Dân miền Tây chỉ đánh bắt cá lớn, thả cá linh non về lại tự nhiên

Trên những cánh đồng lũ giáp biên giới Campuchia thuộc xã Thường Phước, tỉnh Đồng Tháp, nhiều ngư dân đang thay đổi cách đánh bắt để giữ lại nguồn cá linh cho mùa sau. Mỗi lần đi đổ dớn, họ mang theo những chiếc lồng lược tự chế, cho cá vừa kéo lên đi qua trước khi đưa phần cá đủ lớn vào xuồng. Những con cá linh non, nhỏ li ti, sẽ lọt qua mắt lưới, bơi ngược trở lại đồng nước, tiếp tục lớn lên giữa mùa lũ rộng mênh mông. Anh Châu Văn Thanh, một ngư dân đặt dớn lâu năm ở xã biên giới Thường Phước, tự thiết kế chiếc lồng lọc cá linh bằng loại lưới thưa. Chiếc lồng được anh tỉ mỉ làm ra từ nỗi lo nếu bắt hết cá nhỏ đầu mùa, nguồn thủy sản sẽ nhanh chóng suy kiệt trong những năm tiếp theo. Anh Thanh giữ lại những con cá lớn để sử dụng, đồng thời thả cá nhỏ về tự nhiên, bởi một phần trong số đó sẽ tiếp tục trưởng thành và sinh sản. Mỗi khi kéo dớn lên, trước lúc đổ cá vào khoang xuồng, anh Thanh đưa toàn bộ mẻ cá từ túi dớn vào chiếc lồng lọc đặt sẵn. Cá linh non tự tìm đường chui qua những khe lưới, trở lại cánh đồng lũ, còn những con đạt kích thước lớn hơn được giữ lại cho gia đình. Cách làm tưởng đơn giản ấy giúp người đánh bắt vẫn có thu nhập trước mắt, đồng thời giảm bớt sức ép lên đàn cá trong môi trường tự nhiên. Cách đó không xa, ông Dương Văn Nhanh ở ấp 2, xã Thường Phước, cũng dùng một chiếc lồng chuyên dụng để sàng lọc cá ngay sau mỗi lần kéo dớn. Với 40 dàn dớn, vào những mùa lũ thuận lợi, ông có thể thu hoạch từ 500kg đến cả tấn cá, cua các loại mỗi ngày. Dù sản lượng lớn, ông vẫn kiểm tra từng mẻ lưới, gạt những con cá linh chưa đủ kích cỡ ra khỏi lồng rồi trả chúng về đồng nước. Vừa thả cá nhỏ, ông Nhanh vừa nói đó là cách bảo tồn thiên nhiên để cá tiếp tục lớn lên, sinh sôi, giúp mùa lũ sau và thế hệ con cháu vẫn còn nguồn ăn. Trong suy nghĩ của người ngư dân, việc bảo vệ cá non không tách rời cuộc mưu sinh, mà trở thành một phần cần thiết để nghề đánh bắt duy trì lâu dài. Họ hiểu rằng nếu hôm nay vét sạch cá nhỏ, những mùa nước nổi sau này sẽ không còn đủ nguồn lợi để nuôi sống cộng đồng ven đồng. Trước đây, một số người sử dụng lưới cước dày, gần như bịt kín đường thoát của cá nhỏ, nhưng nay nhiều ngư dân đã chủ động chuyển sang lưới mắt thưa. Lồng lược được đặt cạnh dụng cụ đánh bắt, giúp người dân loại bỏ cá non ngay trên xuồng thay vì phải chờ đến lúc đưa sản vật về bờ. Sự thay đổi này đang lan rộng trên các cánh đồng lũ thượng nguồn, tạo thành một cách ứng xử mới, thân thiện hơn với thiên nhiên. Ông Trần Văn Bình, Bí thư Chi bộ ấp 2, xã Thường Phước, dành nhiều tâm huyết vận động bà con chuyển từ tập quán cũ sang hướng bảo tồn nguồn lợi thủy sản. Theo ông Bình, địa phương khuyến khích mỗi người đi đổ dớn hoặc đặt lờ mang theo một chiếc lồng lược nhỏ, để cá non tự chui qua các lỗ lưới. Ông gọi hành động mộc mạc ấy là “phóng sanh mùa lũ”, một cách làm phù hợp với đời sống ngư dân, không tốn nhiều tiền nhưng đem lại hiệu quả thiết thực. Từ những chiếc lồng tự chế của anh Thanh đến cách sàng lọc đều đặn của ông Nhanh, tinh thần giữ cá nhỏ đang trở thành nét đẹp trong cộng đồng ngư dân vùng biên giới. Nhiều gia đình vẫn sống bằng cá, tôm, cua, nhưng họ đã tìm được cách khai thác vừa đủ, để tự nhiên có cơ hội phục hồi và tiếp tục nuôi dưỡng con người. Những con cá linh non được thả lại hôm nay vì thế không chỉ là phần sản vật bỏ đi, mà còn là hy vọng về những mùa lũ còn đầy cá cho mai sau.