Chiều 1/10, tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp đã trình bày tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).
Liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, Chính phủ cho biết, so với Luật Đất đai năm 2024, dự thảo luật không quy định chi tiết mà chỉ quy định các nội dung mang tính nguyên tắc, quy định các trường hợp được bồi thường về đất, điều kiện bồi thường; các trường hợp không được bồi thường về đất…
Đặc biệt, để bảo đảm quyền, lợi ích của người có đất thu hồi, dự thảo luật đã bổ sung quy định: Khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nếu người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại của thửa đất thu hồi thì cơ quan, người có thẩm quyền thu hồi đất xem xét, quyết định thu hồi đất và thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, quản lý diện tích đất này.
Lần sửa đổi này cũng không quy định cứng là việc thu hồi đất chỉ thực hiện sau khi đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và hoàn thành bố trí tái định cư; không quy định trình tự, thủ tục thu hồi đất trong Luật Đất đai.
Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung quy định ưu tiên cho người có đất ở bị thu hồi được giao đất hoặc mua nhà trên diện tích đất đã thu hồi mở rộng theo hướng người có đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, dự án khu dân cư nông thôn thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ.
Điểm quan trọng khác, lần sửa đổi này cũng bổ sung quy định trong quá trình tổ chức thu hồi đất phải thực hiện điều tra, xác định thu nhập từ việc sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất; tổ chức lấy ý kiến, tiếp thu ý kiến người có đất thu hồi trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
“Quy định này nhằm dự báo các khoản thu nhập người có đất thu hồi bị mất để địa phương có phương án hỗ trợ phù hợp, góp phần tái thiết cuộc sống, phục hồi sinh kế cho người có đất thu hồi so với thời điểm trước khi bị thu hồi đất”, Chính phủ nêu rõ.
Cần quy định rõ nguyên tắc ban hành bảng giá đất
Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị quy định rõ tại luật nguyên tắc ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường, có tăng, có giảm theo mục tiêu phát triển của từng thời kỳ.
“Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo việc xây dựng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường của mỗi địa phương để vừa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, vừa tạo sự đồng thuận trong xã hội, bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi của các địa phương, vùng miền”, ông Mãi nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định rõ ràng về tiêu chí dự án thuộc phạm vi thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; giao Chính phủ quy định chi tiết để lượng hóa các tiêu chí về quy mô, lợi ích mà các dự án mang lại để thể hiện sự cần thiết, cấp thiết, phục vụ lợi ích chung.
Đồng thời, tiếp tục rà soát các trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, hạn chế tối đa việc thu hồi đất ở của người dân chỉ nhằm đấu giá tạo nguồn thu cho Nhà nước.
Liên quan đến điều kiện thực hiện các quyền của người sử dụng đất, Chính phủ cho biết, dự thảo quy định theo hướng hoàn thiện yêu cầu bắt buộc công chứng, chứng thực theo 2 phương án.
Phương án 1: Yêu cầu bắt buộc công chứng, chứng thực đối với hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất ngay trong luật.
Phương án 2: Giao Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực. Phương án này tạo tính chủ động, linh hoạt cho Chính phủ, phù hợp với lộ trình và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.