Nghiên cứu mới cho thấy đậy nắp bồn cầu trước khi xả không chặn hoàn toàn khí dung nhưng có thể giảm hạt bay vào vùng hô hấp.
Đậy nắp bồn cầu trước khi xả: Không 'chặn' được hết khí dung nhưng vẫn nên làm - Ảnh: UNSPLASH
Khi xả, dòng nước tốc độ cao va vào các bề mặt trong bồn cầu tạo ra nhiễu loạn và những giọt nước li ti có thể bay vào không khí. Các hạt này có thể chứa vi sinh vật từ nước hoặc chất thải của người sử dụng.
Một số nghiên cứu trước đây từng phát hiện các hạt khí dung từ bồn cầu có thể đạt đến độ cao ngang vùng hô hấp của người trưởng thành, theo trang IFLScience ngày 8-9.
Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng con người hít phải những hạt chứa vi sinh vật gây bệnh, trong đó có các tác nhân liên quan đến cúm và vi rút noro (vi rút dạ dày và ruột, rất dễ lây lan).
Để làm rõ tác động của việc đậy nắp, nhóm nghiên cứu do Đại học Flinders (Úc) dẫn đầu đã tổng hợp 22 nghiên cứu trước đó về khí dung phát sinh khi xả bồn cầu.
Các nghiên cứu sử dụng nhiều loại bồn cầu và cơ chế xả khác nhau, trong đó có cả bồn cầu ngồi và một số bồn cầu xổm.
Kết quả cho thấy dữ liệu hiện có chưa đủ để khẳng định đậy nắp bồn cầu làm giảm tổng lượng khí dung được tạo ra. Tuy nhiên, vị trí của nắp dường như ảnh hưởng đáng kể đến hướng phát tán.
Khi mở nắp, các hạt khí dung có xu hướng lan rộng ra môi trường xung quanh. Khi đậy nắp, chúng có thể bị chuyển hướng qua những khe giữa nắp, bệ và thành bồn cầu.
Như vậy, đậy nắp không loại bỏ khí dung nhưng có thể giúp giảm lượng hạt bay trực tiếp vào vùng hô hấp.
Các nhà nghiên cứu cho rằng thông gió phòng tắm cũng có thể giúp hạn chế khí dung, dù bằng chứng hiện chưa đủ mạnh để đưa ra kết luận chắc chắn.
Với bồn cầu hai chế độ xả, sử dụng lượng nước thấp hơn khi phù hợp cũng có thể làm giảm lượng khí dung. Vệ sinh và bảo dưỡng thường xuyên giúp giảm lượng vi sinh vật có sẵn trong bồn cầu.
Theo nhóm nghiên cứu, cần thêm các giải pháp thiết kế và kỹ thuật để hạn chế khí dung từ bồn cầu, đặc biệt tại những nơi có nguy cơ cao như bệnh viện.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Science of The Total Environment.
Những chiếc gương và toilet có thể phát hiện bệnh sớm, các loại vật liệu lót sàn có khả năng đo lường nguy cơ ngã của người dùng, đó là những gì có thể sẽ sớm hiện diện trong các nhà vệ sinh cao cấp tương lai.
Khi xả nước, dòng nước tốc độ cao va vào các bề mặt bên trong bồn cầu, tạo ra nhiễu loạn và những giọt nước rất nhỏ có thể phát tán vào không khí. Các hạt khí dung này có thể chứa vi sinh vật từ nước hoặc chất thải của người sử dụng. Một số nghiên cứu trước đây cho thấy khí dung từ bồn cầu có thể bay lên độ cao ngang vùng hô hấp của người trưởng thành.
Phát hiện này làm dấy lên lo ngại rằng con người có thể hít phải những hạt chứa vi sinh vật gây bệnh. Trong số các tác nhân được đề cập có những vi sinh vật liên quan đến cúm và vi rút noro. Vi rút noro gây bệnh ở dạ dày và ruột, đồng thời có khả năng lây lan rất dễ dàng.
Để đánh giá tác động của việc đậy nắp bồn cầu, nhóm nghiên cứu do Đại học Flinders của Úc dẫn đầu đã tổng hợp 22 nghiên cứu trước đó. Các công trình được xem xét sử dụng nhiều loại bồn cầu và cơ chế xả khác nhau. Phạm vi nghiên cứu bao gồm bồn cầu ngồi và một số loại bồn cầu xổm.
Kết quả tổng hợp cho thấy dữ liệu hiện có chưa đủ để khẳng định việc đậy nắp làm giảm tổng lượng khí dung phát sinh. Nói cách khác, thao tác này không loại bỏ hoàn toàn các hạt li ti được tạo ra trong quá trình xả nước. Tuy vậy, vị trí của nắp dường như có ảnh hưởng đáng kể đến hướng phát tán của khí dung.
Khi nắp được mở, các hạt khí dung có xu hướng lan rộng hơn ra môi trường xung quanh. Khi nắp được đậy, dòng hạt có thể bị chuyển hướng qua những khe nằm giữa nắp, bệ và thành bồn cầu. Vì vậy, đậy nắp không chặn được toàn bộ khí dung nhưng có thể làm giảm lượng hạt bay trực tiếp vào vùng hô hấp.
Các nhà nghiên cứu cho rằng hệ thống thông gió trong phòng tắm cũng có thể góp phần hạn chế khí dung. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay chưa đủ mạnh để đưa ra kết luận chắc chắn về hiệu quả của biện pháp này. Với bồn cầu có hai chế độ xả, việc chọn lượng nước thấp hơn khi phù hợp cũng có thể giúp giảm lượng khí dung phát sinh.
Vệ sinh và bảo dưỡng thường xuyên được cho là có thể làm giảm lượng vi sinh vật sẵn có trong bồn cầu. Nhóm nghiên cứu nhận định cần phát triển thêm các giải pháp về thiết kế và kỹ thuật để hạn chế khí dung. Những giải pháp này đặc biệt cần thiết tại các địa điểm có nguy cơ cao, trong đó có bệnh viện.
Nghiên cứu về vấn đề này đã được công bố trên tạp chí Science of The Total Environment. Các tác giả cho rằng cần có thêm dữ liệu để làm rõ mối liên hệ giữa việc đậy nắp, lượng khí dung và nguy cơ phơi nhiễm. Trong lúc chờ những kết luận đầy đủ hơn, đậy nắp trước khi xả vẫn là một thói quen có thể giúp hạn chế hướng phát tán trực tiếp của các hạt trong không khí.
Nhà vệ sinh tương lai, bồn cầu sẽ biết... bắt bệnh