Nữ đại biểu dẫn chứng từ giá trị thương hiệu bộ truyện Harry Potter khoảng 25 tỉ USD và tài sản cá nhân của tác giả khoảng 1,2 tỉ USD.
Đại biểu Lê Thị Thúy Sen (đoàn Hưng Yên)
ẢNH: GIA HÂN
Số tiền khổng lồ này bắt nguồn từ việc Nhà xuất bản Bloomsbury mua quyền xuất bản cuốn đầu với khoản tạm ứng 1.500 bảng Anh và Hội đồng nghệ thuật Scotland sau đó cấp 8.000 bảng Anh để tác giả J.K. Rowling có điều kiện hoàn thành cuốn thứ 2. Bộ sách tiếp tục phát triển thành phim, trò chơi, công viên và nhiều sản phẩm thương mại khác và trở thành thương hiệu quốc gia.
"Một câu hỏi ngược lại nếu không có sự đầu tư để tác giả tiếp tục phát triển ý tưởng, biết đâu có lẽ không có truyện Harry Potter tập 2, vì khoản hỗ trợ không chỉ là giá trị vật chất mà còn có ý nghĩa động viên tinh thần có tác giả cống hiến?", bà Sen nêu.
Theo nữ đại biểu, phát hiện và đầu tư cho những ý tưởng tiềm năng là một khâu quan trọng của công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, trong dự thảo chủ yếu nhấn mạnh đến việc đầu tư cho những sản phẩm đã hoàn thiện. Do đó, bà đề xuất bổ sung công đoạn phát hiện, đầu tư ý tưởng tiềm năng có khả năng phát triển thành sản phẩm...
Đặc biệt, đại biểu Sen đề xuất lập sàn giao dịch ý tưởng tiềm năng và thành lập Quỹ đầu tư phát triển ý tưởng tiềm năng thành sản phẩm, thúc đẩy sự tham gia của tư nhân và thu hút đầu tư quốc tế.
Cùng đó, ưu tiên đối với những tác phẩm đã có giải thưởng quốc gia, quốc tế, có giá trị lan tỏa tích cực trong cộng đồng, hỗ trợ phát triển thị trường sản phẩm phái sinh. Ví dụ, từ tác phẩm văn học có thể phát triển thành tác phẩm phim, trò chơi, đồ chơi, thời trang, ẩm thực…
Ngăn nguy cơ xuyên tạc lịch sử, làm méo mó bản sắc dân tộc
Từ góc độ khác, đại biểu Phan Thị Thùy Linh (đoàn Thanh Hóa) đề nghị hoàn thiện căn cứ xét hỗ trợ đối với sản phẩm đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Đại biểu Phan Thị Thùy Linh (đoàn Thanh Hóa)
ẢNH: GIA HÂN
Dẫn ví dụ một doanh nghiệp nhỏ muốn đưa tranh Đông Hồ lên màn ảnh thông qua phim hoạt hình, nữ đại biểu cho biết, dù đã có kịch bản và những nét vẽ đầu tiên, nhóm sáng tạo vẫn cần được hỗ trợ đào tạo kỹ thuật hoạt hình.
Song, bà Linh cũng băn khoăn khi các quy định trong dự luật còn chưa rõ. "Khi tác phẩm còn đang thử nghiệm thì cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào tiêu chuẩn nào để xét duyệt hỗ trợ khóa học cho đoàn làm phim nêu trên? Họ sẽ căn cứ vào kịch bản, vào kế hoạch làm phim thử, hay phải chờ đến khi có kết quả đánh giá giá trị, bản sắc của tác phẩm?", bà Linh nêu.
Đại biểu Phạm Anh Tuấn (đoàn Ninh Bình) góp ý cần giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tự do sáng tạo và yêu cầu bảo vệ các giá trị lịch sử, văn hóa dân tộc.
"Làm thế nào để giải phóng tối đa sức sáng tạo nhưng vẫn giữ vững ranh giới, ngăn ngừa nguy cơ xuyên tạc lịch sử, làm méo mó bản sắc dân tộc trong cơ chế thị trường. Nếu quản lý quá chặt sẽ bóp nghẹt sáng tạo, khiến sản phẩm trong nước thiếu đột phá.
Ngược lại, nếu buông lỏng để thị trường tự điều tiết có thể dẫn đến thương mại hóa, bóp méo lịch sử, ảnh hưởng đến an ninh tư tưởng và lòng tự tôn dân tộc", ông Tuấn nhấn mạnh.
Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ VH-TT-DL Lâm Thị Phương Thanh cho biết, dự thảo đã quy định cơ sở pháp lý để nhận diện, khuyến khích phát triển sản phẩm mang giá trị bản sắc Việt Nam.
Đồng thời, lựa chọn các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, có sức cạnh tranh và lan tỏa để tập trung nguồn lực đầu tư, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và đổi mới sáng tạo, xây dựng thương hiệu quốc gia.
Bộ trưởng khẳng định dự luật vừa khuyến khích rộng rãi các sản phẩm mang bản sắc Việt Nam, vừa tập trung thu hút đầu tư vào những sản phẩm trọng điểm có khả năng sáng tạo đột phá mang lại giá trị cao. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu để rà soát làm rõ hơn nội dung, tiêu chí để xác định các sản phẩm bảo đảm tính thực chất hơn.