Trụ sở Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) - Ảnh: NAM TRẦN
Bộ Tài chính nhấn mạnh sự cần thiết cơ cấu lại doanh nghiệp phù hợp với thị trường điện cạnh tranh, các tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhà nước cũng như phù hợp với định hướng phát triển EVN.
Đó là việc EVN trở thành tập đoàn kinh tế nhà nước mạnh, quy mô lớn, giữ vai trò nòng cốt trong đảm bảo cung ứng điện và an ninh năng lượng quốc gia, tiên phong trong dẫn dắt ngành điện, phấn đấu vào top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới.
EVN tiếp tục nắm giữ các nhà máy thủy điện đa mục tiêu, đơn vị phát điện lớn, truyền tải?
Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất công ty mẹ - EVN tiếp tục là công ty TNHH MTV do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Việc thực hiện tái cơ cấu EVN với từng khâu phát điện, truyền tải và phân phối, bán lẻ điện.
Cụ thể, trong khâu phát điện, EVN tiếp tục nắm giữ 7 công ty thủy điện hạch toán phụ thuộc EVN gồm Sơn La, Hòa Bình, Tuyên Quang, Ialy, Trị An, Phát triển thủy điện Sê San, Huội Quảng - Bản Chát, trong dài hạn.
EVN tiếp tục nắm giữ 100% vốn điều lệ tại Tổng công ty phát điện EVNGENCO1 và xem xét cổ phần hóa giai đoạn sau 2030 hoặc theo quy định của cấp có thẩm quyền. Thực hiện giảm tỉ lệ vốn góp của EVN tại EVNGENCO 2 và 3 thông qua hình thức chuyển nhượng vốn hoặc EVNGENCO 2, 3 chào bán cổ phần để tăng vốn điều lệ trong giai đoạn 2026 - 2030, đảm bảo EVN duy trì tỉ lệ nắm giữ trên 50% vốn điều lệ tại những doanh nghiệp này.
EVN nghiên cứu, đánh giá kỹ các phương án giảm vốn và tỉ lệ nắm giữ vốn chi phối của EVN tại EVNGENCO 2, 3 với lộ trình phù hợp trong giai đoạn 2026 - 2030 để triển khai thực hiện. Lộ trình cụ thể tại kế hoạch cơ cấu lại vốn của EVN đầu tư tại doanh nghiệp khác giai đoạn 2026 - 2030.
Đối với các công ty, nhà máy điện trực thuộc EVN, các Công ty Nhiệt điện Thái Bình và Nhà máy Nhiệt điện Vĩnh Tân 4 sẽ do EVN tiếp tục quản lý là đơn vị trực thuộc để hoàn thành quyết toán dự án, thu xếp vốn tự có từ khấu hao vốn nhằm thực hiện các dự án nguồn điện mới. Việc hạch toán độc lập sẽ được nghiên cứu sau năm 2030.
Tương tự Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch sẽ tiếp tục trực thuộc EVN đến 2035 và sau giai đoạn này nghiên cứu hạch toán độc lập khi đã quyết toán toàn bộ dự án.
Đối với khối truyền tải điện, đề án đề xuất trước mắt tiếp tục duy trì mô hình Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) là công ty TNHH MTV do EVN nắm giữ 100% vốn điều lệ. Từ đó nghiên cứu, đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, song song đảm bảo EVNNPT hoàn thành các nhiệm vụ được giao trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.
Bộ Tài chính cho rằng sau khi các vấn đề này được giải quyết, EVN nghiên cứu, rà soát để báo cáo các cấp có thẩm quyền về phương án tách EVNNPT ra khỏi EVN theo đúng chỉ đạo, đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp hiệu quả hơn.
Sẽ thực hiện tách bạch khâu phân phối, bán lẻ điện sau 2030
Đối với khối phân phối và kinh doanh điện, các tổng công ty điện lực tiếp tục là công ty TNHH MTV do EVN nắm giữ 100% vốn điều lệ. Tuy nhiên, các đơn vị này từng bước thực hiện tách bạch khâu phân phối và kinh doanh bán lẻ theo từng giai đoạn phát triển của thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.
Cụ thể, giai đoạn đến hết năm 2027 tiếp tục triển khai, hoàn thành tách bạch chi phí phân phối điện và chi phí kinh doanh bán lẻ điện tại các tổng công ty điện lực; giai đoạn 2 từ năm 2028 đến 2030 sẽ hoàn thành việc tách bạch chi phí tại tất cả các cấp điện áp, xây dựng phương án sắp xếp, tách bạch về tổ chức giữa các khâu, hướng tới hình thành các đơn vị bán lẻ điện hạch toán phụ thuộc.
Giai đoạn 3 là từ sau năm 2030 khi thị trường bán buôn điện cạnh tranh phát triển, khách hàng đủ điều kiện tham gia thị trường với số lượng tăng lên, yêu cầu tính minh bạch giữa các đơn vị, tùy điều kiện thực tế để thực hiện tách bạch về pháp lý, chuyển các đơn vị bán lẻ điện hạch toán phụ thuộc thành công ty bán lẻ hạch toán độc lập. Thực hiện cổ phần hóa công ty bán lẻ điện từ sau năm 2035 khi có đủ điều kiện.
Đối với Công ty Mua bán điện sẽ tiếp tục là đơn vị hạch toán phụ thuộc EVN, chức năng nhiệm vụ và mô hình tổ chức của công ty sẽ được xem xét, điều chỉnh cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển của thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.
Nhiều đề xuất khác với Bộ Công Thương
Điểm đáng chú ý là nhiều nội dung đề xuất của Bộ Tài chính khác với đề xuất của Bộ Công Thương đưa ra trước đó khi thông tin về đề án tái cơ cấu thị trường điện.
Theo đó, tại khâu phát điện Bộ Công Thương đề xuất xem xét thành lập Tổng công ty Phát điện chiến lược quốc gia trên cơ sở hợp nhất các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu.
Trong khâu truyền tải điện sẽ sớm thực hiện tách Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) khỏi EVN và chuyển về bộ chuyên ngành quản lý để phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh cũng như đảm bảo tính đồng bộ nguồn - lưới trong việc triển khai Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia.
Trong khâu phân phối/bán lẻ điện, thực hiện tách bạch giữa bộ phận phân phối và bán lẻ điện tại các tổng công ty điện lực trực thuộc EVN với một lộ trình dài hạn theo hướng tách bạch về chi phí, tách bạch về mặt tổ chức, tách bạch về mặt sở hữu... Tuy nhiên, Bộ Công Thương cho rằng việc thực hiện sẽ theo lộ trình để đảm bảo khả năng tài chính cho doanh nghiệp.
Vì sao Bộ Công Thương đề xuất tách EVNNPT ra khỏi EVN?Trong đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh và tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Bộ Công Thương đang đề xuất tách Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia (EVNNPT) ra khỏi EVN.