Nhưng ngay cả khi Ukraine không đóng vai trò quan trọng trong cuộc bầu cử, câu hỏi về việc phải làm gì với cuộc chiến vẫn chưa biến mất trong chính trường Mỹ. Thật vậy, trong những tuần và tháng trước khi kết quả bầu cử được công bố, Tổng thống Trump đã rút lại sự hỗ trợ của Mỹ dành cho Ukraine. Điều này diễn ra bất chấp sự phản đối, thậm chí từ một số đảng viên Cộng hòa.
Thông tin tình báo quan trọng cung cấp cho Kiev về các cuộc tấn công của Nga đã bị cắt đứt, rồi sau đó được khôi phục, trong khi viện trợ quân sự thiết yếu cũng bị cắt giảm. Ông Trump còn quyết định đình chỉ một số lệnh trừng phạt đối với Nga.
Động thái này bị Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky chỉ trích là chỉ có lợi cho Nga, nhưng ông Trump lại cho rằng đó là hành động “vì lợi ích quốc gia của Mỹ”, đồng thời tin tưởng quyết định này có thể giúp đảng của ông tăng cơ hội thắng cử nhờ việc kéo giảm giá xăng dầu.
Rốt cuộc, tất cả những điều này không giúp ích gì cho ông Trump và đảng Cộng hòa. Tuy nhiên, không nhiều nhà bình luận tin rằng kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ sẽ tác động đáng kể đến quan điểm đối ngoại của ông Trump, đặc biệt là chính sách đối với Ukraine.
“Chính sách đối ngoại của chính quyền Tổng thống Trump giống như một chiếc xe đang chạy trên đường cao tốc”, James Green - nghiên cứu viên tại Trung tâm Cải cách châu Âu và từng là trợ lý Quốc hội tại Washington - nhận định gần đây. “Quốc hội có thể làm chậm chiếc xe đó lại, thậm chí buộc nó phải bật đèn tín hiệu rẽ hướng, nhưng sẽ rất khó để Quốc hội thay đổi lộ trình tổng thể trong hai năm tới”.
Lý do cho việc này một phần nằm ở cách thức hoạch định chính sách đối ngoại tại Mỹ. Quốc hội không phải là không có ảnh hưởng. Họ có thể tổ chức các phiên điều trần, triệu tập các quan chức hành pháp, cũng như kiểm soát ngân sách. Tuy nhiên, với tư cách là tổng tư lệnh và nguyên thủ quốc gia, cùng sự hỗ trợ từ một bộ máy hùng hậu chuyên trách về đối ngoại, tổng thống vẫn nắm giữ những quyền lực đáng kể trong lĩnh vực này.
Đảng Dân chủ cũng khó có khả năng đặt vấn đề Ukraine làm trọng tâm sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Họ còn nhiều vấn đề cấp bách khác cần giải quyết, quan trọng nhất là tìm ra ứng cử viên và chương trình hành động giúp họ giành chiến thắng trong cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2028.
Ukraine từ lâu đã được nhiều đảng viên Dân chủ và không ít đảng viên Cộng hòa ủng hộ. Tuy nhiên, đảng Dân chủ hiện tại có lẽ cũng không muốn bị cuốn vào một cuộc xung đột tại châu Âu.
Cục diện Nga - Ukraine thêm khó đoán
Nếu kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ mở ra nhiều cơ hội cho đảng Dân chủ và đặt ra thách thức cho ông Trump, thì nó cũng mang đến một cơ hội tiềm tàng cho Nga. Cụ thể, Mátxcơva có thể khai thác vị thế chính trị trong nước của ông Trump bằng cách đưa ra một thỏa thuận, cho phép Tổng thống Mỹ tuyên bố mình đã đạt được thắng lợi.
Các quan chức Mỹ, Trung Quốc và Nga hiện đang thảo luận về một cuộc gặp thượng đỉnh, dự kiến diễn ra khi các nguyên thủ quốc gia đến Trung Quốc tham dự hội nghị Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào cuối tháng 11. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, Nga hy vọng sẽ chốt được kế hoạch cho cuộc gặp này trong vài ngày tới.
Ông Trump cũng tỏ ra rất quan tâm đến một cuộc gặp ba bên. Hồi tháng 10, ông từng chia sẻ với các phóng viên rằng vấn đề Ukraine sẽ được thảo luận tại cuộc gặp, đồng thời khẳng định: “Tôi sẵn sàng gặp gỡ, bất cứ điều gì có thể làm để chấm dứt cuộc chiến, dù có ai tham gia hay không, tôi đều sẵn sàng thực hiện để kết thúc xung đột”.
Tuy nhiên, trong bối cảnh đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát Quốc hội, việc ông Trump tự định hình chương trình nghị sự riêng liên quan đến Nga và Ukraine có lẽ sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều.
Brian Taylor - Giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Syracuse - nhận định, dù ông Trump vẫn đóng vai trò chủ đạo trong chính sách đối ngoại của Mỹ, nhưng quy mô chiến thắng của đảng Dân chủ đồng nghĩa với việc họ nắm quyền kiểm soát chương trình nghị sự tại Quốc hội.
Ông chia sẻ: "Tôi cho rằng một số thành viên thuộc đảng Dân chủ tại cả hai viện sẽ cố gắng đưa các gói hỗ trợ quân sự và kinh tế cho Ukraine vào các dự luật".
Theo ông Taylor, "đây sẽ là thay đổi lớn nhất nếu họ có thể đưa Mỹ trở lại vai trò dẫn dắt trong việc cung cấp các khoản hỗ trợ vốn đã bị ông Trump cắt đứt khi ông lên nắm quyền vào tháng 1/2025”.
Hôm 4/11, nhà ngoại giao hàng đầu của Liên minh châu Âu - bà Kaja Kallas - bày tỏ hy vọng rằng Quốc hội khóa mới "sẽ tiếp tục ủng hộ Ukraine, đồng thời gây thêm áp lực lên Nga”.
Tuy nhiên, châu Âu dự báo vẫn còn “hai tháng khó khăn phía trước" cho đến khi các nghị sĩ Mỹ chính thức bắt đầu nhiệm kỳ. Trong khoảng thời gian đó, ông Trump có thể đưa ra thêm những nhượng bộ đối với Mátxcơva
Một vòng đàm phán mới nhằm chấm dứt cuộc xung đột dự kiến sẽ diễn ra tại Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất) vào tuần tới. Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa Nga, Ukraine và Mỹ kể từ tháng 2.
Hôm 5/11, Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump đã kêu gọi một lệnh ngừng bắn "bền vững hơn" tại Ukraine, khi bà chủ trì một cuộc gặp hiếm hoi giữa các quan chức Nga và Ukraine tại Nhà Trắng.