kiểm soát chi phí và công khai thông tin.
Đối với phát triển thị trường điện cạnh tranh, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc mở rộng đối tượng tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp, kể cả các đơn vị bán lẻ điện, là bước tiến cần thiết. Tuy nhiên, phải quy định rõ nguyên tắc xác định và phân bổ đầy đủ chi phí sử dụng lưới điện, điều độ, dự phòng và các dịch vụ hệ thống. “Không chuyển chi phí từ nhóm tham gia mua bán điện trực tiếp sang các khách hàng còn lại”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.
Chủ tịch Quốc hội cũng đồng tình với định hướng chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong cấp phép hoạt động điện lực, đồng thời lưu ý phải bảo đảm sự đồng bộ giữa các khâu phát điện, truyền tải, phân phối và bán lẻ điện...
Chủ tịch Quốc hội lưu ý, tại một số địa bàn vẫn còn tình trạng người dân phải sử dụng điện qua hình thức câu nối từ hộ khác, dẫn đến giá điện cao, chất lượng điện không ổn định. Do đó, việc sửa đổi luật phải quan tâm đầy đủ đến quyền lợi của người sử dụng điện, nhất là người dân ở những địa bàn còn khó khăn.
Đối với các doanh nghiệp ngành điện, yêu cầu hoạt động hiệu quả, bảo đảm cân đối tài chính là cần thiết, nhưng đồng thời phải quan tâm đến lợi ích của người dân và doanh nghiệp sử dụng điện...