Quang cảnh Hội nghị Trung ương 4 - Ảnh: GIA HÂN
Điểm đáng chú ý nằm ở cách nhìn nhận năng lực, khát vọng làm giàu và sự đóng góp của mỗi cá nhân đối với đất nước.
Tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thống nhất quan điểm đổi mới mạnh mẽ tư duy về đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh theo hướng này. Chủ trương cho thấy sự chuyển dịch từ cách tiếp cận thiên về xác định giới hạn hoạt động sang chủ động phát huy năng lực, trí tuệ và những nguồn lực hợp pháp trong xã hội.
Cách đánh giá cần sát với đặc thù công việc
Việc đảng viên làm kinh tế đã được quy định từ năm 2006 với Quy định số 15-QĐ/TW. Đây là dấu mốc đổi mới nhận thức về mối quan hệ giữa tư cách đảng viên và hoạt động kinh tế khi doanh nghiệp ngày càng tham gia sâu vào chuỗi giá trị và đổi mới sáng tạo, chính sách cũng cần phát triển để đáp ứng yêu cầu mới.
Nếu "cho phép" xác định một người được tham gia hoạt động kinh tế trong phạm vi nào, thì "khuyến khích" đặt ra yêu cầu phát huy năng lực và thúc đẩy sự chủ động. "Tạo điều kiện" tiến thêm một bước, đòi hỏi cơ chế minh bạch, khả thi để những năng lực ấy được chuyển thành kết quả. Như vậy, sự đổi mới phải thể hiện đồng thời trong nhận thức, phương thức quản lý và trách nhiệm tổ chức thực hiện.
Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Nghị quyết xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, nhấn mạnh việc xóa bỏ định kiến, khuyến khích tinh thần kinh doanh, đổi mới sáng tạo và bảo đảm quyền tự do kinh doanh theo pháp luật. Khát vọng làm giàu chính đáng cần được nuôi dưỡng bằng môi trường thuận lợi và sự bảo vệ những quyền hợp pháp.
Trong nền kinh tế hướng đến tăng trưởng dựa vào năng suất, khoa học, công nghệ và chất lượng nhân lực, khả năng tạo ra của cải của mỗi người là một nguồn lực phát triển. Người có kinh nghiệm quản trị có thể tổ chức sản xuất hiệu quả hơn; kỹ sư có thể khởi nghiệp từ giải pháp công nghệ; doanh nhân có thể đưa sản phẩm Việt Nam vào chuỗi cung ứng quốc tế. Khi được phát huy đúng hướng, những năng lực này tạo thêm giá trị cho xã hội.
Khuyến khích đảng viên tham gia kinh doanh cũng mở rộng cách thể hiện vai trò tiên phong trong đời sống kinh tế.
Trách nhiệm ấy hiện diện ở việc dám đầu tư vào lĩnh vực mới, nâng cao năng suất, tạo việc làm và tổ chức sản xuất có trách nhiệm. Người có năng lực cần được phát huy sở trường, đồng thời chứng minh phẩm chất đảng viên bằng sự liêm chính, tuân thủ pháp luật và đóng góp thực chất.
Từ đó, cách đánh giá đảng viên trong khu vực kinh tế ngoài nhà nước cũng cần sát với đặc thù công việc. Với người điều hành doanh nghiệp, kết quả có thể thể hiện qua chất lượng sản phẩm, hiệu quả quản trị, việc làm được duy trì và đóng góp ngân sách.
Với người nghiên cứu, đó có thể là sáng kiến được ứng dụng vào sản xuất. Đánh giá đúng những thành quả hợp pháp sẽ giúp trách nhiệm nêu gương gắn với công việc hằng ngày.
Khuyến khích làm giàu chính đáng phải đặt trên nền tảng cạnh tranh bình đẳng
Tuy nhiên, chuyển sang "khuyến khích" không đồng nghĩa mọi đảng viên đều có phạm vi tham gia kinh doanh như nhau. Người giữ chức vụ, quyền hạn trong khu vực công chịu những giới hạn pháp lý và trách nhiệm khác với người hoạt động trong doanh nghiệp tư nhân. Phát huy nguồn lực phải đi cùng kiểm soát xung đột lợi ích, ngăn việc biến quyền lực, thông tin và tài sản công thành lợi thế kinh doanh riêng. Khuyến khích làm giàu chính đáng phải đặt trên nền tảng cạnh tranh bình đẳng.
Muốn vậy, quy định cần làm rõ quyền, nghĩa vụ và giới hạn hoạt động, giúp người làm đúng yên tâm phát triển, đồng thời có căn cứ xử lý vi phạm. Cơ chế hỗ trợ phải minh bạch, tránh để chủ trương bị hiểu thành ưu đãi dành riêng cho đảng viên. Chất lượng tổ chức thực hiện được thể hiện ở khả năng vừa tháo gỡ vướng mắc cho hoạt động hợp pháp, vừa kiểm soát hành vi lợi dụng chính sách.
Tinh thần này còn góp phần đổi mới phương thức xây dựng Đảng trong doanh nghiệp. Khi hiểu đúng đặc thù sản xuất, kinh doanh, tổ chức đảng có thể phát huy tốt hơn vai trò của doanh nhân, chuyên gia, kỹ sư và người lao động. Sinh hoạt, đánh giá và phát huy vai trò đảng viên cần gắn với nhiệm vụ thực tế, để trách nhiệm chính trị và đạo đức nghề nghiệp thể hiện qua hiệu quả công việc, cách ứng xử với người lao động và cộng đồng.
Đối với TP.HCM, nơi tập trung nhiều doanh nghiệp, trường đại học và lao động có trình độ, chủ trương này có ý nghĩa thiết thực. Thành phố cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy liên kết nghiên cứu với sản xuất, hỗ trợ đổi mới công nghệ và phát triển đội ngũ doanh nhân. Qua đó, các nguồn lực được đưa vào sản xuất, kinh doanh, còn đảng viên có điều kiện thể hiện vai trò tiên phong bằng kết quả cụ thể.
Từ "được phép làm" đến "khuyến khích làm" là bước chuyển từ xác định giới hạn sang chủ động tạo điều kiện phát triển. Giá trị của đổi mới tư duy phải được chứng minh bằng những doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, việc làm bền vững và đời sống người lao động được cải thiện. Làm giàu chính đáng được khuyến khích cũng là để mỗi thành công cá nhân góp thêm nguồn lực cho sự phát triển đất nước.
Trung ương thông qua Quy định đảng viên tham gia hoạt động đầu tư, kinh doanhBan Chấp hành Trung ương Đảng thống nhất cao quan điểm cần đổi mới mạnh mẽ tư duy về đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh, từ "cho phép" sang "khuyến khích, tạo điều kiện" để đảng viên làm giàu chính đáng, đóng góp cho đất nước.