Chiều 17/10, Đại tướng Lương Tam Quang – Bộ trưởng Bộ Công an đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến đối với dự án Bộ Luật Hình sự (sửa đổi) và tóm tắt tờ trình dự án Luật Tổ chức Cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi).
Tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình
Về dự án Bộ Luật Hình sự (sửa đổi), theo Đại tướng Lương Tam Quang, đến thời điểm này, nhiều nội dung quan trọng đã được tiếp thu, sửa đổi, bổ sung vào dự thảo luật, như: Các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự; phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của hành vi chuẩn bị phạm tội, phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại; quy định về pháp nhân thương mại phải chịu trách nhiệm hình sự; bổ sung các tội danh mới, hành vi phạm tội mới; lược bỏ một số tội danh...
Bộ trưởng Công an cũng cho biết, tiếp thu ý kiến, cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiên cứu, chỉnh lý cấu thành các điều luật, đặc biệt là các tội danh về môi trường, an ninh mạng, sở hữu trí tuệ... để bảo đảm bao quát, phù hợp với thực tiễn.
Đại tướng Lương Tam Quang cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, thống nhất các thuật ngữ, khái niệm trong toàn bộ luật; xây dựng các phụ lục thuyết minh về tội danh mới, hành vi phạm tội mới, trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, chuẩn bị phạm tội, các tội danh và hành vi được bãi bỏ, hệ thống hình phạt và các mức định lượng bằng tiền, bảo đảm đủ cơ sở trình Quốc hội xem xét, quyết định….
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng, về cơ bản, các nội dung của dự thảo đã bám sát, thể chế hóa toàn diện quan điểm, chủ trương của Đảng.
Ông Hiếu nêu, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn tiếp tục thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng ban hành trong thời gian gần đây như: “Không hình sự hoá các mối quan hệ kinh tế, hành chính, dân sự”; “Nghiên cứu áp dụng chính sách hình sự và chế tài nghiêm khắc đối với các loại tội phạm về môi trường, an toàn thực phẩm, các hành vi xâm hại sức khoẻ cộng đồng”…
Về việc dự thảo luật quy định bỏ hình phạt tử hình ở một số tội, ông Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành việc tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình với những lý do như đã nêu trong tờ trình và báo cáo giải trình, tiếp thu của Chính phủ.
Tuy nhiên, việc xem xét bỏ hình phạt tử hình ở tội nào cần được cân nhắc kỹ. Một số ý kiến đề nghị cân nhắc việc bỏ hình phạt tử hình ở một số tội: Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251); Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142) nhằm tránh gây tác động bất lợi tới hiệu quả răn đe, phòng ngừa, xử lý tội phạm và cần đặt trong mối tương quan về tính chất nguy hiểm của các tội phạm cũng như tính hiệu quả trong tổng thể các biện pháp phòng, chống các tội phạm đặc biệt nguy hiểm, phù hợp với pháp luật quốc tế.
Ông Hiếu cũng cho biết, một số ý kiến tán thành với định hướng bỏ hình phạt tử hình ở 6 tội danh như quy định của dự thảo bộ Luật Hình sự với các lý do như đã nêu trong tờ trình và báo cáo giải trình, tiếp thu của Chính phủ.
Đề xuất chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an
Về dự án Luật tổ chức Cơ quan Điều tra hình sự (sửa đổi), Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết, việc ban hành luật dựa trên các chủ trương, quan điểm của Đảng về sắp xếp tổ chức, bộ máy Nhà nước theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, không tổ chức đơn vị hành chính cấp huyện.
Mục đích nhằm thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng; kiện toàn hệ thống cơ quan điều tra; hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra; tháo gỡ các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn...
Dự thảo luật gồm 8 chương, 52 điều (giảm 21 điều so với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015), trong đó, sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan điều tra.
Cụ thể, dự thảo luật quy định về tổ chức cơ quan điều tra và giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định về tổ chức bộ máy các cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân.
"Khi không tổ chức cơ quan điều tra của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, bổ sung quy định chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an; chuyển thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự Trung ương sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng", Đại tướng Lương Tam Quang nói.
Thẩm tra sau đó, liên quan đến vấn đề tổ chức Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Ủy ban đề nghị quy định cụ thể về tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Quân đội nhân dân ngay tại luật để bảo đảm phù hợp Kết luận số 277 ngày 28/9/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật, với quy định tại Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị và khoản 2 Điều 5 của Luật Tổ chức Quốc hội, thống nhất, đồng bộ với quy định về tổ chức bộ máy của Viện kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân.