Các hòn đảo trên vùng đất cao là ý tưởng mà một kiến trúc sư gợi ý cho vùng Tōhoku thuộc miền đông bắc Nhật Bản. Đây là khu vực bị tàn phá nặng nề bởi động đất và sóng thần hồi tháng 3/2011. Ông Keiichiro Sako thuộc Công ty Sako Architects vừa hoàn thành một bản thiết kế chi tiết gọi là Tōhoku Sky V...
Các hòn đảo trên vùng đất cao là ý tưởng mà một kiến trúc sư gợi ý cho vùng Tōhoku thuộc miền đông bắc Nhật Bản. Đây là khu vực bị tàn phá nặng nề bởi động đất và sóng thần hồi tháng 3/2011.
Ông Keiichiro Sako thuộc Công ty Sako Architects vừa hoàn thành một bản thiết kế chi tiết gọi là Tōhoku Sky Village, theo đó các cụm đảo trên đất liền sẽ hình thành nên các thành phố hoàn chỉnh. Chúng được thiết kế để giúp người dân sống ở các vùng thấp khỏi bị sóng thần tàn phá trong tương lai.
Phần lớn các hòn đảo đều được dùng cho mục đích định cư với từ 100 - 500 ngôi nhà và căn hộ. Các trạm nhiên liệu, nhà máy xử lý nước và kho chứa, bãi đỗ xe đều ở dưới tầng ngầm. Các đảo thương mại sẽ là nơi đặt các nhà máy và cơ sở chế biến nông, ngư nghiệp. Ngoài việc đưa cư dân lên cao hơn để tránh sóng thần, thiết kế mới cũng có nhiều tính năng an toàn khác. Một cổng cốt thép phía sau mỗi đảo sẽ tự động đóng sau khi có cảnh báo về sóng thần trong khi các bậc thang ở hai bên cho phép người dân leo lên nơi an toàn.
Phác thảo đảo trên đất liền của Sako Architects - (Ảnh: Sako Architects)
Điện từ các nguồn năng lượng tái tạo như gió và mặt trời nhằm đảm bảo nguồn cung cấp sau thảm họa. Pin lithium-ion sẽ đóng vai trò là nguồn dự phòng. Hình bầu dục của các đảo này cũng rất quan trọng. Những bề mặt phẳng sẽ thu toàn bộ lực của bụng nước còn hình bầu dục sẽ cho phép nước chảy vòng quanh. Mỗi hòn đảo 3 tầng sẽ cung cấp 90.000m2 không gian hữu dụng và được bắt bu lông sâu vào móng thông qua các trụ thép lớn. Các bức tường bên ngoài được làm bằng bê tông cốt thép dày 50cm. Ở trung tâm của mỗi cụm đảo là khu vực hành chính, trường học, trụ sở doanh nghiệp và điểm giải trí.
Có nhiều dự án quy mô lớn khác phục vụ việc tái cung cấp nhà ở cho người dân Tōhoku đang được nghiên cứu. Như thiết kế của kiến trúc sư Toyo Ito liên quan đến việc di dời toàn bộ một thành phố. Trong khi đó dự án của Sako lại cho phép người dân trở về với nơi mình đã sống trước kia. “Chuyển lên vùng đất cao như khuyến cáo sau thảm họa sẽ tạo ra những thay đổi lớn đối với cư dân trong khu vực, trong số đó có những người dựa vào đất đai và biển để mưu sinh”, Sako nói. Mục tiêu của dự án không chỉ bảo tồn các cộng đồng mà biến chúng thành nơi an toàn để cư ngụ.
Những người phản đối dự án này cho rằng, trong khi ý tưởng nghe hợp lý thì chi phí ước tính 20 tỉ yen (hơn 250 triệu USD) cho mỗi đảo là quá đắt. Nhằm giảm thiểu chi phí, Tōhoku Sky Village sẽ tái chế các mảnh vỡ từ thảm họa để sử dụng trong một số thành phần xây dựng. Ông Sako cũng tin rằng các hòn đảo sẽ trở thành một điểm thu hút khách du lịch. Tuy nhiên còn một trở ngại lớn hơn từ phía người dân. Ông Masayuki Wakui, Giáo sư thiết kế kiến trúc tại Đại học thành phố Tokyo tin rằng với vẻ ngoài tương lai của các đảo, tính chất “bảo thủ” của người dân Tōhoku có thể là một vấn đề. “Nhưng nếu có các cộng đồng quyết định không di dời mà muốn ở lại vùng đồng bằng thì đây sẽ là một lựa chọn khả thi”, ông nhấn mạnh.
Sau thảm họa động đất và sóng thần tháng 3/2011, vùng Tōhoku ở miền đông bắc Nhật Bản đứng trước bài toán phục hồi nhà cửa, sinh kế và an toàn lâu dài cho cư dân.
Thay vì buộc toàn bộ cộng đồng rời bỏ vùng đồng bằng quen thuộc, kiến trúc sư Keiichiro Sako đề xuất dựng những “hòn đảo” nổi bật trên chính đất liền.
Ý tưởng này được Công ty Sako Architects phát triển thành bản thiết kế chi tiết mang tên Tōhoku Sky Village, hướng tới các thành phố hoàn chỉnh, an toàn hơn trước những đợt sóng thần tương lai.
Theo thiết kế, mỗi cụm đảo gồm nhiều khu chức năng, trong đó phần lớn diện tích dành cho cư trú với khoảng 100 đến 500 ngôi nhà và căn hộ.
Các trạm nhiên liệu, nhà máy xử lý nước, kho chứa cùng bãi đỗ xe được bố trí dưới tầng ngầm, giúp mặt bằng phía trên tập trung cho đời sống cộng đồng.
Những đảo thương mại đảm nhiệm vai trò sản xuất, đặt các nhà máy và cơ sở chế biến nông nghiệp, ngư nghiệp, qua đó duy trì sinh kế gần nơi người dân từng gắn bó.
Khả năng chống sóng thần không chỉ dựa vào việc nâng cư dân lên cao, bởi mỗi đảo còn được trang bị nhiều lớp bảo vệ dành cho tình huống khẩn cấp.
Một cổng cốt thép phía sau đảo sẽ tự động đóng lại sau khi hệ thống phát cảnh báo sóng thần, hạn chế dòng nước tiến sâu vào khu vực sinh sống.
Trong trường hợp cần sơ tán nhanh, các bậc thang ở hai bên đảo cho phép người dân leo lên vị trí an toàn, thay vì phải di chuyển xa trong thời gian ngắn.
Nguồn điện cũng được tính toán để cộng đồng không hoàn toàn phụ thuộc vào mạng lưới bên ngoài, vốn có thể bị gián đoạn sau thiên tai quy mô lớn.
Điện từ gió và mặt trời cung cấp năng lượng thường xuyên, còn các pin lithium-ion đảm nhiệm vai trò dự phòng khi thời tiết bất lợi hoặc hệ thống chính gặp sự cố.
Cách tổ chức này biến mỗi cụm đảo thành một đơn vị tương đối độc lập, có thể duy trì những hoạt động thiết yếu ngay cả khi khu vực xung quanh bị tàn phá.
Hình bầu dục của các đảo giữ vai trò quan trọng trong chiến lược giảm tác động từ nước, chứ không chỉ tạo nên vẻ ngoài khác lạ và giàu tính tương lai.
Bề mặt phẳng có thể hứng trọn lực của khối nước, trong khi hình dạng bầu dục cho phép dòng nước tách ra, chảy vòng quanh công trình.
Mỗi đảo cao ba tầng cung cấp khoảng 90.000m2 không gian hữu dụng, được bắt bu lông sâu vào móng bằng những trụ thép lớn và bao quanh bởi tường bê tông cốt thép dày 50cm.
Trung tâm mỗi cụm đảo tập trung khu hành chính, trường học, trụ sở doanh nghiệp và các điểm giải trí, tạo nên không gian sinh hoạt đầy đủ thay vì khu trú ẩn tạm thời.
Mục tiêu của Sako không dừng ở việc đưa con người lên cao, mà còn là bảo tồn cộng đồng, duy trì mạng lưới xã hội và tạo nơi ở an toàn cho cư dân.
Điều này đặc biệt quan trọng với những người sống nhờ đất đai và biển, bởi việc chuyển hẳn lên vùng cao có thể làm thay đổi sâu sắc sinh kế quen thuộc.
Tōhoku Sky Village không phải phương án duy nhất đang được nghiên cứu để tái cung cấp nhà ở cho người dân Tōhoku sau thảm họa.
Kiến trúc sư Toyo Ito từng đưa ra thiết kế liên quan đến việc di dời toàn bộ một thành phố, trong khi dự án của Sako cho phép cư dân trở về gần nơi họ từng sống.
Sự khác biệt này phản ánh hai cách tiếp cận, một bên ưu tiên di chuyển khỏi vùng nguy hiểm, bên kia tìm cách nâng cấp chính không gian cộng đồng cũ.
Tuy nhiên, ý tưởng giàu tham vọng ấy đối mặt với câu hỏi lớn về kinh phí, khi chi phí ước tính lên tới 20 tỉ yen, tương đương hơn 250 triệu USD cho mỗi đảo.
Để giảm gánh nặng tài chính, dự án dự kiến tái chế các mảnh vỡ từ thảm họa, sử dụng chúng trong một số thành phần xây dựng và đồng thời có thể tạo điểm thu hút khách du lịch.
Giáo sư Masayuki Wakui thuộc Đại học thành phố Tokyo cảnh báo vẻ ngoài tương lai có thể khó thuyết phục người dân Tōhoku vốn được xem là bảo thủ, nhưng đây vẫn là lựa chọn khả thi cho những cộng đồng muốn ở lại vùng đồng bằng.
