Cục Đăng kiểm Việt Nam đang lấy ý kiến dự thảo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trong lĩnh vực đăng kiểm, thay thế QCVN 09:2024/BGTVT.
Trong đó có đề xuất liên quan đến hệ thống cảnh báo bằng âm thanh (AVAS) trên ô tô điện. Khi xe chạy ở tốc độ dưới 20km/h, hệ thống này không được sử dụng các giai điệu âm nhạc, tiếng còi báo động khẩn cấp hoặc âm thanh giả tiếng động vật nhằm tránh gây nhầm lẫn cho người tham gia giao thông.
Lo ngại ô tô điện di chuyển khi ùn tắc
Hình ảnh ùn tắc khiến ô tô di chuyển dưới 20km/h tại Việt Nam - Ảnh: THY NHUNG
Anh Vũ Khoa, chuyên gia âm thanh xe hơi tại TP.HCM, chia sẻ sự đồng tình với việc bắt buộc phải có âm thanh cảnh báo khi lùi xe và khi bật đèn xi nhan.
Việc này giúp người đi đường, xe máy xung quanh nhận biết được xe đang lùi hoặc chuyển hướng, nhiều góc khuất người đi xe máy bên cạnh không nhìn thấy đèn xi nhan. Ví dụ thực tế, các dòng xe tải hiện nay cũng thường gắn còi lùi hoặc nhạc điệu để đảm bảo an toàn.
Tem kiểm định không còn ghi ngày, mách bạn các bí quyết ‘ghi nhớ’ lịch đăng kiểm
Thay mặt ca lăng cho ô tô bị trượt kiểm định có đúng quy định?
Nhiều nước không kiểm định khí thải xe máy, nhưng có cách riêng để kiểm soát
Tuy nhiên việc bắt buộc xe con, xe điện phát âm thanh khi chạy thẳng ở tốc độ chậm dưới 20km/h được đánh giá là không thực tế tại Việt Nam.
Anh Khoa cho rằng với mật độ giao thông đông đúc, thường xuyên ùn ứ, kẹt xe như ở TP.HCM, nếu xe nào cũng phát âm thanh thì cả thành phố sẽ bị ô nhiễm tiếng ồn.
"Giao thông nước ngoài đường rộng, cao tốc nhiều, người dân đi lại bài bản thì có thể khác, nhưng ở Việt Nam đường đông xe máy thì quy định này không phù hợp", anh Khoa cho hay.
Về mặt kỹ thuật, anh Khoa cho rằng hệ thống này có thể gắn thêm dễ dàng cho mọi loại xe. Cơ chế hoạt động là sử dụng một cụm loa cảnh báo riêng, đấu nối tín hiệu với đèn xi nhan và số lùi. Đối với tốc độ, thiết bị có thể lấy dữ liệu vận tốc qua cổng OBD (cổng kết nối dữ liệu của xe) để tự động kích hoạt/ngắt âm thanh theo dải tốc độ (tương tự cơ chế tự động khóa cửa khi xe chạy trên 20km/h).
TS Nguyễn Thành Sa, Phụ trách Viện Cơ khí, Trường đại học Giao thông vận tải TP.HCM, cho biết hệ thống AVAS hiện đã được châu Âu, Mỹ, Trung Quốc, Nhật,... áp dụng.
Họ quan ngại từ sớm và đã có những động thái áp dụng, hiện nay quy định UNECE No.138 phiên bản cập nhật 02 (2025) đã cập nhật càng rõ ràng hơn so với bản 2017 và 2016. Bản đề xuất của Cục Đăng Kiểm có kế thừa từ các quy chuẩn quốc tế.
"AVAS giúp người đi bộ, người xung quanh tập trung hay nhận biết tốt hơn về sự hiện diện của xe điện, khắc phục sự yên tĩnh", TS Thành Sa nói và chia sẻ thêm hệ thống này còn có thể giúp chính người lái xe có cảm nhận điều khiển tốt hơn.
Các nước đã áp dụng ra sao?
Việc trang bị hệ thống cảnh báo âm thanh cho xe điện (AVAS - Acoustic Vehicle Alerting System) đã trở thành yêu cầu bắt buộc tại các thị trường ô tô lớn trên thế giới, nhằm bảo vệ người tham gia giao thông yếu thế như người đi bộ, người khiếm thị, người đi xe đạp, trẻ em.
Theo các chuyên gia, động cơ điện vận hành gần như không gây tiếng ồn ở dải tốc độ thấp dưới 20-30 km/h. Ở dải tốc độ này, tiếng ồn từ lốp ma sát với mặt đường và tiếng cản gió chưa đủ lớn để người đi bộ nhận biết xe đang tiếp cận.
Đồng thời khi xe chạy trên 20-30km/h, ma sát lốp và tiếng gió tự nhiên đã đủ lớn, lúc này AVAS sẽ tự động ngắt để không gây ô nhiễm tiếng ồn đô thị. Tiếng còi/loa AVAS không phát âm thanh tùy ý hay tiếng chuông, nhạc gây nhầm lẫn với xe ưu tiên, mà mô phỏng âm thanh cơ học thay đổi theo tốc độ và gia tốc của xe.
Giao thông giờ cao điểm tại TP.HCM sẽ khiến xe di chuyển dưới 20km/h - Ảnh: THY NHUNG
Cụ thể tại Mỹ, Tiêu chuẩn An toàn phương tiện cơ giới liên bang FMVSS 141 do Cục Quản lý an toàn giao thông cao tốc quốc gia (NHTSA) ban hành. Tiêu chuẩn này có hiệu lực từ tháng 9-2020 đối với 100% xe hybrid và xe thuần điện sản xuất mới.
Còn tại Nhật Bản là một trong những quốc gia tiên phong đưa ra hướng dẫn từ năm 2010, sau các phản ánh từ Hiệp hội Người khiếm thị Nhật Bản. Bắt buộc áp dụng cho xe hybrid/EV sản xuất mới từ tháng 3-2018 (đối với mẫu xe mới) và mở rộng cho toàn bộ xe sản xuất sau năm 2020. Âm thanh hoạt động ở dải tốc độ dưới 20km/h và không cho phép người lái tắt hệ thống.
Tại Trung Quốc, quy định cũng được xây dựng phần lớn dựa trên khung chuẩn UN R138 của Liên hợp quốc, nhưng được điều chỉnh để phù hợp với môi trường giao thông đô thị có nền tiếng ồn cao tại đây.
VNeID bổ sung tính năng 'đăng kiểm phương tiện', người dân có thể tra cứu ngay trên ứng dụngỨng dụng VNeID bổ sung tính năng đăng kiểm phương tiện, giúp công dân tích hợp, tra cứu và theo dõi thông tin đăng kiểm ngay trên điện thoại.