Sự cần thiết ban hành Luật
Về cơ sở chính trị, việc ban hành Luật dựa trên các chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ về đẩy mạnh phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, minh bạch, giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.
Về cơ sở pháp lý, việc sửa đổi Luật dựa trên nền tảng Hiến pháp và các quy định của pháp luật có liên quan đến quản lý nhà nước về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
Về cơ sở thực tiễn, thực tiễn thi hành Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cho thấy một số quy định cần được rà soát để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý.
Cụ thể, đối với Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ cần tiếp tục phân quyền, đơn giản hóa một số thủ tục về thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, cấp giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ, kinh doanh tiền chất thuốc nổ; qua đó, giảm thời gian, chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước về an ninh, trật tự.
Đối với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, việc thực hiện đồng thời thủ tục thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy còn làm phát sinh thời gian, chi phí tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp; thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy bản chất là kiểm soát chất lượng sản phẩm cũng cần được điều chỉnh cho thống nhất với việc quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Vì vậy, việc ban hành Luật là cần thiết, qua đó đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm thời gian, chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm việc quản lý của Nhà nước đối với vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, quản lý về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Nội dung cơ bản của dự thảo Luật
Ngày 19/8, Chính phủ đã có Tờ trình số 582/TTr-CP trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, nội dung cơ bản: Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 14 điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.
Cụ thể, phân cấp thẩm quyền thu hồi vũ khí, vật liệu nổ quân dụng, công cụ hỗ trợ và giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ, công cụ hỗ trợ trong phạm vi quản lý của Bộ Công an cho cơ quan có thẩm quyền do Bộ trưởng Bộ Công an quy định.
Theo đó, nội dung này sẽ được quy định tại Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công an; trong đó, phân cấp cho Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội thực hiện toàn diện nội dung này.
Bãi bỏ thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ; bỏ nội dung quy định tại điểm b khoản 2 Điều 9 để phù hợp với quy định không thực hiện thủ tục cấp, cấp lại, thu hồi giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ và quy định về văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy tại điểm đ khoản 1 Điều 39 để phù hợp với dự thảo Luật khi bỏ quy định kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy tại Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ hiện hành.
Bỏ thực hiện quy định về điều kiện chỉ được kinh doanh công cụ hỗ trợ theo giấy phép kinh doanh công cụ hỗ trợ của tổ chức, doanh nghiệp. Đơn giản hoá thành phần hồ sơ thủ tục trang bị vũ khí quân dụng, vũ khí thể thao, công cụ hỗ trợ.
Quy định cụ thể, rõ ràng hơn về hồ sơ thủ tục cấp Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu vật liệu nổ công nghiệp. Cắt giảm thời gian cấp, cấp lại, cấp điều chỉnh giấy phép kinh doanh tiền chất thuốc nổ và giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu tiền chất thuốc nổ.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 12 điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Cụ thể bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy và thực hiện công tác hậu kiểm kết hợp với kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, chủ phương tiện giao thông.
Bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy và quản lý phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ theo quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Sửa đổi, bổ sung một số điểm về mặt kỹ thuật để bảo đảm tính thống nhất với các luật có liên quan.
Về đề nghị mở rộng phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo Luật Dự thảo Luật không sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ và chỉ sửa đổi, bổ sung những nội dung về phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh đã được xác định tại Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP là phù hợp.
Đối với các nội dung khác liên quan đến việc mở rộng phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng đòi hỏi cần phải được nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, đánh giá kỹ lưỡng để làm cơ sở đề xuất nội dung sửa đổi, bổ sung trong các lần tiếp theo bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.