Đề xuất nhiều chính sách tri ân người hiến tặng mô tạng

Tại tọa đàm đối thoại về pháp luật, hệ thống dữ liệu và tài chính trong hiến ghép tạng được tổ chức hôm nay 19-10, ông Đồng Văn Hệ, Giám đốc Trung tâm Điều phối hiến ghép mô tạng quốc gia, cho biết nhiều cơ sở quan tâm đến ghép tạng nhưng ít người quan tâm đến tạng hiến ở đâu để ghép. 

Năm 2025 có 66 người chết não hiến tặng mô tạng, năm 2026 đến nay có 57 người, Việt Nam đang đứng áp chót trong số quốc gia có thống kê về số ca ghép từ người hiến chết não, với chỉ 0,6/1 triệu dân. So với quốc gia đứng đầu là Tây Ban Nha, riêng số ca ghép tim tại đây gần bằng tổng số ca ghép tạng tất cả các loại tính từ khi Việt Nam triển khai ghép tạng.

Theo đánh giá của các chuyên gia, Luật Lấy, hiến ghép mô tạng và bộ phận cơ thể người hiện hành đã ban hành khoảng 20 năm và có nhiều điểm vướng. Ông Phạm Văn Học, Tổng giám đốc Hệ thống y tế Hùng Vương, cho rằng thực tế áp dụng luật hiện hành cho thấy nhiều vướng mắc.

"Đối với người hiến tặng mô tạng, hiến xác cho khoa học, rất nên có quy định dành ngân sách hỗ trợ cho thân nhân của họ, ví dụ như tặng cho thân nhân người hiến tặng mô tạng bằng bao nhiêu tháng lương cơ bản, điều đó mang tính nhân đạo. 

Thứ hai là xã hội hóa một số công đoạn như vận chuyển mô tạng, gần đây chúng tôi có nhận được trái tim hiến tặng nhưng thời gian vận chuyển kéo dài tới 8 giờ, trong khi yêu cầu trong vòng 6 giờ phải chuyển được trái tim hiến tặng tới người nhận. 

Trong những tình huống này, nếu các tổ chức từ thiện, cá nhân hảo tâm muốn đồng hành có được không? Luật hiện hành và dự thảo luật sửa đổi chưa đặt ra" - ông Học băn khoăn.

Theo ông Đỗ Xuân Tuyên - Thứ trưởng Bộ Y tế, sau 20 năm có luật về lấy, hiến ghép mô tạng, số người bệnh được cứu sống nhờ kỹ thuật ghép tạng đã tăng rất nhanh, Việt Nam cũng phát triển kỹ thuật ghép tạng ngang tầm với khu vực và thế giới. 

Song có những điểm vướng cần gỡ để cứu thêm được nhiều người bệnh, ví dụ như danh sách chờ ghép hiện nay có nhiều thông tin ảo, có người không chờ được đã qua đời, có người đã được ghép... nhưng thông tin vẫn ở danh sách chờ.

"Những khó khăn, bất cập này đang được đề cập trong dự thảo Luật Lấy, hiến ghép mô tạng và bộ phận cơ thể người sửa đổi chuẩn bị trình Quốc hội trong kỳ họp thứ 2 này. Luật được thông qua sẽ có hiệu lực từ đầu năm 2027 và gỡ những vướng mắc hiện nay" - ông Tuyên cho biết.

Trong dự thảo luật sửa đổi, có nhiều vấn đề chưa từng được đề cập nay đã có quy định, như cơ chế tài chính cho xét nghiệm, vận chuyển mô tạng; như có cho phép người ngừng tuần hoàn hiến tạng hay phải chết não mới đủ điều kiện; có cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tạng; tri ân người hiến tặng mô tạng...

Từ nguồn tạng hiến của cô giáo trẻ bị chết não sau tai nạn giao thông ở Gia Lai, 4 bệnh nhân tại Hà Nội và TP Huế đã được ghép thận, gan, mở ra cơ hội kéo dài sự sống.