Đề xuất cách giảm ùn tắc và tai nạn mà không cần chi nhiều tiền cho hạ tầng

Quốc hội vừa kết thúc một ngày thảo luận trên hội trường về tình hình kinh tế - xã hội. Gửi kiến nghị đến Quốc hội, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Gia Lai) đã đề cập một vấn đề mà theo ông đang ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Giải pháp giảm ùn tắc giao thông và tai nạn giao thông cũng là nội dung được đại biểu Cảnh theo đuổi, kiên trì đề xuất trong nhiều kỳ họp Quốc hội.

Nâng cao hiệu quả tổ chức giao thông: Triển khai nhanh, chi phí thấp

Nhắc đến nguyên nhân xảy ra ùn tắc, tai nạn giao thông, điều thường được đề cập đến là ý thức của người tham gia giao thông và hạn chế của hạ tầng, song theo đại biểu Nguyễn Văn Cảnh, ở góc độ khác, cần quan tâm tổ chức giao thông tốt hơn trên hạ tầng hiện có.

“Nếu nâng cao ý thức giao thông là thay đổi hành vi của con người, đầu tư hạ tầng là gia tăng năng lực lưu thông của hệ thống giao thông, thì tổ chức giao thông chính là cách chúng ta sử dụng hiệu quả nhất hạ tầng giao thông hiện có”, ông Cảnh nói.

Vị đại biểu ví một con đường tổ chức tốt có thể giúp lưu thông nhanh hơn, an toàn hơn, hay một giao lộ tổ chức tốt, chưa có nguồn lực xây cầu vượt vẫn có cách giảm ùn tắc.

Vì thế, theo ông Cảnh, nâng cao hiệu quả tổ chức giao thông là giải pháp có thể triển khai tương đối nhanh, với chi phí thấp và có thể triển khai mở rộng đến nhiều hạ tầng có tính chất tương đương.

“Đặc biệt, nhiều giải pháp có thể thực hiện thông qua việc điều chỉnh biển báo, vạch kẻ đường, đèn tín hiệu, tổ chức lại làn đường, giao lộ mà không đòi hỏi nhiều chi phí như các phương án đầu tư hạ tầng giao thông”, đại biểu tỉnh Gia Lai nhấn mạnh.

Cùng với đó, ông liệt kê hàng loạt giải pháp phi hạ tầng đã được nghiên cứu nhằm giảm ùn tắc, như: cho nhập làn luân phiên tại những điểm bị thắt nút cổ chai; tổ chức giao thông tại vòng xuyến xoắn ốc giúp các xe không phải chuyển làn khi ra khỏi vòng xuyến, giúp giảm va chạm; giao lộ không có xe rẽ trái trách xung đột giao thông giữa xe đi thẳng và xe rẽ trái; bổ sung vạch kẻ lề đuôi xe tải giúp tránh tai nạn tại các giao lộ khi xe tải vào cua…

Không chỉ nhìn vấn đề từ góc độ giao thông mà còn nhìn từ góc độ kinh tế, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh cho rằng chúng ta đang dành nguồn lực rất lớn để phát triển kết cấu hạ tầng, nhưng nếu một tuyến đường được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng mà tổ chức giao thông chưa hợp lý, khiến năng lực khai thác thấp hơn khả năng thiết kế, thì một phần hiệu quả của vốn đầu tư đã không được phát huy.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang nỗ lực nâng cao hiệu quả đầu tư và giảm hệ số sử dụng vốn đầu tư tăng thêm (ICOR).

Cần thay đổi tư duy quản lý giao thông

Từ những phân tích và nghiên cứu trên, đại biểu tỉnh Gia Lai đề xuất thay đổi tư duy quản lý giao thông theo hướng không chỉ đánh giá hiệu quả quản lý thông qua số km đường được xây dựng, mà cần bổ sung các chỉ tiêu về số lượng phương tiện lưu thông, tốc độ lưu thông, mức độ an toàn.

Bên cạnh đó, cần rà soát toàn diện việc tổ chức giao thông trên các tuyến đường hiện có, ưu tiên những tuyến đường thường xuyên ùn tắc, các giao lộ có nhiều tai nạn hay điểm nhập làn, tách làn, khu vực trường học, bệnh viện và những nút giao có lưu lượng lớn.

Đối với từng vị trí, cần xác định rõ nguyên nhân đến từ ý thức, hạ tầng hay phương án tổ chức giao thông, ưu tiên giải pháp tổ chức giao thông.

Đại biểu Cảnh đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện pháp luật, quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật về tổ chức giao thông với quan điểm quy định phải rõ ràng, thống nhất, dễ nhận biết, dễ thực hiện và thuận lợi cho việc kiểm tra, xử lý vi phạm.

“Cần đặc biệt quan tâm đến hệ thống biển báo, vạch kẻ đường, tín hiệu giao thông, quy tắc nhường đường và tổ chức giao thông tại các vị trí có nguy cơ xung đột, có chọn lọc các giải pháp tổ chức giao thông tiên tiến của thế giới”, ông Cảnh nói.

Cho biết Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến dự thảo QCVN 41:2026-BXD, vị đại biểu nhấn mạnh đây là văn bản rất quan trọng, là công cụ chủ yếu để áp dụng vào các phương án tổ chức giao thông.

Vì vậy, dự thảo này cần tiếp thu tối đa những đề xuất được các tổ chức, cá nhân, hiệp hội ngành giao thông góp ý, các mô hình tổ chức giao thông khả thi ở các nước để chúng ta có những con đường được tổ chức giao thông thông suốt, an toàn, hiệu quả.

Với quan điểm “tổ chức giao thông tốt chính là tạo điều kiện để người dân chấp hành pháp luật tốt hơn”, ông Cảnh gợi mở có thể nghiên cứu cơ chế thuê chuyên gia ngành giao thông, đặt hàng cho các nhóm sinh viên của các trường Đại học giao thông để nghiên cứu, đề xuất giải pháp giải quyết ùn tắc, điểm đen, điểm tiềm ẩn tai nạn giao thông, góp phần tối ưu hoá hạ tầng giao thông hiện hữu.