Điều này có thể xảy ra ở nhóm doanh nghiệp đã ngừng kinh doanh từ lâu nhưng chưa làm thủ tục chấm dứt mã số thuế (MST), hoặc bị ghi nhận không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Giờ muốn giải thể hoặc đóng MST, họ mới phát hiện còn nghĩa vụ tồn đọng: lệ phí môn bài các năm trước đó, tiền chậm nộp, hồ sơ khai thuế còn thiếu hoặc tiền phạt do nộp chậm... với số tiền lên hàng chục, hàng trăm triệu đồng. Bởi một khoản môn bài nhỏ có thể kéo theo tiền chậm nộp tích lũy nhiều năm và trở thành một khoản không còn nhỏ nữa, thậm chí vượt quá khả năng của không ít người.
Thế nên đã có nhiều đề xuất, kiến nghị xóa cho những trường hợp này và ngành thuế cũng đang xem xét hướng xử lý phù hợp cho một số doanh nghiệp (DN) đã ngừng hoạt động thực tế. Tâm lý chờ chính sách hỗ trợ, có lẽ xuất phát từ cơ sở đó.
Dù vậy, nếu coi đây là một lý do cho việc chậm trễ của chương trình làm sạch MST thì lại chưa thuyết phục lắm. Đầu tiên là không thể đánh đồng tâm lý trông chờ chính sách hỗ trợ với nguyên nhân gây ách tắc. Chúng ta đều biết, quy trình, thủ tục để giải thể DN rất phức tạp, tốn thời gian, công sức. Mới nhất để giải quyết tình trạng này, Bộ Tài chính đã có văn bản gửi Sở Tài chính các tỉnh, thành phố yêu cầu, khi DN nộp hồ sơ đăng ký giải thể, trong 1 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận, cơ quan đăng ký kinh doanh phải xử lý và gửi thông tin cho cơ quan thuế. Nếu cơ quan thuế xác nhận DN đã hoàn thành nghĩa vụ thuế, trong 1 ngày làm việc, cơ quan đăng ký kinh doanh chuyển tình trạng pháp lý của DN sang "Đã giải thể". Nếu sau 2 ngày làm việc không nhận được phản hồi của cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện chuyển tình trạng pháp lý của DN sang "Đã giải thể". Việc này phải được thực hiện trong vòng 1 ngày làm việc kể từ khi kết thúc thời hạn để cơ quan thuế phản hồi. Nhưng giải pháp này cũng chỉ áp dụng được với một số trường hợp, còn đa số vẫn vướng.
Thứ hai, chương trình làm sạch MST không chỉ nhằm loại bỏ những mã số không còn hoạt động khỏi hệ thống quản lý, mục tiêu quan trọng hơn là làm cho dữ liệu thuế chính xác, nghĩa vụ tài chính được xác định rõ ràng và các DN đủ điều kiện có thể chấm dứt hoạt động theo đúng quy định. Xa hơn nữa là tạo ra một môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, khai sinh và khai tử đều phải nhanh gọn, dễ dàng. Từ đó mới khuyến khích khởi nghiệp. Chứ giải thể quá khó khăn sẽ khiến người ta "ngại" bắt đầu, ngại tái thành lập DN.
Vì thế, nếu cơ quan thuế đã phát động một chiến dịch làm sạch MST trên quy mô lớn thì cơ quan thuế vẫn phải là đơn vị chủ động trong mọi quy trình, từ rà soát, phân loại hồ sơ, thông báo đến DN, hướng dẫn họ xử lý và phối hợp với các cơ quan liên quan để giải quyết trong những trường hợp cần thiết. Chứ phụ thuộc vào việc DN tự tìm hiểu, tự bổ sung hồ sơ và tự tháo gỡ những vướng mắc thì rất khó.
Nói tóm lại thì để chiến dịch làm sạch MST về đích, rất cần sự chủ động của người dân và DN. Nhà nước có thể hỗ trợ nhưng không có nghĩa là làm thay DN. Ở chiều ngược lại nó đòi hỏi trách nhiệm tổ chức một quy trình mà DN có thể thực hiện được của cơ quan quản lý. Bởi làm sạch MST không chỉ là làm sạch dữ liệu, mà còn là cơ hội để làm sạch những điểm nghẽn trong thủ tục hành chính để có một môi trường kinh doanh minh bạch, rõ ràng, thuận lợi hơn.
Nếu DN không còn hoạt động, nhà nước cần quản lý để bảo đảm nghĩa vụ thuế được thực hiện, nhưng nếu DN đủ điều kiện giải thể, nhà nước cũng phải tạo điều kiện để họ được kết thúc hoạt động hợp pháp.
Chỉ có như vậy, chiến dịch làm sạch MST mới thực sự tăng tốc.