Chiều 20/10, thảo luận về Luật Di sản văn hóa, ĐBQH Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau) cho biết, việc sửa đổi này là nhiệm vụ quan trọng, cần thiết để lấp đầy các khoảng trống hành pháp.
Bà Mỹ Hạnh cho rằng, một thực tế bất cập chưa được nêu trong luật đó là việc thiết lập hàng rào bản quyền số, một cơ chế bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể của nghệ nhân thì chưa có.
ĐBQH Nguyễn Thị Mỹ Hạnh phát biểu tại thảo luận tổ
Theo nữ đại biểu, dự thảo trước quy định nhiều cơ chế ưu đãi, khuyến khích cho các nghệ nhân thực hành, truyền dạy di sản phi vật thể. Tuy nhiên, mâu thuẫn lớn nhất hiện nay là sự lệch pha giữa Luật Di sản văn hóa và Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Bản quyền trên môi trường số.
“Nhiều tổ chức, cá nhân đã tự ý ghi âm, ghi hình các buổi thực hành văn hóa dân tộc của nghệ nhân như ca trù, hát xẩm, cồng chiêng, hát then... rồi dán nhãn bản quyền số, thương mại hóa trên các nền tảng trực tuyến như YouTube, TikTok để trục lợi dòng tiền. Trong khi đó, các nghệ nhân - những ‘báu vật nhân văn sống’ lại bị gạt ra khỏi chuỗi lợi ích và không có công cụ pháp lý để tự bảo vệ tài sản trí tuệ của mình”, bà Mỹ Hạnh nêu.
Từ bất cập trên, ĐBQH Nguyễn Thị Mỹ Hạnh đề nghị bổ sung hàng rào kỹ thuật kiểm soát trong Luật. Quy định rõ mọi hành vi số hóa, lưu hành thương mại hóa các tác phẩm di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng, nghệ nhân bắt buộc phải có sự đồng thuận bằng văn bản và áp dụng cơ chế chia sẻ doanh thu trực tiếp cho chủ thể di sản.
Bà Mỹ Hạnh đề xuất có thể giao Cục Bản quyền tác giả phối hợp liên thông cơ sở dữ liệu quốc gia về nghệ nhân để tự động quét, gỡ bỏ khẩn cấp các nội dung số vi phạm chủ quyền văn hóa trên mạng nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng cho các nghệ nhân.