Đề xuất một số chức danh chỉ huy quân đội được quyền trưng dụng tài sản

Nội dung này được đề cập trong phiên thảo luận tại Quốc hội sáng 3/11, về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Trong đó, nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm thẩm quyền trưng dụng tài sản trong những tình huống cấp bách.

Không kịp thời trưng dụng tài sản, có thể bỏ lỡ thời điểm quyết định bảo vệ tính mạng nhân dân

Thiếu tướng Lương Đình Hưng, Phó Tư lệnh Pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam, cho rằng trong tình trạng khẩn, cần quy định rõ hơn về chủ thể có thẩm quyền trưng mua, trưng dụng tài sản ngay trong luật.

Ông đề nghị bổ sung theo hướng “Chỉ huy đơn vị cấp trung đoàn và tương đương trở lên, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Đồn trưởng Đồn Biên phòng được thẩm quyền trưng mua, trưng dụng; giao Bộ trưởng Quốc phòng thẩm quyền quyết định trực tiếp hoặc phân cấp, phân quyền trong phạm vi quản lý”.

Đề xuất này, theo ông, nhằm bảo đảm khả năng huy động lực lượng và kịp thời xử lý tình huống trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng trên các địa bàn, khu vực mà lực lượng quân đội được giao nhiệm vụ.

Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, phân tích trong thực tiễn, nhất là khi xảy ra chiến tranh, thiết quân luật, thảm họa, khủng bố, tình trạng khẩn cấp, yêu cầu huy động phương tiện, trang bị, công trình, tài sản có thể phát sinh rất nhanh, trong khi điều kiện thông tin liên lạc, chỉ huy có thể bị gián đoạn.

Theo ông, nếu không có cơ chế xử lý phù hợp thì có thể ảnh hưởng đến khả năng ứng phó, thậm chí bỏ lỡ thời điểm quyết định để bảo vệ tính mạng nhân dân và thực hiện nhiệm vụ quốc phòng an ninh.

Vì vậy, Trung tướng Thuận đề nghị nghiên cứu bổ sung thẩm quyền trong tình huống quốc phòng an ninh đặc biệt cấp bách, như đề xuất của đại biểu Lương Đình Hưng.

Tuy nhiên, theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, việc phân định thẩm quyền cũng cần xác định rõ phạm vi, trách nhiệm của người quyết định, cơ chế thông tin, xác nhận và kiểm tra sau khi thực hiện.

Thiếu tướng Lưu Nam Tiến, Chính ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô, dẫn chứng trong tình trạng khẩn cấp về quốc phòng, một đơn vị quân đội đang thực hiện nhiệm vụ sơ tán nhân dân, cứu chữa người bị thương, thông tin liên lạc bị chia cắt, cần sử dụng ngay phương tiện vận tải dân sự tại chỗ.

Trường hợp này, nếu người chỉ huy trực tiếp hiện tại ở hiện trường chưa được pháp luật trao thẩm quyền trưng dụng, theo ông Tiến, dù tình huống rất cấp bách, người đó vẫn không thể tự mình ra quyết định trưng dụng hợp pháp.

“Trong khi đó, việc chậm huy động một phương tiện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của con người và kết quả thực hiện nhiệm vụ”, ông Tiến nói.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung thẩm quyền trưng dụng có giới hạn cho một số chức danh chỉ huy quân đội trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng khi thực sự cần thiết.

Đề xuất được trưng dụng tài sản khi cấp bách chống tội phạm

Dự thảo luật nêu định nghĩa về “trưng mua tài sản” và “trưng dụng tài sản”, song Thiếu tướng Vũ Huy Khánh, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cho rằng vẫn cần làm rõ hơn để phản ánh đúng bản chất của hoạt động này.

Ông phân tích bối cảnh bình thường là “thuận mua vừa bán”, nhưng trong trường hợp thật cần thiết vì lợi ích quốc gia hay vì quốc phòng, an ninh, ông Khánh nhấn mạnh Nhà nước buộc phải mua thông qua quyết định hành chính.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung cụm từ “việc mua không phụ thuộc vào kết quả thỏa thuận của người có tài sản” vào khái niệm trưng mua, và tương tự đối với trưng dụng, để làm rõ nội hàm pháp lý.

Thiếu tướng Vũ Huy Khánh đề nghị bổ sung trường hợp được trưng dụng tài sản thuộc “tình huống cấp bách trong hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm”.

Ông nêu thực tế trong 17 năm qua, nhiều trường hợp thực tế cần trưng dụng tài sản ngắn hạn (vài giờ) nhưng các luật chuyên ngành lại phải dùng từ “huy động”, vì dẫn chiếu sang luật này vướng thẩm quyền quá cao (bộ trưởng, chủ tịch UBND cấp tỉnh).

Từ đó, Thiếu tướng Khánh đề nghị đưa trường hợp cấp bách trong đấu tranh phòng, chống tội phạm vào luật, đồng thời trao thẩm quyền trưng dụng ngắn hạn cho người chỉ huy đơn vị lực lượng vũ trang hoặc người trực tiếp chỉ huy tổ công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.